Το Ιράν απέκτησε κρυφά έναν κινεζικό κατασκοπευτικό δορυφόρο που έδωσε στην Ισλαμική Δημοκρατία μια ισχυρή νέα δυνατότητα να στοχοποιεί αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις σε όλη τη Μέση Ανατολή κατά τη διάρκεια του πρόσφατου πολέμου, σύμφωνα με διαρρεύσαντα ιρανικά στρατιωτικά έγγραφα.
Τα έγγραφα δείχνουν ότι ο δορυφόρος, γνωστός ως TEE-01B, αποκτήθηκε από τη Δύναμη Αεροδιαστημικής των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) στα τέλη του 2024, αφού εκτοξεύθηκε στο διάστημα από την Κίνα.
Λίστες συντεταγμένων με χρονικές σημάνσεις, δορυφορικές εικόνες και τροχιακή ανάλυση δείχνουν ότι Ιρανοί στρατιωτικοί διοικητές ανέθεσαν αργότερα στον δορυφόρο την παρακολούθηση βασικών αμερικανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων. Οι εικόνες ελήφθησαν τον Μάρτιο, πριν και μετά από επιθέσεις με drones και πυραύλους στις συγκεκριμένες τοποθεσίες.
Ο TEE-01B κατασκευάστηκε και εκτοξεύθηκε από την Earth Eye Co, μια κινεζική εταιρεία που δηλώνει ότι προσφέρει «παράδοση σε τροχιά» (in-orbit delivery), ένα σχετικά άγνωστο μοντέλο εξαγωγής κατά το οποίο διαστημόπλοια που εκτοξεύονται στην Κίνα μεταβιβάζονται σε πελάτες στο εξωτερικό αφού τεθούν σε τροχιά.
Στο πλαίσιο της συμφωνίας, το IRGC απέκτησε πρόσβαση σε εμπορικούς επίγειους σταθμούς που λειτουργεί η Emposat, ένας πάροχος ελέγχου δορυφόρων και υπηρεσιών δεδομένων με έδρα το Πεκίνο και παγκόσμιο δίκτυο που εκτείνεται στην Ασία, τη Λατινική Αμερική και άλλες περιοχές.
Η χρήση ενός δορυφόρου κατασκευασμένου στην Κίνα από το IRGC κατά τη διάρκεια ενός πολέμου όπου η Τεχεράνη έχει επανειλημμένα στοχοποιήσει γειτονικές χώρες με πυραύλους και drones θεωρείται ιδιαίτερα ευαίσθητη για την περιοχή.
Η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος των χωρών του Κόλπου και ο μεγαλύτερος αγοραστής του πετρελαίου τους
Τα αρχεία δείχνουν ότι ο δορυφόρος κατέγραψε εικόνες της βάσης Prince Sultan στη Σαουδική Αραβία στις 13, 14 και 15 Μαρτίου. Στις 14 Μαρτίου, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Donald Trump, επιβεβαίωσε ότι αμερικανικά αεροσκάφη στη βάση είχαν πληγεί, με πέντε αεροσκάφη ανεφοδιασμού της Πολεμικής Αεροπορίας να έχουν υποστεί ζημιές.
Ο δορυφόρος πραγματοποίησε επίσης επιτήρηση της βάσης Muwaffaq Salti στην Ιορδανία και περιοχών κοντά στη βάση του Πέμπτου Στόλου των ΗΠΑ στη Μανάμα, στο Μπαχρέιν, καθώς και του αεροδρομίου του Ερμπίλ στο Ιράκ, την περίοδο επιθέσεων που ανέλαβε το IRGC.
Άλλες περιοχές που παρακολουθήθηκαν περιλάμβαναν το Camp Buehring και τη βάση Ali Al Salem στο Κουβέιτ, τη βάση Camp Lemonnier στο Τζιμπουτί και το διεθνές αεροδρόμιο Duqm στο Ομάν. Πολιτικές υποδομές που παρακολουθήθηκαν περιλάμβαναν το λιμάνι Khor Fakkan και τη μονάδα ενέργειας και αφαλάτωσης Qidfa στα ΗΑΕ, καθώς και την εγκατάσταση Alba στο Μπαχρέιν — ένα από τα μεγαλύτερα χυτήρια αλουμινίου στον κόσμο.
«Αυτός ο δορυφόρος χρησιμοποιείται σαφώς για στρατιωτικούς σκοπούς, καθώς λειτουργεί από τη Δύναμη Αεροδιαστημικής του IRGC και όχι από το πολιτικό διαστημικό πρόγραμμα του Ιράν», δήλωσε η Nicole Grajewski, ειδικός για το Ιράν στο Sciences Po.
«Το Ιράν χρειάζεται πραγματικά αυτή την εξωτερικά παρεχόμενη δυνατότητα κατά τη διάρκεια αυτού του πολέμου, καθώς επιτρέπει στο IRGC να εντοπίζει στόχους εκ των προτέρων και να ελέγχει την επιτυχία των επιθέσεών του», πρόσθεσε.
Ο TEE-01B μπορεί να καταγράφει εικόνες με ανάλυση περίπου μισού μέτρου, συγκρίσιμη με εμπορικές δορυφορικές εικόνες υψηλής ανάλυσης της Δύσης. Πρόκειται για σημαντική αναβάθμιση σε σχέση με τις εγχώριες δυνατότητες του Ιράν, επιτρέποντας την αναγνώριση αεροσκαφών, οχημάτων και αλλαγών σε υποδομές.
Αντίθετα, ο προηγουμένως πιο προηγμένος στρατιωτικός δορυφόρος του IRGC, Noor-3, εκτιμάται ότι παρείχε εικόνες ανάλυσης περίπου 5 μέτρων — σημαντικά λιγότερο ακριβείς από τον κινεζικό δορυφόρο και ανεπαρκείς για λεπτομερή παρακολούθηση στρατιωτικών βάσεων.
Η Earth Eye δηλώνει ότι έχει πραγματοποιήσει μία «παράδοση σε τροχιά» σε ανώνυμη χώρα που συμμετέχει στην Πρωτοβουλία Belt and Road, στην οποία το Ιράν εντάχθηκε το 2021.
Σύμφωνα με τα έγγραφα, τον Σεπτέμβριο του 2024 η Δύναμη Αεροδιαστημικής του IRGC συμφώνησε να καταβάλει περίπου 250 εκατ. γιουάν (36,6 εκατ. δολάρια) για να αποκτήσει τον έλεγχο του συστήματος.
Η συμφωνία, σε γιουάν, υπογράφηκε από ταξίαρχο του IRGC και αναλύει το κόστος του δορυφόρου, της εκτόξευσης, της τεχνικής υποστήριξης, της υποδομής δεδομένων και υπηρεσιών από «ξένο αντισυμβαλλόμενο».
Στο πλαίσιο της συμφωνίας, η Emposat παρέχει στο IRGC το λογισμικό και το επίγειο δίκτυο για τη λειτουργία του δορυφόρου καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής του, επιτρέποντας την αποστολή εντολών, τη λήψη δεδομένων και την κατεύθυνση των επιχειρήσεων από οπουδήποτε στον κόσμο.
Η αυξανόμενη χρήση ξένων δορυφορικών δυνατοτήτων από το Ιράν εντάσσεται στο πλαίσο της εμβάθυνσης της συνεργασίας με τη Ρωσία, η οποία έχει εκτοξεύσει αρκετούς ιρανικούς δορυφόρους τα τελευταία χρόνια.
Οι ΗΠΑ παρακολουθούν στενά κινεζικές εταιρείες δορυφόρων που θεωρείται ότι υποστηρίζουν παράγοντες στη Μέση Ανατολή που απειλούν την αμερικανική ασφάλεια
Παράλληλα, η Κίνα προσπαθεί να παρουσιάσει τον εμπορικό διαστημικό της τομέα ως πολιτικό, ακόμη κι αν οι τεχνολογίες της χρησιμοποιούνται ολοένα και περισσότερο σε διττές (πολιτικές και στρατιωτικές) εφαρμογές.
Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν εκφράσει ανησυχίες για τη βοήθεια της Κίνας προς το Ιράν, ενώ ο Trump προειδοποίησε ότι η Κίνα θα αντιμετωπίσει «μεγάλα προβλήματα» αν παράσχει στο Ιράν συστήματα αεράμυνας.
Η κινεζική πρεσβεία στην Ουάσινγκτον απέρριψε τις κατηγορίες, δηλώνοντας ότι «αντιτίθεται σθεναρά στη διάδοση εικασιών και υπαινιγμών παραπληροφόρησης κατά της Κίνας» και ότι υποστηρίζει μια «αντικειμενική και αμερόληπτη στάση» με στόχο την προώθηση ειρηνευτικών συνομιλιών.
www.worldenergynews.gr
