Για χρόνια, η Ρωσία αξιοποιεί αυτές τις τακτικές με στόχο να διχάσει τις δυτικές κοινωνίες και να αποτρέψει τη στήριξη προς την Ουκρανία, παραμένοντας παράλληλα κάτω από το όριο που θα ενεργοποιούσε τις υποχρεώσεις συλλογικής ασφάλειας του ΝΑΤΟ και θα μπορούσε να δικαιολογήσει στρατιωτική απάντηση
Τον Μάιο του 2025 ξέσπασαν πυρκαγιές σε δύο ακίνητα που συνδέονται με τον Βρετανό πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ. Οι έρευνες αποκάλυψαν αργότερα ότι ο δράστης των επιθέσεων, ο 22χρονος Ουκρανός πολίτης Ρόμαν Λαβρίνοβιτς, είχε στρατολογηθεί και πληρωθεί μέσω της εφαρμογής ανταλλαγής μηνυμάτων Telegram από Ρώσο χειριστή τον οποίο δεν είχε συναντήσει ποτέ. Αυτόν τον μήνα, οι Financial Times ανέφεραν ότι, ενώ ο Λαβρίνοβιτς καταδικάστηκε, ο οργανωτής των επιθέσεων παραμένει στη Ρωσία και συνδέεται με φιλοκρεμλινική ομάδα σε μια δράση που οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν χαρακτηρίσει ως «έργο εγκεκριμένο από το κράτος».
Σύμφωνα με το Atlantic Council, οι εμπρηστικές επιθέσεις κατά του Βρετανού πρωθυπουργού αποτελούν μόνο ένα πρόσφατο παράδειγμα του υβριδικού πολέμου που διεξάγει σήμερα η Ρωσία σε ολόκληρη τη Δύση.
Ο κλιμακούμενος αυτός «σκιώδης πόλεμος» περιλαμβάνει επιθέσεις σε υποθαλάσσια καλώδια, επιχειρήσεις δολιοφθοράς, παραβιάσεις εναέριου χώρου με drones, παρεμβάσεις σε εκλογικές διαδικασίες, εργαλειοποίηση μεταναστευτικών ροών και εκστρατείες παραπληροφόρησης που ενισχύονται από την τεχνητή νοημοσύνη.
Για χρόνια, η Ρωσία αξιοποιεί αυτές τις τακτικές με στόχο να διχάσει τις δυτικές κοινωνίες και να αποτρέψει τη στήριξη προς την Ουκρανία, παραμένοντας παράλληλα κάτω από το όριο που θα ενεργοποιούσε τις υποχρεώσεις συλλογικής ασφάλειας του ΝΑΤΟ και θα μπορούσε να δικαιολογήσει στρατιωτική απάντηση. Οι δυτικές υπηρεσίες πληροφοριών κρούουν πλέον τον κώδωνα του κινδύνου. Τον Μάιο, η επικεφαλής της βρετανικής υπηρεσίας πληροφοριών Anne Keast-Butler προειδοποίησε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο και οι σύμμαχοί του βρίσκονται «σε έναν χώρο μεταξύ ειρήνης και πολέμου».
Παράλληλα, κατηγόρησε τη Ρωσία ότι «εντείνει καθημερινά τις υβριδικές της δραστηριότητες κατά του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ευρώπης, από τον βυθό της θάλασσας έως τον κυβερνοχώρο».
Μεγάλο μέρος αυτών των επιχειρήσεων πραγματοποιείται μέσω ενδιάμεσων προσώπων, με Ρώσους πράκτορες να στοχοποιούν και να στρατολογούν ευάλωτους νέους μέσω διαδικτύου.
Σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times, έφηβοι σε ολόκληρη την Ευρώπη προσελκύονται σήμερα σε ενέργειες δολιοφθοράς, βανδαλισμών και παρακολούθησης μέσω εφαρμογών όπως το Telegram. Σε πολλές περιπτώσεις, δελεάζονται με μικρές χρηματικές αμοιβές χωρίς να γνωρίζουν ότι εργάζονται για λογαριασμό των ρωσικών μυστικών υπηρεσιών.
Ο υβριδικός πόλεμος της Μόσχας κατά της Δύσης βασίζεται σε μια μακρά παράδοση «ενεργών μέτρων» που χρησιμοποιούνταν επί περισσότερο από έναν αιώνα από τις σοβιετικές και αργότερα τις ρωσικές υπηρεσίες πληροφοριών. Τα τελευταία χρόνια, οι τακτικές αυτές έχουν εξελιχθεί σημαντικά ως προς την πολυπλοκότητα, την έκταση και την έντασή τους.
Από την έναρξη της πλήρους εισβολής στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, δυτικοί αξιωματούχοι έχουν συνδέσει τη Ρωσία με 191 περιστατικά δολιοφθοράς, εμπρησμών και αποσταθεροποιητικών ενεργειών σε όλη την Ευρώπη. Ο αριθμός αυτός θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι υποεκτιμά την πραγματική έκταση του φαινομένου, καθώς η απόδοση ευθύνης σε τέτοιου είδους επιχειρήσεις είναι εξαιρετικά δύσκολη. Μεταξύ 2023 και 2024, τα καταγεγραμμένα ρωσικά χτυπήματα στην Ευρώπη σχεδόν τριπλασιάστηκαν.
Υπάρχουν ολοένα και περισσότερες ενδείξεις ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αρχίζουν να αντιμετωπίζουν την απειλή με μεγαλύτερη σοβαρότητα. Πολωνοί αξιωματούχοι έχουν καταγγείλει ανοιχτά τις υβριδικές τακτικές της Μόσχας, υποστηρίζοντας ότι η Ρωσία δοκιμάζει τα όρια του ΝΑΤΟ χωρίς να ανοίγει πυρ. Η Πολωνία κατηγορεί το Κρεμλίνο ότι ελέγχει τις αντοχές της Συμμαχίας μέσω κυβερνοεπιθέσεων, παραπληροφόρησης, παραβιάσεων με drones και της σκόπιμης εργαλειοποίησης των μεταναστευτικών ροών στα σύνορά της.
Η Βρετανία έχει δημοσιοποιήσει στρατηγικό έγγραφο με το οποίο δεσμεύεται να ενισχύσει τη συνεργασία με τους Ευρωπαίους εταίρους της απέναντι στις υβριδικές απειλές. Παράλληλα, προωθούνται σχέδια για βαθύτερο διμερή συντονισμό με τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Πολωνία και τις Βρυξέλλες. Την ίδια στιγμή, η Σουηδία προχωρά στη δημιουργία νέας πολιτικής υπηρεσίας εξωτερικών πληροφοριών με αποκλειστική αποστολή την αντιμετώπιση απειλών από το εξωτερικό, η οποία αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία τον Ιανουάριο του 2027.
Και το ΝΑΤΟ εντείνει τις προσπάθειές του για τον περιορισμό των ρωσικών υβριδικών απειλών. Η Συμμαχία έχει ξεκινήσει συνεργασίες με ιδιωτικές εταιρείες, όπως επιχειρήσεις κυβερνοασφάλειας και πάροχοι υπηρεσιών κοινής ωφέλειας, προκειμένου να ενισχύσει την ικανότητα των κρατών-μελών να παρακολουθούν αποτελεσματικότερα τις ρωσικές δραστηριότητες. Ωστόσο, επικριτές υποστηρίζουν ότι απαιτούνται πολύ περισσότερα μέτρα για την αντιμετώπιση της κλιμακούμενης υβριδικής επιθετικότητας της Ρωσίας.
Τι ετοιμάζεται
Μεταξύ των πιθανών επόμενων βημάτων περιλαμβάνεται η διεύρυνση των ασκήσεων του ΝΑΤΟ που έχουν σχεδιαστεί για την αντιμετώπιση υβριδικών απειλών ενισχυμένων από την τεχνητή νοημοσύνη. Παράλληλα, προτείνεται η αξιοποίηση πρωτοβουλιών όπως το Κοινό Κέντρο Ανάλυσης, Εκπαίδευσης και Κατάρτισης ΝΑΤΟ–Ουκρανίας, το οποίο έχει αποδείξει πώς οι σύμμαχοι μπορούν να βελτιώσουν τον συντονισμό, την επίγνωση της κατάστασης και την ταχύτητα αντίδρασης. Σε ευρύτερο επίπεδο, η Συμμαχία καλείται να μεταβεί από μια αμυντική και αντιδραστική στάση σε μια πιο ενεργητική προσέγγιση, ξεκινώντας από τη δημιουργία ειδικού κέντρου συντονισμού για την κοινή αντιμετώπιση επιθέσεων στη λεγόμενη «γκρίζα ζώνη».
Πέρα από τις πολιτικές πρωτοβουλίες, οι δυτικοί ηγέτες και οι πολίτες καλούνται να υιοθετήσουν μια διαφορετική νοοτροπία. Οι ρωσικές υβριδικές επιχειρήσεις δεν θα πρέπει πλέον να αντιμετωπίζονται μέσα από ένα στενά νομικό πρίσμα ούτε να θεωρούνται μεμονωμένα περιστατικά. Αντίθετα, πρέπει να αναγνωριστούν ως μέρος μιας διαρκούς και συντονισμένης εκστρατείας των ρωσικών υπηρεσιών πληροφοριών με στόχο την αποδυνάμωση των δημοκρατικών κοινωνιών και τη διάβρωση της δυτικής στήριξης προς την Ουκρανία. Αυτό προϋποθέτει σαφείς κόκκινες γραμμές και ουσιαστικές συνέπειες όταν το Κρεμλίνο τις παραβιάζει.
Τελικά, το πιο αποτελεσματικό μέσο αποτροπής απέναντι σε περαιτέρω ρωσική επιθετικότητα είναι η αντιμετώπιση του Κρεμλίνου στην Ουκρανία. Αυτό σημαίνει παροχή προηγμένων οπλικών συστημάτων στο Κίεβο, αυστηροποίηση των κυρώσεων κατά της Ρωσίας και του λεγόμενου «σκιώδους στόλου» δεξαμενόπλοιών της, καθώς και συνεργασία με συμμάχους και εταίρους ώστε τα δεσμευμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία να αξιοποιηθούν για την άμυνα και την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας. Μόνο μέσω της δημόσιας καταγγελίας των ρωσικών ενεργειών, της επιβολής σαφών ορίων και της επιβάρυνσης της Μόσχας με πραγματικό κόστος για τον σκιώδη πόλεμό της μπορούν οι δυτικές χώρες να αποτρέψουν αποτελεσματικά το Κρεμλίνο και να αποφύγουν περαιτέρω επικίνδυνες κλιμακώσεις.
www.worldenergynews.gr
