Υπήρχαν λόγοι να πιστεύει κανείς ότι η φετινή σύνοδος του ΝΑΤΟ θα εξελισσόταν ομαλά. Η περσινή σύνοδος στη Χάγη οδήγησε σε μια ιστορική δέσμευση όλων των συμμάχων να διαθέτουν το 5% του ΑΕΠ τους για την άμυνα, ενώ πολλές χώρες έχουν ήδη αρχίσει να υλοποιούν τις δεσμεύσεις τους
Το Air Force One και τα αεροσκάφη των υπόλοιπων ηγετών προσγειώθηκαν χθες (7/7) στην τουρκική πρωτεύουσα, καθώς αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων συγκεντρώνονται για τη φετινή σύνοδο κορυφής του NATO. Ωστόσο, ακόμη και με όλα τα αεροσκάφη ασφαλώς στο έδαφος, η συμμαχία μπορεί να αντιμετωπίσει αναταράξεις.
Κατά την προετοιμασία της συνόδου, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump άσκησε κριτική στους συμμάχους και δήλωσε ότι θα είχε παραλείψει τη συνάντηση αν δεν ήταν η συμπάθειά του προς τον οικοδεσπότη και αμφιλεγόμενο ηγέτη της χώρας, τον Τούρκο πρόεδρο Recep Tayyip Erdoğan.
Ωστόσο, οι ηγέτες του ΝΑΤΟ μπορούν να λάβουν σειρά μέτρων στη σύνοδο ώστε να επαναφέρουν τη Συμμαχία στη σωστή πορεία.
«Να βγούμε ζωντανοί»
Υπήρχαν λόγοι να πιστεύει κανείς ότι η φετινή σύνοδος του ΝΑΤΟ θα εξελισσόταν ομαλά. Η περσινή σύνοδος στη Χάγη οδήγησε σε μια ιστορική δέσμευση όλων των συμμάχων να διαθέτουν το 5% του ΑΕΠ τους για την άμυνα, ενώ πολλές χώρες έχουν ήδη αρχίσει να υλοποιούν τις δεσμεύσεις τους.
Τις τελευταίες εβδομάδες, ωστόσο, έχουν εμφανιστεί έντονες προειδοποιητικές ενδείξεις ότι η σύνοδος της Άγκυρας μπορεί να εξελιχθεί σε δύσκολη δοκιμασία. Η φετινή συνάντηση πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία οι εντάσεις μεταξύ των ΗΠΑ και των Καναδών και Ευρωπαίων συμμάχων έχουν φτάσει σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα.
Ο Τραμπ έχει επικρίνει τους Ευρωπαίους συμμάχους ότι δεν κάνουν αρκετά για να στηρίξουν την αμερικανική επιχείρηση Epic Fury στο Ιράν, χαρακτηρίζοντας το ΝΑΤΟ «χάρτινη τίγρη». Παράλληλα, έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο επανεξέτασης της συμμετοχής των ΗΠΑ στη Συμμαχία. Οι δηλώσεις αυτές ακολούθησαν τις επανειλημμένες αμερικανικές απειλές για την απόκτηση της Γροιλανδίας, προκαλώντας ανησυχίες στην Ευρώπη σχετικά με τη δέσμευση της Ουάσινγκτον στο Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ για τη συλλογική άμυνα.
Η πολιτική αυτή αναταραχή συνοδεύτηκε από σειρά ανακοινώσεων των ΗΠΑ σχετικά με τη στρατιωτική τους παρουσία στην Ευρώπη, οι οποίες αφορούν ακυρώσεις, καθυστερήσεις ή αποσύρσεις δυνάμεων. Οι εξελίξεις αυτές έχουν αφήσει πολλούς αξιωματούχους στις πρωτεύουσες των συμμάχων να αναζητούν σαφέστερη εικόνα για το μέλλον.
Σε ανακοίνωσή της στις 3 Ιουνίου, η United States European Command ανέφερε ότι θα μειώσει τις διαθέσιμες δυνάμεις και ικανότητες του ΝΑΤΟ σε περίπτωση κρίσης. Στη σύνοδο των υπουργών Άμυνας του ΝΑΤΟ τον ίδιο μήνα, ο υπουργός Πολέμου των ΗΠΑ Pete Hegseth ανακοίνωσε εξάμηνη αναθεώρηση «ΝΑΤΟ 3.0» για τις αμερικανικές δυνάμεις και βάσεις στην Ευρώπη, αφήνοντας να εννοηθεί ότι ενδέχεται να ακολουθήσουν νέες αλλαγές.
Η χρονική στιγμή αυτών των ανακοινώσεων δεν θα μπορούσε να είναι δυσκολότερη. Η Ρωσία συνεχίζει την επιθετικότητά της κατά της Ουκρανίας, ενώ παράλληλα εντείνει τις υβριδικές επιθέσεις και τις προσπάθειες εκφοβισμού κατά των Ευρωπαίων συμμάχων.
Και η ευρωπαϊκή πλευρά παρουσιάζει προκλήσεις. Ο πληθωρισμός ήδη υπερβαίνει σε ορισμένες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες τις αυξήσεις στις νέες αμυντικές δαπάνες. Οι ΗΠΑ θεωρούν ότι οι προσπάθειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης να κατευθύνει κονδύλια στην ανάπτυξη ευρωπαϊκών αμυντικών δυνατοτήτων αποκλείουν την αμερικανική βιομηχανία, σε μια περίοδο κατά την οποία η ευρωπαϊκή αμυντική αγορά παραμένει κατακερματισμένη και δεν μπορεί να αυξήσει την παραγωγή με την απαιτούμενη ταχύτητα και κλίμακα.
Παρότι οι ηγέτες των συμμάχων δηλώνουν ότι θέλουν να αναδημιουργήσουν το «θετικό κλίμα» με το οποίο αποχώρησαν από τη σύνοδο της Χάγης, η φετινή συνάντηση μπορεί να συνοδευτεί από απογοητεύσεις.
Τον Ιούνιο, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Marco Rubio χαρακτήρισε τη σύνοδο της Άγκυρας «πιθανότατα την πιο σημαντική συνάντηση στην ιστορία του ΝΑΤΟ, επειδή υπάρχουν ζητήματα που πρέπει να ξεκαθαριστούν και να διορθωθούν». Ένας ανώτερος αξιωματούχος δήλωσε ότι ο στόχος της Συμμαχίας θα πρέπει απλώς να είναι «να βγει ζωντανή» από τη σύνοδο.
Ισχυρό, ενωμένο και απέναντι στη Ρωσία
Τι μπορούν λοιπόν να κάνουν οι σύμμαχοι ώστε η σύνοδος της Άγκυρας να στεφθεί με επιτυχία;
Πρώτον, κάθε σύμμαχος πρέπει να παρουσιάσει απτή πρόοδο προς την επίτευξη και ένα αξιόπιστο σχέδιο για την κάλυψη του στόχου του 5% του ΑΕΠ στις αμυντικές δαπάνες. Πρόκειται για το πιο χειροπιαστό δείκτη επιμερισμού των βαρών, έναν στόχο που διαχρονικά ζητούν οι Αμερικανοί ηγέτες από τους Ευρωπαίους και Καναδούς συμμάχους.
Σε αυτό το σημείο, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Mark Rutte διαθέτει ένα θετικό μήνυμα. Το 2025, το ΝΑΤΟ εκτίμησε ότι και οι 32 σύμμαχοι θα κάλυπταν ή θα ξεπερνούσαν τον προηγούμενο στόχο της συνόδου της Χάγης για επενδύσεις τουλάχιστον 2% του ΑΕΠ στην άμυνα, ενώ τρεις χώρες ήδη δαπανούσαν τουλάχιστον 3,5% για βασικές αμυντικές ανάγκες, σχεδόν μία δεκαετία πριν από την προθεσμία του 2035. Οι ευρωπαϊκές χώρες του ΝΑΤΟ και ο Καναδάς αύξησαν επίσης τις αμυντικές τους δαπάνες κατά 20% σε πραγματικούς όρους σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Δεύτερον, οι σύμμαχοι πρέπει να αποδείξουν ότι μετατρέπουν τα αμυντικά κονδύλια σε πραγματικές δυνατότητες. Ιδανικά, θα μπορούσαν να ανακοινώσουν στην Άγκυρα νέα συμβόλαια διακρατικής συμπαραγωγής και ανάπτυξης, στα πρότυπα του μαχητικού αεροσκάφους F-35 Lightning II, το οποίο κατασκευάζεται μέσω μιας παγκόσμιας αλυσίδας παραγωγής με βασικά εξαρτήματα από τις ΗΠΑ και χώρες-εταίρους. Νέα παραδείγματα συνεργασίας σε επιχειρησιακές δυνατότητες και αναδυόμενες τεχνολογίες, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, θα μπορούσαν επίσης να επιταχύνουν τις παραδόσεις οπλικών συστημάτων.
Τρίτον, το ΝΑΤΟ πρέπει να συνεχίσει να στηρίζει την Ουκρανία, παράλληλα με τις διπλωματικές προσπάθειες υπό αμερικανική ηγεσία για τον τερματισμό του πολέμου. Αυτό απαιτεί μακροπρόθεσμες οικονομικές δεσμεύσεις και ταχύτερη παράδοση όπλων στο Κίεβο. Παράλληλα, οι σύμμαχοι θα πρέπει να αξιοποιήσουν την ουκρανική καινοτομία ως πρότυπο για την ευρωπαϊκή επανεξοπλιστική προσπάθεια, ενισχύοντας την κοινή παραγωγή με ουκρανικές εταιρείες και ενσωματώνοντας τις ουκρανικές βιομηχανικές μονάδες στις αλυσίδες εφοδιασμού του ΝΑΤΟ.
Τέταρτον, οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα πρέπει να αποφύγουν δημόσιες επικρίσεις κατά της κυβέρνησης Τραμπ. Ανεξάρτητα από τις απόψεις τους για τον Αμερικανό πρόεδρο, είναι σήμερα σημαντικότερο από ποτέ οι διαφωνίες να αντιμετωπίζονται πίσω από κλειστές πόρτες.
Δημόσια, οι σύμμαχοι δηλώνουν ότι επιθυμούν η Άγκυρα να αποτελέσει μια επιτυχία ενότητας. Ο Ρούτε έχει παρουσιάσει τη σύνοδο ως ευκαιρία υλοποίησης των δεσμεύσεων του ΝΑΤΟ για περισσότερες δαπάνες, περισσότερη παραγωγή και περισσότερες παραδόσεις τόσο για τη Συμμαχία όσο και για την Ουκρανία.
www.worldenergynews.gr
