Η Σαουδική Αραβία εξάγει σήμερα περίπου 4 εκατ. βαρέλια πετρελαίου ημερησίως από το λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα, ποσότητα αυξημένη κατά 400% σε σχέση με τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο Ιράν–ΗΠΑ. Παράλληλα, το στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ έχει εξελιχθεί σε κρίσιμη εναλλακτική διαδρομή έναντι των Στενών του Ορμούζ, με περισσότερα από 7 εκατ. βαρέλια ημερησίως να διέρχονται από εκεί τον Ιούνιο
Η ανακοίνωση των υποστηριζόμενων από το Ιράν Χούθι για επιβολή ναυτικού αποκλεισμού στη Σαουδική Αραβία δημιουργεί νέες ανησυχίες για την ασφάλεια του παγκόσμιου ενεργειακού εφοδιασμού, καθώς απειλεί μία από τις σημαντικότερες οδούς μεταφοράς πετρελαίου διεθνώς.
Η εξέλιξη έρχεται έπειτα από εβδομάδες κλιμακούμενης έντασης μεταξύ των Χούθι και της Σαουδικής Αραβίας, καθώς και ανταλλαγής πυραυλικών επιθέσεων που διέκοψαν την τετραετή περίοδο σχετικής αποκλιμάκωσης μεταξύ της οργάνωσης της Υεμένης και του σαουδαραβικού συνασπισμού.
Η Σαουδική Αραβία εξάγει σήμερα περίπου 4 εκατ. βαρέλια πετρελαίου ημερησίως από το λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα, ποσότητα αυξημένη κατά 400% σε σχέση με τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο Ιράν–ΗΠΑ. Παράλληλα, το στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ έχει εξελιχθεί σε κρίσιμη εναλλακτική διαδρομή έναντι των Στενών του Ορμούζ, με περισσότερα από 7 εκατ. βαρέλια ημερησίως να διέρχονται από εκεί τον Ιούνιο.
Η επίδραση της νέας εκστρατείας των Χούθι στις αγορές πετρελαίου και στην οικονομική σταθερότητα του Κόλπου θα εξαρτηθεί από τρεις βασικούς παράγοντες.
Ο πρώτος αφορά το εάν οι Χούθι μπορούν να απειλήσουν μόνο τη ναυσιπλοΐα στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ ή και το ίδιο το λιμάνι του Γιανμπού. Η οργάνωση έχει αποδείξει τα τελευταία χρόνια ότι μπορεί να διαταράξει σοβαρά τη ναυσιπλοΐα στην περιοχή, χρησιμοποιώντας drones, πυραύλους και μικρά σκάφη. Μεταξύ 2023 και 2025 επιτέθηκε σε περισσότερα από 100 εμπορικά πλοία, καθιστώντας τη διέλευση ιδιαίτερα επικίνδυνη ακόμη και για πλοία που δεν αποτελούσαν άμεσους στόχους.
Η σημερινή ανακοίνωση θέτει σε κίνδυνο περίπου το 7% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου που διέρχεται από το στενό. Αν και οι Χούθι δεν έχουν διευκρινίσει ποια πλοία θα στοχοποιούν, η αναφορά σε αποκλεισμό των σαουδαραβικών λιμανιών υποδηλώνει ότι στο στόχαστρο θα βρεθούν δεξαμενόπλοια που μεταφέρουν σαουδαραβικό πετρέλαιο.
Η διακοπή της ροής μέσω του Μπαμπ ελ Μαντέμπ θα αποτελούσε σημαντικό πλήγμα για τις διεθνείς αγορές, καθώς οι εναλλακτικές διαδρομές είναι περιορισμένες. Μέρος των εξαγωγών μπορεί να συνεχίσει να διοχετεύεται μέσω του αγωγού SUMED στην Αίγυπτο και της Διώρυγας του Σουέζ, όμως οι δυνατότητές τους δεν επαρκούν για να αντισταθμίσουν πλήρως τις απώλειες, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ουσιαστικά κλειστά και τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου βρίσκονται κοντά στα ελάχιστα λειτουργικά επίπεδα.
Αντίθετα, εάν οι Χούθι καταφέρουν να πλήξουν απευθείας το Γιανμπού, οι συνέπειες θα είναι ακόμη σοβαρότερες, καθώς θα επηρεαστεί η ίδια η παραγωγική και εξαγωγική δυνατότητα της Σαουδικής Αραβίας. Πριν από την εκεχειρία του 2022, είχαν ήδη πραγματοποιήσει επιθέσεις με πυραύλους και drones κατά της περιοχής, προκαλώντας προσωρινές διακοπές στη λειτουργία διυλιστηρίου.
Ο δεύτερος παράγοντας αφορά το κατά πόσο η ανακοίνωση αποτελεί διαπραγματευτικό μοχλό πίεσης ή προετοιμασία για γενικευμένο πόλεμο. Οι Χούθι παρουσιάζουν τον αποκλεισμό ως απάντηση στον, όπως τον χαρακτηρίζουν, σαουδαραβικό αποκλεισμό της Υεμένης. Παρότι δηλώνουν έτοιμοι για πλήρη επανέναρξη των συγκρούσεων, αρκετοί αναλυτές εκτιμούν ότι βασικός στόχος τους είναι η εξασφάλιση νέων πολιτικών και οικονομικών παραχωρήσεων από το Ριάντ.
Μετά την εκεχειρία του 2022, η οργάνωση επιδίωξε μέσω διαπραγματεύσεων να εδραιώσει τον έλεγχό της στη βόρεια Υεμένη και να αποκτήσει πρόσβαση σε έσοδα από πετρέλαιο και φυσικό αέριο. Ωστόσο, οι συνομιλίες επιβραδύνθηκαν μετά τις επιθέσεις στην Ερυθρά Θάλασσα και την εκ νέου ένταξη των Χούθι στον κατάλογο των ξένων τρομοκρατικών οργανώσεων από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Εάν η νέα απειλή αποσκοπεί κυρίως στην άσκηση πίεσης για νέες παραχωρήσεις, ενδέχεται να υπάρξει σχετικά γρήγορη αποκλιμάκωση. Αν όμως σηματοδοτεί προετοιμασία για νέο πόλεμο, τότε η αστάθεια στην περιοχή του Κόλπου ενδέχεται να παραταθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Πως θα αντιδράσει το Ριάντ
Πως θα αντιδράσει το Ριάντ
Ο τρίτος καθοριστικός παράγοντας είναι η αντίδραση της Σαουδικής Αραβίας. Το Ριάντ βρίσκεται επί χρόνια αντιμέτωπο με τις απειλές των Χούθι, οι οποίοι χρησιμοποιούν την πιθανότητα νέων επιθέσεων ως μέσο πίεσης τόσο απέναντι στη Σαουδική Αραβία όσο και στην υποστηριζόμενη από αυτήν κυβέρνηση της Υεμένης.
Η σαουδαραβική ηγεσία έχει ισχυρά κίνητρα να αποφύγει έναν νέο μεγάλης κλίμακας πόλεμο, καθώς εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τις επιπτώσεις της σύγκρουσης με το Ιράν και γνωρίζει ότι η στρατιωτική εκστρατεία της περιόδου 2015-2022 δεν κατάφερε να εξουδετερώσει τους Χούθι, ενώ προκάλεσε σημαντικό διεθνές πολιτικό κόστος.
Ωστόσο, έχει ήδη δείξει ότι είναι διατεθειμένη να απαντήσει στρατιωτικά όταν το κρίνει απαραίτητο. Στις 13 Ιουλίου πραγματοποιήθηκε αεροπορικό πλήγμα στο αεροδρόμιο της Σαναά με στόχο να αποτραπεί η προσγείωση ιρανικού αεροσκάφους, επιχείρηση που, σύμφωνα με εκτιμήσεις, πραγματοποιήθηκε με σαουδαραβική υποστήριξη.
www.worldenergynews.gr
