Η Ευρώπη αντιμετωπίζει σημαντικά κενά στην αντιαεροπορική της άμυνα, ανεπαρκώς εξοπλισμένες και υποστελεχωμένες χερσαίες δυνάμεις και ισχυρή εξάρτηση από τις ΗΠΑ σε τομείς όπως η αεροπορική ισχύς, οι πληροφορίες, η επιμελητεία και ο επιχειρησιακός συντονισμός
Η ρωσική επεκτατικότητα και τα σχέδια των Ηνωμένων Πολιτειών να μειώσουν τη στρατιωτική τους εμπλοκή στο ΝΑΤΟ αναγκάζουν τις ευρωπαϊκές χώρες να ανασυγκροτήσουν στρατιωτικές δυνατότητες που είχαν αποδυναμωθεί από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει διαθέσει 150 δισ. ευρώ σε φθηνά δάνεια για την ενίσχυση κοινών προμηθειών εξοπλισμού, ενώ έχει χαλαρώσει δημοσιονομικούς κανόνες ώστε τα κράτη-μέλη να μπορούν να αυξήσουν τις αμυντικές δαπάνες. Η Γερμανία έχει ξεκινήσει ένα εκτεταμένο πρόγραμμα προμήθειας και παραγωγής οπλικών συστημάτων αξίας εκατοντάδων δισ. δολαρίων, ενώ οι περισσότερες χώρες του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη στοχεύουν να αυξήσουν τις αμυντικές τους δαπάνες έως και στο 3,5% του ΑΕΠ τους, από επίπεδα κοντά στο 1% προηγουμένως.
Ωστόσο, οι ανάγκες παραμένουν μεγάλες. Η Ευρώπη αντιμετωπίζει σημαντικά κενά στην αντιαεροπορική της άμυνα, ανεπαρκώς εξοπλισμένες και υποστελεχωμένες χερσαίες δυνάμεις και ισχυρή εξάρτηση από τις ΗΠΑ σε τομείς όπως η αεροπορική ισχύς, οι πληροφορίες, η επιμελητεία και ο επιχειρησιακός συντονισμός.
Παρά τις πολιτικές δεσμεύσεις για κοινό επανεξοπλισμό, η πραγματικότητα παραμένει κατακερματισμένη, με 27 εθνικά αμυντικά συστήματα που ακολουθούν διαφορετικές προτεραιότητες, πρότυπα και εφοδιαστικές αλυσίδες. Ενδεικτικά, οι ευρωπαϊκές χώρες χρησιμοποιούν 12 διαφορετικά άρματα μάχης, έναντι ενός στις ΗΠΑ, γεγονός που αυξάνει το κόστος και περιορίζει την παραγωγική κλίμακα.
Η προσπάθεια επανεξοπλισμού βρίσκεται σε εξέλιξη, αλλά αναμένεται να χρειαστεί χρόνια για να αποδώσει, καθώς απαιτούνται νέες βιομηχανικές γραμμές παραγωγής, επενδύσεις και ανάπτυξη τεχνογνωσίας. Την ίδια στιγμή, οι γεωπολιτικές εξελίξεις αυξάνουν την πίεση, καθώς εκτιμήσεις δυτικών υπηρεσιών πληροφοριών αναφέρουν ότι η Ρωσία θα μπορούσε να περάσει από υβριδικές επιχειρήσεις σε μια άμεση επίθεση σε χώρα του ΝΑΤΟ, την ώρα που οι ΗΠΑ περιορίζουν τη στρατιωτική τους παρουσία στην Ευρώπη.
Στο πλαίσιο αυτό, τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ αναμένεται να παρουσιάσουν νέες συμφωνίες ενίσχυσης των δυνατοτήτων τους στη σύνοδο της Τουρκίας.


Πληροφορίες, επιτήρηση και αναγνώριση
Ένας από τους σημαντικότερους τομείς υστέρησης της Ευρώπης αφορά τις δυνατότητες πληροφοριών, επιτήρησης και αναγνώρισης (ISR). Σήμερα, μεγάλο μέρος αυτών των δυνατοτήτων παρέχεται από τις ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένων δορυφόρων, μη επανδρωμένων αεροσκαφών και στρατηγικών βομβαρδιστικών.
Η Ουάσιγκτον έχει ενημερώσει το ΝΑΤΟ για περικοπές σε κρίσιμα μέσα που θα διέθετε σε περίπτωση κρίσης ή πολέμου, γεγονός που εντείνει τις ευρωπαϊκές προσπάθειες για ανάπτυξη αυτόνομων δυνατοτήτων. Η αντικατάσταση οκτώ αμερικανικών δορυφορικών συστημάτων ISR εκτιμάται ότι θα κόστιζε έως και 4,8 δισ. δολάρια.
Οι ευρωπαϊκές χώρες αυξάνουν τις επενδύσεις σε διαστημικά συστήματα, ενώ η ΕΕ προωθεί κοινές προμήθειες για κρίσιμες υποδομές στρατιωτικής επιτήρησης. Παράλληλα, εξετάζεται η δημιουργία ευρωπαϊκής συμμαχίας ανταλλαγής πληροφοριών κατά τα πρότυπα του αμερικανικού «Five Eyes».


Επιθετικά πλήγματα μεγάλου βεληνεκούς
Η Ευρώπη υστερεί σημαντικά σε όπλα μακράς εμβέλειας σε σχέση με τις ΗΠΑ και τη Ρωσία, γεγονός που δημιουργεί ανησυχίες για την επιχειρησιακή της ισχύ σε ενδεχόμενη σύγκρουση. Υπάρχοντα συστήματα όπως οι πύραυλοι Taurus της Γερμανίας και Storm Shadow/SCALP της Γαλλίας και Βρετανίας έχουν περιορισμένη διαθεσιμότητα, καθώς μέρος τους έχει ήδη διατεθεί στην Ουκρανία.
Το ευρωπαϊκό πρόγραμμα ELSA στοχεύει στην ανάπτυξη πυραύλων με εμβέλεια άνω των 2.000 χιλιομέτρων, όμως βρίσκεται ακόμη σε στάδιο σχεδιασμού χωρίς προχωρημένες παραγγελίες. Η ανάπτυξη καθυστερεί, ενώ οι χώρες εξετάζουν εναλλακτικούς προμηθευτές όπως η Τουρκία και η Νότια Κορέα, χωρίς ωστόσο να έχουν συναφθεί συμφωνίες.
Η Ουκρανία, αν και έχει αναπτύξει ικανότητες παραγωγής φθηνών και αποτελεσματικών όπλων μεγάλου βεληνεκούς, είναι διστακτική στο να μοιραστεί πλήρως την τεχνολογία της με ευρωπαϊκούς εταίρους.


Αεράμυνα
Οι ευρωπαϊκές δυνατότητες αεράμυνας βασίζονται σε διαφορετικά συστήματα, όπως το αμερικανικό Patriot, το Aegis Ashore και το ισραηλινό Arrow 3. Παρά τη διαλειτουργικότητα μέσω του ΝΑΤΟ, η συνολική επάρκεια θεωρείται ανεπαρκής για μια μεγάλης κλίμακας σύγκρουση.
Το ΝΑΤΟ εκτιμά ότι απαιτείται τετραπλασιασμός των επενδύσεων στην ολοκληρωμένη αεράμυνα και αντιπυραυλική προστασία, καθώς τα αποθέματα είναι περιορισμένα και η βιομηχανική παραγωγή δεν μπορεί να ανταποκριθεί σε ταχεία αύξηση ζήτησης.
Υπάρχει παράλληλη στρατηγική επιλογή μεταξύ αγοράς έτοιμων συστημάτων από ΗΠΑ και Ισραήλ ή ανάπτυξης ευρωπαϊκών λύσεων, όπως το γαλλοϊταλικό SAMP/T, το οποίο κερδίζει έδαφος σε αρκετές χώρες.
Drones και μη επανδρωμένα συστήματα
Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει αναδείξει τον καθοριστικό ρόλο των drones, τα οποία μπορούν να προκαλέσουν δυσανάλογες απώλειες και να περιορίσουν την κινητικότητα των χερσαίων δυνάμεων.
Οι ευρωπαϊκές χώρες επενδύουν πλέον σε μη επανδρωμένα συστήματα, ενώ διευκολύνουν τη συμμετοχή μικρότερων εταιρειών στην παραγωγή τους, όπως οι γερμανικές Helsing και Quantum Systems.
Η Ουκρανία αποτελεί επίσης σημαντικό τεχνολογικό εταίρο, με εταιρείες που αναπτύσσουν συστήματα τα οποία ήδη χρησιμοποιούνται στο μέτωπο και συνεργάζονται με ευρωπαϊκές βιομηχανίες μέσω ανταλλαγής τεχνογνωσίας.
www.worldenergynews.gr






