Μεταξύ των μέτρων προστασίας που εξετάζονται είναι η χρήση φωτοβολταϊκών πάνελ ανθεκτικών στο χαλάζι, συστημάτων παρακολούθησης με δυνατότητα προσαρμογής της θέσης τους, καθώς και πιο προηγμένων μεθόδων πρόγνωσης που συνδυάζουν δεδομένα από μετεωρολογικά ραντάρ, δορυφόρους υψηλής συχνότητας, συστήματα ανίχνευσης κεραυνών και αλγορίθμους παρακολούθησης των καταιγίδων
Η ολοένα συχνότερη εμφάνιση εξαιρετικά ισχυρών καταιγίδων τύπου «supercell» αυξάνει τους κινδύνους για την παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στην Ευρώπη, δημιουργώντας παράλληλα την προοπτική σημαντικών ζημιών για τους διαχειριστές έργων και τον ενεργειακό εφοδιασμό, σύμφωνα με αναλυτές που μίλησαν στο Montel.
Σε αντίθεση με τις συνηθισμένες καταιγίδες, οι λεγόμενες υπερκαταιγίδες διαθέτουν περιστρεφόμενα ανοδικά ρεύματα, τα οποία μπορούν να ανυψώνουν και να επαναφέρουν συνεχώς χαλάζι μέσα στην καταιγίδα. Το αποτέλεσμα είναι να δημιουργούνται χαλαζόκοκκοι διαμέτρου 5 έως 15 εκατοστών, οι οποίοι μπορεί να φτάνουν στο έδαφος με ταχύτητες άνω των 100 χιλιομέτρων την ώρα, σύμφωνα με τον Τσίρο Μπορέλι, επικεφαλής επιχειρηματικής ανάπτυξης για την Ιταλία και τη Νότια Ευρώπη στη Weathernews.
Για τα φωτοβολταϊκά πάρκα, το χαλάζι αποτελεί έναν σπάνιο μεν αλλά δυνητικά καταστροφικό κίνδυνο, με σημαντικές επιπτώσεις στο κόστος ασφάλισης των ζημιών, στην παρακολούθηση των εγκαταστάσεων και στην αποτίμηση των έργων, σημείωσε ο ίδιος.
Οι υπερκαταιγίδες χαρακτηρίζονται από έντονες βροχοπτώσεις, συχνά συνοδευόμενες από χαλάζι, αλλά και εξαιρετικά ισχυρούς περιστρεφόμενους ανέμους, οι οποίοι σε ορισμένες περιπτώσεις φτάνουν μέχρι το έδαφος και μπορούν να προκαλέσουν ακόμη και ανεμοστρόβιλους, εξήγησε η Έλενα Κολίνο, επικεφαλής της ομάδας έρευνας για το κλίμα και τη μετεωρολογία στην κρατική ιταλική εταιρεία ενεργειακής έρευνας RSE.
«Δεν πρόκειται πλέον για βροχή, αλλά για σφαίρα», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Μπορέλι, ενώ η Κολίνο τόνισε ότι η κλιματική αλλαγή ενισχύει την ένταση αυτών των φαινομένων.
Οι περιοχές της Ευρώπης που βρίσκονται σε μεγαλύτερο κίνδυνο περιλαμβάνουν την ιδιαίτερα βιομηχανοποιημένη κοιλάδα του Πάδου στην Ιταλία. Ακολουθούν η περιοχή των Άλπεων, η λεκάνη του Δούναβη, η Βαυαρία και η Βάδη-Βυρτεμβέργη στη Γερμανία, η ανατολική και κεντρική Γαλλία και η κοιλάδα του Ροδανού, τα βόρεια Βαλκάνια και η Ρουμανία.
Μελέτη του ETH Ζυρίχης και του Πανεπιστημίου της Βέρνης εκτιμά ότι, σε ένα σενάριο αύξησης της παγκόσμιας θερμοκρασίας κατά 3 βαθμούς Κελσίου, ο αριθμός των υπερκαταιγίδων στην Ευρώπη θα μπορούσε να αυξηθεί κατά 11%. Η μεγαλύτερη άνοδος αναμένεται στην κεντρική και ανατολική Ευρώπη και στις Άλπεις, ενώ αντίθετα ενδέχεται να καταγραφεί μείωση στην Ιβηρική Χερσόνησο και τη νοτιοδυτική Γαλλία.
Οι ζημιές στις ενεργειακές εγκαταστάσεις μπορεί να είναι τόσο άμεσες όσο και έμμεσες. Το χαλάζι μπορεί να προκαλέσει σοβαρές καταστροφές στα φωτοβολταϊκά πάνελ, ενώ ισχυροί άνεμοι μπορούν να παρασύρουν δέντρα, τα οποία με τη σειρά τους να πέσουν πάνω σε εγκαταστάσεις και ηλεκτρικές υποδομές.
Στις πιο ακραίες περιπτώσεις μπορεί να απαιτηθεί ακόμη και πλήρης ανακατασκευή ενός φωτοβολταϊκού πάρκου. Η Κολίνο αναφέρθηκε σε περιστατικό που σημειώθηκε το καλοκαίρι του 2025 στην Παβία της βόρειας Ιταλίας, όπου μια υπερκαταιγίδα προκάλεσε σχεδόν ολοκληρωτική καταστροφή σε φωτοβολταϊκό σταθμό ισχύος 3 MW, ο οποίος καταλάμβανε έκταση 12 εκταρίων και διέθετε περίπου 13.000 πάνελ.
Επιπλέον, το χαλάζι μπορεί να προκαλέσει μικρορωγμές στο πυρίτιο των φωτοβολταϊκών κυψελών, οι οποίες δεν είναι απαραίτητα ορατές αμέσως. Έτσι, μια εγκατάσταση μπορεί αρχικά να συνεχίσει να λειτουργεί κανονικά, όμως οι ζημιές να εξελιχθούν σε θερμά σημεία και να οδηγήσουν σταδιακά σε απώλεια παραγωγής.
Οι επιπτώσεις στην ηλεκτροπαραγωγή μπορεί να είναι ιδιαίτερα έντονες. Κατά τη διάρκεια μιας υπερκαταιγίδας, η ηλιακή παραγωγή είναι πιθανό να υποχωρήσει σχεδόν στο μηδέν, καθώς ο σχηματισμός νεφών μπορεί να φτάσει σε ύψος έως και 15 χιλιομέτρων, περιορίζοντας δραστικά την ηλιακή ακτινοβολία που φτάνει στην επιφάνεια.
Παράλληλα, ριπές ανέμου με ταχύτητες 120 έως 160 χιλιομέτρων την ώρα μπορούν να ασκήσουν τεράστιες πιέσεις στις ανεμογεννήτριες, οδηγώντας σε απότομη διακοπή λειτουργίας. Προβλήματα μπορεί να προκύψουν και στο δίκτυο, καθώς ζημιές σε γραμμές μεταφοράς ή ενεργοποίηση των συστημάτων ασφαλείας των υποσταθμών ενδέχεται να προκαλέσουν διακοπές στις συνδέσεις.
Ο Μπορέλι επισήμανε επίσης ότι υπάρχει αναντιστοιχία ανάμεσα στον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται η λειτουργία της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και στην ταχύτητα με την οποία μπορούν να εξελιχθούν οι υπερκαταιγίδες. Η αγορά συνήθως προβλέπει προσφορά και ζήτηση σε περιοχές περίπου 10 χιλιομέτρων και σε χρονικό ορίζοντα 24 ωρών, ενώ μια υπερκαταιγίδα μπορεί να προκαλέσει δραματικές μεταβολές σε μια περιοχή 20 χιλιομέτρων μέσα σε μόλις 15 λεπτά.
Η καλύτερη κατανόηση των φαινομένων και η ενίσχυση της παρακολούθησης θα μπορούσαν να συμβάλουν στη δημιουργία αποτελεσματικότερων συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης για τους ενεργειακούς φορείς, σύμφωνα με τον κλιματολόγο του Εθνικού Συμβουλίου Ερευνών της Ιταλίας, Αντονέλο Παζίνι.
Μεταξύ των μέτρων προστασίας που εξετάζονται είναι η χρήση φωτοβολταϊκών πάνελ ανθεκτικών στο χαλάζι, συστημάτων παρακολούθησης με δυνατότητα προσαρμογής της θέσης τους, καθώς και πιο προηγμένων μεθόδων πρόγνωσης που συνδυάζουν δεδομένα από μετεωρολογικά ραντάρ, δορυφόρους υψηλής συχνότητας, συστήματα ανίχνευσης κεραυνών και αλγορίθμους παρακολούθησης των καταιγίδων.
www.worldenergynews.gr
