Το παράδειγμα ενός συνταξιούχου από τη Γλασκώβη ο οποίος επένδυσε σε ΑΠΕ (BBC)
Ο Gavin Tait (69χρονος από τη Γλασκώβη) ο οποίος επένδυσε σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ) παρατήρησε τους τελευταίους δύο χειμώνες ότι οι λογαριασμοί ηλεκτρικού ρεύματος έφταναν στα ύψη.
Έγραψε στο BBC Your Voice για τις εμπειρίες του και υποστηρίζει ότι ξέρει ποιο ήταν το πρόβλημα.
Στην καλύτερη περίπτωση, το αέριο παρέχει σχεδόν μία μονάδα θερμότητας για κάθε μονάδα ενέργειας που καταναλώνεται. Η αντλία θερμότητας του μπορεί να παρέχει έως και 3 ή 4 μονάδες θερμότητας για κάθε μονάδα ισχύος.
Αλλά καθώς οι αντλίες θερμότητας λειτουργούν με ηλεκτρικό ρεύμα, πληρώνει τώρα περίπου 27 πένες ανά κιλοβατώρα, σε σύγκριση με λιγότερο από 6 πένες για το φυσικό αέριο που τροφοδοτεί έναν λέβητα.
Η εμπειρία του δεν είναι ασυνήθιστη. Μια έρευνα σε 1.000 ιδιοκτήτες αντλιών θερμότητας το περασμένο καλοκαίρι, που διεξήχθη από την Censuswide για την Ecotricity, διαπίστωσε ότι τα 2/3 δήλωσαν ότι τα σπίτια τους ήταν πιο ακριβά για θέρμανση από ό,τι πριν.
Για τους επικριτές της κυβερνητικής πολιτικής, ιστορίες όπως του Gavin υποδεικνύουν ένα βαθύτερο πρόβλημα.
Η θέρμανση και οι μεταφορές αντιπροσωπεύουν πάνω από το 40% των εκπομπών του Ηνωμένου Βασιλείου, αλλά λένε ότι η πρόοδος στην αντικατάσταση των λεβήτων αερίου και των βενζινοκίνητων αυτοκινήτων υστερεί πολύ σε σχέση με τους στόχους, επειδή οι υπουργοί έχουν επικεντρωθεί λάθος.
Κατά την άποψή τους, η κυβέρνηση έχει εμμονή με τον καθαρισμό της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, παρόλο που αντιπροσωπεύει ένα πολύ μικρότερο σύνολο των εκπομπών μας - περίπου το 10%. Έτσι, αυτή η εμμονή ανεβάζει την τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος και καθιστά πιο ακριβή για τους ανθρώπους τη μετάβαση σε αντλία θερμότητας ή ηλεκτρικό όχημα.
Το ζήτημα έχει αποκτήσει νέα επείγουσα σημασία, καθώς η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή ανεβάζει τις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, εγείροντας φόβους ότι το υψηλό κόστος ενέργειας θα μπορούσε να συνεχιστεί.
Η κυβέρνηση επιμένει ότι η εστίαση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας θα προσφέρει τελικά μεγαλύτερη ενεργειακή ασφάλεια μειώνοντας την εξάρτηση από το εισαγόμενο φυσικό αέριο, μειώνοντας τις εκπομπές και μειώνοντας τους λογαριασμούς.
Έχουν δίκιο; Ή μήπως δίνοντας προτεραιότητα στην καθαρότερη ηλεκτρική ενέργεια ενώ η πρόοδος στη θέρμανση και τις μεταφορές υστερεί, η κυβέρνηση επιδιώκει λάθος στόχους;
Το κρυφό κόστος της καθαρής ενέργειας
Το ζήτημα είναι ότι ενώ η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές μπορεί να είναι φθηνή, το σύστημα που απαιτείται για την παράδοσή της δεν είναι.
Η ηλεκτρική ενέργεια πρέπει να είναι διαθέσιμη συνεχώς, όχι μόνο όταν φυσάει ή λάμπει ο ήλιος.
Η επέκταση του δικτύου, η κατασκευή νέων πυλώνων και γραμμών μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας αυξάνουν τις χρεώσεις δικτύου.
Υπάρχουν επίσης «κόστη εξισορρόπησης», συμπεριλαμβανομένων των πληρωμών σε αιολικά πάρκα για απενεργοποίηση όταν το σύστημα δεν μπορεί να απορροφήσει όλη την ηλεκτρική ενέργεια που παράγουν. Και μέχρι πρόσφατα, ένα πρόγραμμα επιδοτήσεων αντιπροσώπευε περίπου το 10% του μέσου λογαριασμού νοικοκυριού.
Υπάρχει ένα άλλο ζήτημα. Το Ηνωμένο Βασίλειο είναι πλουσιότερο σε έναν από τους πιο ακριβούς ανανεώσιμους πόρους - την υπεράκτια αιολική ενέργεια.
Η ηλιακή ενέργεια έχει δει δραματικές μειώσεις κόστους χάρη στη μαζική παραγωγή. Αλλά ο συχνά μουντός ουρανός της Βρετανίας - ειδικά το χειμώνα, όταν η ζήτηση είναι η υψηλότερη - περιορίζει το πόσο μακριά μπορεί να μεταφέρει το σύστημα.
Η υπεράκτια αιολική ενέργεια είναι πιο αξιόπιστη, αλλά περιλαμβάνει μεγάλα, ειδικά για την τοποθεσία τεχνικά έργα που δεν μπορούν να αναπαραχθούν με τον ίδιο τρόπο και έτσι δεν έχουν δει τις ίδιες διαρκείς μειώσεις κόστους. Ταυτόχρονα, οι αυξανόμενες τιμές για υλικά όπως ο χάλυβας και οι σπάνιες γαίες - μαζί με τα υψηλότερα επιτόκια - έχουν αυξήσει περαιτέρω το κόστος.
Το τίμημα της προόδου
Στα χαρτιά, το Ηνωμένο Βασίλειο έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο στην οικολογική του πορεία.
Oι εκπομπές του έχουν μειωθεί κατά περίπου 50% από το 1990. Αλλά αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το συνολικό παγκόσμιο αποτύπωμα του Ηνωμένου Βασιλείου έχει μειωθεί τόσο πολύ.
Πολλά από τα αγαθά που κάποτε παράγονταν και στη συνέχεια χρησιμοποιούνταν στη Βρετανία τώρα κατασκευάζονται στο εξωτερικό και στη συνέχεια εισάγονται εδώ, και συχνά η παραγωγή αυτή γίνεται σε χώρες με υψηλότερο αποτύπωμα άνθρακα.
Η Κίνα, για παράδειγμα, εξακολουθεί να βασίζεται στον άνθρακα για περισσότερο από το ήμισυ της ενέργειάς της.
Αυτό σημαίνει ότι οι εκπομπές απλώς έχουν μετατοπιστεί στο εξωτερικό αντί να έχουν μειωθεί εντελώς.
Ταυτόχρονα, το υψηλότερο κόστος του συστήματος δεν εμφανίζεται μόνο στους λογαριασμούς των νοικοκυριών, επηρεάζει την ευρύτερη οικονομία. Τα νοικοκυριά του Ηνωμένου Βασιλείου αντιμετωπίζουν μερικούς από τους υψηλότερους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη. Για τις επιχειρήσεις, η εικόνα είναι ακόμη πιο έντονη.
Ενώ το κόστος των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας παίζει ρόλο, ο κύριος παράγοντας γι' αυτό είναι, ειρωνικά, το ίδιο το φυσικό αέριο. Το ενεργειακό μείγμα του Ηνωμένου Βασιλείου ανά πάσα στιγμή συνήθως περιλαμβάνει πολλές ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, αλλά κάποια ποσότητα φυσικού αερίου εξακολουθεί να είναι συχνά απαραίτητη.
Αλλά όλοι οι επιτυχημένοι πλειοδότες καταλήγουν να πληρώνονται την τιμή της πιο ακριβής πηγής που απαιτείται για την κάλυψη της ζήτησης.
Στην πράξη, αυτή η πηγή είναι συνήθως το φυσικό αέριο.
Έτσι, ακόμη και όταν μεγάλο μέρος της ηλεκτρικής ενέργειας παράγεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, οι οποίες είναι φθηνές στην παραγωγή μόλις ξεπεραστεί το υψηλό κόστος εγκατάστασης, συχνά οι σταθμοί παραγωγής ενέργειας με καύση φυσικού αερίου είναι αυτοί που καθορίζουν την τιμή - και επομένως αυτό που πληρώνουν όλοι.
Το σύστημα χρησιμοποιείται ευρέως σε όλη την Ευρώπη, αλλά η μεγάλη εξάρτηση του Ηνωμένου Βασιλείου από το φυσικό αέριο έχει μια σαφή συνέπεια: όταν οι τιμές του φυσικού αερίου αυξάνονται δραματικά όπως τις τελευταίες εβδομάδες, οι λογαριασμοί ηλεκτρικού ρεύματος τείνουν να αυξάνονται μαζί τους - ακόμη και αν μεγάλο μέρος της ίδιας της ενέργειας προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας που είναι φθηνές στην παραγωγή.
Το συγκριτικά υψηλότερο κόστος ενέργειας στο Ηνωμένο Βασίλειο συνέπεσε με ένα κύμα κλεισιμάτων μεταξύ των ενεργοβόρων βιομηχανιών. 
Η πολιτική των τιμών και διάσπαση των κομμάτων
Σε αυτό το πλαίσιο, η πολιτική της κλιματικής αλλαγής έχει αρχίσει να μετατοπίζεται.
Όταν η τότε πρωθυπουργός Theresa May έθεσε τον στόχο μηδενικού καθαρού κόστους για το 2050 το 2019, ψηφίστηκε χωρίς επίσημη αντίθεση στο Κοινοβούλιο. Αυτή η συναίνεση έχει έκτοτε διασπαστεί.
Το Συντηρητικό Κόμμα υποστηρίζει τώρα ότι ο στόχος είναι «αδύνατος», με την ηγέτιδα Kemi Badenoch να είναι ανοιχτά σκεπτική.
Το Reform UK δηλώνει ότι θα εγκαταλείψει εντελώς αυτό που αποκαλεί «μηδενικό καθαρό ηλίθιο».
Ακόμη και το Πράσινο Κόμμα έχει επικρίνει πτυχές της κυβερνητικής πολιτικής, με τον ηγέτη του, Ζακ Πολάνσκι, να λέει ότι η τρέχουσα προσέγγιση στο μηδενικό καθαρό δεν αποδίδει στους απλούς ανθρώπους.
Οι Φιλελεύθεροι Δημοκράτες λένε επίσης ότι το μηδενικό καθαρό πρέπει να υποστηρίζει τα νοικοκυριά και να μειώνει τους λογαριασμούς ενέργειας.
Το SNP δηλώνει ότι είναι «απόλυτα αφοσιωμένο σε μια δίκαιη και ισότιμη μετάβαση στο μηδενικό καθαρό καθαρό», ενώ η Plaid Cymru πρόσφατα εγκατέλειψε την προηγούμενη φιλοδοξία της να φτάσει στο μηδενικό καθαρό καθαρό στην Ουαλία έως το 2035.
Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το κοινό φαίνεται να εξακολουθεί να υποστηρίζει την προσπάθεια απαλλαγής από τον άνθρακα.
Το More in Common διαπίστωσε ότι 4 στους 5 Βρετανούς πιστεύουν ότι είναι σημαντικό η κυβέρνηση να ενδιαφέρεται για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, συμπεριλαμβανομένου σχεδόν του 80% των Συντηρητικών ψηφοφόρων του 2024.
Κύριο πρόβλημα είναι το κόστος
Αυτό που πραγματικά ανησυχεί τους ανθρώπους είναι το κόστος.
Στοιχεία από την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία δείχνουν ότι το κόστος ζωής αναφέρεται από περίπου 9 στους 10 ενήλικες ως σημαντικό ζήτημα, με τους λογαριασμούς ενέργειας να είναι μεταξύ των πιο συχνά αναφερόμενων πιέσεων στα οικονομικά των νοικοκυριών.
Εδώ ακριβώς έρχεται το επιχείρημα σχετικά με την εστίαση στις χαμηλότερες τιμές ενέργειας και την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές.
Οι οικονομολόγοι και οι πολιτικοί που υποστηρίζουν αυτό το επιχείρημα λένε ότι αυτό θα βοηθούσε τόσο να διατηρηθεί η κοινή γνώμη στην απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές όσο και να προωθηθεί η ταχύτερη μείωση των εκπομπών.
Το επιχείρημά τους είναι απλό: εάν η ηλεκτρική ενέργεια είναι φθηνότερη, περισσότεροι άνθρωποι και επιχειρήσεις θα στραφούν σε τεχνολογίες όπως τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα και οι αντλίες θερμότητας και οι εκπομπές θα μειωθούν ταχύτερα.
Η μείωση των εκπομπών, επομένως, εξαρτάται από το να πειστούν οι άνθρωποι να στραφούν σε ηλεκτρικές τεχνολογίες όπως οι αντλίες θερμότητας και τα ηλεκτρικά οχήματα. Αλλά, όπως δείχνει η εμπειρία του Gavin Tait - του ιδιοκτήτη σπιτιού στη Γλασκώβη - η απόφαση αυτή συχνά καταλήγει στο κόστος.
Εάν η ηλεκτρική ενέργεια είναι ακριβή, τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις έχουν μικρό κίνητρο να κάνουν τη μετάβαση. Εάν είναι φθηνότερη, η μετάβαση γίνεται ευκολότερη και ταχύτερη.
Οι δύσκολες επιλογές που έχουμε μπροστά μας
Η Tone Langengen (ανώτερη σύμβουλος πολιτικής για το κλίμα και την ενέργεια στο Ινστιτούτο Tony Blair και συγγραφέας της πρόσφατης έκθεσής του), υποστηρίζει ότι η εστίαση θα πρέπει να μετατοπιστεί από τους στόχους προς αυτό που θα μειώσει το κόστος της ενέργειας.
Κατά την άποψή της, κάθε απόφαση για την ενεργειακή πολιτική θα πρέπει να κρίνεται υπό το πρίσμα του εάν μειώνει τις τιμές.
Ο Σερ Ντίτερ, οι Συντηρητικοί και το Ινστιτούτο Τόνι Μπλερ υποστηρίζουν όλοι ότι η επιβράδυνση του ρυθμού επέκτασης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και η διατήρηση ενός μεγαλύτερου ρόλου για το φυσικό αέριο βραχυπρόθεσμα θα πρέπει να είναι μέρος της απάντησης. Αλλά ενώ η χρήση λιγότερων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας θα μπορούσε να μειώσει την πίεση στο κόστος του συστήματος, κινδυνεύει να επιβραδύνει τον ρυθμό μείωσης των εκπομπών.
Ο Υπουργός Ενέργειας Εντ Μίλιμπαντ λέει ότι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας φέρνουν και άλλα οφέλη.
«Το μάθημα ενός ακόμη παγκόσμιου ενεργειακού σοκ είναι ότι το Ηνωμένο Βασίλειο πρέπει να βγει από το τρενάκι του λούνα παρκ των ορυκτών καυσίμων και να στραφεί στην καθαρή εγχώρια ενέργεια που ελέγχουμε.
Η ώθηση για καθαρή ενέργεια είναι επιτακτική ανάγκη εθνικής ασφάλειας και οικονομικής ασφάλειας.
Γι’ αυτό και αυτή η κυβέρνηση επενδύει ποσά ρεκόρ σε νέες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, πυρηνική ενέργεια και αναβάθμιση κατοικιών μέσω του Σχεδίου μας για Ζεστά Σπίτια», λέει.
Στοίχημα… το κόστος
Το στοίχημα πίσω από τη σημερινή ώθηση για καθαρή ενέργεια είναι ότι χώρες, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, μπορούν να δείξουν ότι είναι δυνατό να απαλλαγούν από τον άνθρακα στο δίκτυο χωρίς να επιβάλουν απαράδεκτο κόστος και με αυτόν τον τρόπο, να ανοίξουν το δρόμο για άλλες.
Το Γραφείο Ευθύνης Προϋπολογισμού έχει δηλώσει ότι «το κόστος της αποτυχίας ελέγχου της κλιματικής αλλαγής θα ήταν πολύ μεγαλύτερο από εκείνο της μηδενικής μείωσης των εκπομπών». Αλλά η επίτευξη αυτού απαιτεί παγκόσμιες μειώσεις εκπομπών.
Υπάρχει επίσης το επιχείρημα ότι η ταχύτερη απεξάρτηση από το φυσικό αέριο μειώνει την ευπάθεια στις τιμολογιακές κρίσεις. Υπάρχει όμως ένας κίνδυνος. Εάν η μετάβαση εδώ στο Ηνωμένο Βασίλειο αυξήσει το κόστος και διαβρώσει τη δημόσια υποστήριξη, δεν θα είναι ένα μοντέλο που πρέπει να ακολουθηθεί, αλλά μια προειδοποίηση που πρέπει να αποφευχθεί.
www.worldenergynews.gr
