Η ζήτηση για σπάνιες γαίες και άλλα κρίσιμα ορυκτά έχει εκτοξευθεί τα τελευταία χρόνια, καθώς αναπτύσσεται η ηλεκτροκίνηση και βαθαίνει ο ρόλος της υπερσύγχρονης τεχνολογίας
Η παγκόσμια κούρσα για τα κρίσιμα ορυκτά αναδιαμορφώνει συθέμελα τη γεωπολιτική σκηνή, καθώς όλες οι μεγάλες, παγκόσμιες αλλά και περιφερειακές δυνάμεις σπεύδουν να θωρακίσουν τις εφοδιαστικές αλυσίδες τους που τροφοδοτούν τους τομείς της ενέργειας και της τεχνολογίας.
Η ζήτηση για σπάνιες γαίες και άλλα κρίσιμα ορυκτά έχει εκτοξευθεί τα τελευταία χρόνια, καθώς αναπτύσσεται η ηλεκτροκίνηση και βαθαίνει -κυρίως αυτό- ο ρόλος της υπερσύγχρονης τεχνολογίας.
Λόγω του καθοριστικού ρόλου αυτών των υλικών στην παγκόσμια οικονομίε, ο ανταγωνισμός για τις εφοδιαστικές τους αλυσίδες ξεπερνά κατά πολύ τα στενά όρια του εμπορίου και έχει εξελιχθεί σε βασικό πυλώνα εθνικής ασφάλειας για πολλές χώρες.
Σύμφωνα με σχετική έρευνα την οποία επικαλείται το Oil Price, οι κυβερνήσεις παρεμβαίνουν πλέον άμεσα στην ανάπτυξη έργων, διαθέτουν δημόσια κεφάλαια, αυστηροποιούν τους ελέγχους στις επενδύσεις και συνάπτουν νέες συμμαχίες για να διασφαλίσουν την πρόσβαση σε βασικά μέταλλα.
Οι εξελίξεις αυτές αναδιαμορφώνουν τον τρόπο χρηματοδότησης, ρύθμισης και προώθησης των έργων και δημιουργούν ένα πολύ πιο σύνθετο περιβάλλον για επενδυτές, αναδόχους και συμβούλους στις αγορές κρίσιμων ορυκτών.
Ακλόνητη η κατίσχυση της Κίνας
Η Κίνα κυριαρχεί στην παγκόσμια αγορά από τα τέλη της δεκαετίας του 1990 και σήμερα προμηθεύει περίπου το 85% έως 95% των παγκόσμιων επεξεργασμένων σπάνιων γαιών, χάρη σε ένα σχεδόν μονοπωλιακό έλεγχο των δυνατοτήτων διύλισης.
Σε παγκόσμια κλίμακα, τα κινεζικά διυλιστήρια καλύπτουν το 68% της αγοράς κοβαλτίου, το 65% του νικελίου και το 60% του λιθίου που χρησιμοποιείται για μπαταρίες ηλεκτρικών οχημάτων.
Αν και ορισμένες ακόμη χώρες διαθέτουν σημαντικά αποθέματα κρίσιμων ορυκτών, στερούνται των υποδομών για την αποδοτική και οικονομικά βιώσιμη επεξεργασία τους.
Παράλληλα, το Πεκίνο δεν διστάζει να εργαλειοποιήσει αυτό το γεωπολιτικό πλεονέκτημα για πολιτικούς σκοπούς.
Η Κίνα έχει χρησιμοποιήσει το εμπόριο κρίσιμων ορυκτών ως διαπραγματευτικό χαρτί κατά τη διάρκεια των διαφόρων φάσεων του εμπορικού πολέμου με τις ΗΠΑ, ενώ πλέον διακόπτει και τις προμήθειες προς την Ιαπωνία λόγω της στήριξης του Τόκιο στην Ταϊβάν, ζήτημα ιδιαίτερα ευαίσθητο για το Πεκίνο, το οποίο επιδιώκει την προσάρτηση του ανεξάρτητου νησιού.
Ως απάντηση, η Ιαπωνία αναζητά καινοτόμους τρόπους για να μειώσει την εξάρτησή της από τις κινεζικές εφοδιαστικές αλυσίδες. Τον τρέχοντα μήνα, το Τόκιο ξεκίνησε την πρώτη παγκοσμίως δοκιμαστική εξόρυξη σπάνιων γαιών από τον βυθό της θάλασσας, σε βάθος έξι χιλιομέτρων.
Το φιλόδοξο αυτό εγχείρημα προετοιμαζόταν εδώ και χρόνια, αλλά ξεκινά σε μια εξαιρετικά κρίσιμη συγκυρία. «Ύστερα από επτά χρόνια προετοιμασίας, μπορούμε επιτέλους να ξεκινήσουμε τις δοκιμές επιβεβαίωσης. Είναι βαθιά συγκινητικό», δήλωσε πρόσφατα στο Reuters ο επικεφαλής του κρατικά υποστηριζόμενου προγράμματος, προσθέτοντας ότι, εφόσον επιτύχει, το έργο θα έχει μεγάλη σημασία για τη διαφοροποίηση των πηγών προμήθειας σπάνιων γαιών της Ιαπωνίας.
Οι κινήσεις των ΗΠΑ
Η Ιαπωνία δεν είναι η μόνη χώρα που επιχειρεί να περιορίσει την εξάρτησή της από την Κίνα. Το Πεκίνο έχει απειλήσει και τις Ηνωμένες Πολιτείες με διακοπή προμηθειών στο πλαίσιο της συνεχιζόμενης εμπορικής αντιπαράθεσης, με την Ουάσινγκτον να αναμένεται να απαντήσει.
Σύμφωνα με το Semafor, ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, αναμένεται να ασκήσει πιέσεις στις χώρες της G7, οι οποίες αντιπροσωπεύουν συνολικά το 60% της παγκόσμιας ζήτησης σπάνιων γαιών, ώστε να εντείνουν τις προσπάθειές τους για απεξάρτηση από τις κινεζικές εισαγωγές.
Ωστόσο, η μείωση της εξάρτησης από τις κινεζικές εφοδιαστικές αλυσίδες αποδεικνύεται πολύ πιο εύκολη στα λόγια παρά στην πράξη. Μέχρι να αναπτυχθούν εναλλακτικές αλυσίδες, οι κινεζικές σπάνιες γαίες παραμένουν ουσιαστικά η μόνη οικονομικά προσιτή επιλογή.
Επιπλέον, τα ορυκτά αυτά εντοπίζονται μόνο σε συγκεκριμένες γεωγραφικές περιοχές και η πρόσβαση σε αυτά συχνά συνοδεύεται από έντονες πολιτικές δυσκολίες. Ενώ η Ιαπωνία επιχειρεί να αναπτύξει εγχώριες λύσεις, τόσο η Κίνα όσο και οι Ηνωμένες Πολιτείες στρέφονται προς αναδυόμενες οικονομίες με πλούσια κοιτάσματα αυτών των ολοένα και πιο πολύτιμων υλικών.
Η Κίνα έχει αφιερώσει δεκαετίες στη δημιουργία σχέσεων και βιομηχανιών σε όλο τον κόσμο μέσω της εκτεταμένης πρωτοβουλίας «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος». Οι Ηνωμένες Πολιτείες, αντίθετα, υστερούν σημαντικά σε τέτοιου τύπου εμπορικές σχέσεις και οικονομική διπλωματία, γεγονός που εξηγεί τη σημερινή πιο επιθετική προσέγγιση του Ντόναλντ Τραμπ για να καλύψει το χαμένο έδαφος, όπως φάνηκε στις περιπτώσεις της Γροιλανδίας και της Βενεζουέλας.
Λευτέρης Στάικος
www.worldenergynews.gr
Η ζήτηση για σπάνιες γαίες και άλλα κρίσιμα ορυκτά έχει εκτοξευθεί τα τελευταία χρόνια, καθώς αναπτύσσεται η ηλεκτροκίνηση και βαθαίνει -κυρίως αυτό- ο ρόλος της υπερσύγχρονης τεχνολογίας.
Λόγω του καθοριστικού ρόλου αυτών των υλικών στην παγκόσμια οικονομίε, ο ανταγωνισμός για τις εφοδιαστικές τους αλυσίδες ξεπερνά κατά πολύ τα στενά όρια του εμπορίου και έχει εξελιχθεί σε βασικό πυλώνα εθνικής ασφάλειας για πολλές χώρες.
Σύμφωνα με σχετική έρευνα την οποία επικαλείται το Oil Price, οι κυβερνήσεις παρεμβαίνουν πλέον άμεσα στην ανάπτυξη έργων, διαθέτουν δημόσια κεφάλαια, αυστηροποιούν τους ελέγχους στις επενδύσεις και συνάπτουν νέες συμμαχίες για να διασφαλίσουν την πρόσβαση σε βασικά μέταλλα.
Οι εξελίξεις αυτές αναδιαμορφώνουν τον τρόπο χρηματοδότησης, ρύθμισης και προώθησης των έργων και δημιουργούν ένα πολύ πιο σύνθετο περιβάλλον για επενδυτές, αναδόχους και συμβούλους στις αγορές κρίσιμων ορυκτών.
Ακλόνητη η κατίσχυση της Κίνας
Η Κίνα κυριαρχεί στην παγκόσμια αγορά από τα τέλη της δεκαετίας του 1990 και σήμερα προμηθεύει περίπου το 85% έως 95% των παγκόσμιων επεξεργασμένων σπάνιων γαιών, χάρη σε ένα σχεδόν μονοπωλιακό έλεγχο των δυνατοτήτων διύλισης.
Σε παγκόσμια κλίμακα, τα κινεζικά διυλιστήρια καλύπτουν το 68% της αγοράς κοβαλτίου, το 65% του νικελίου και το 60% του λιθίου που χρησιμοποιείται για μπαταρίες ηλεκτρικών οχημάτων.
Αν και ορισμένες ακόμη χώρες διαθέτουν σημαντικά αποθέματα κρίσιμων ορυκτών, στερούνται των υποδομών για την αποδοτική και οικονομικά βιώσιμη επεξεργασία τους.
Παράλληλα, το Πεκίνο δεν διστάζει να εργαλειοποιήσει αυτό το γεωπολιτικό πλεονέκτημα για πολιτικούς σκοπούς.
Η Κίνα έχει χρησιμοποιήσει το εμπόριο κρίσιμων ορυκτών ως διαπραγματευτικό χαρτί κατά τη διάρκεια των διαφόρων φάσεων του εμπορικού πολέμου με τις ΗΠΑ, ενώ πλέον διακόπτει και τις προμήθειες προς την Ιαπωνία λόγω της στήριξης του Τόκιο στην Ταϊβάν, ζήτημα ιδιαίτερα ευαίσθητο για το Πεκίνο, το οποίο επιδιώκει την προσάρτηση του ανεξάρτητου νησιού.
Ως απάντηση, η Ιαπωνία αναζητά καινοτόμους τρόπους για να μειώσει την εξάρτησή της από τις κινεζικές εφοδιαστικές αλυσίδες. Τον τρέχοντα μήνα, το Τόκιο ξεκίνησε την πρώτη παγκοσμίως δοκιμαστική εξόρυξη σπάνιων γαιών από τον βυθό της θάλασσας, σε βάθος έξι χιλιομέτρων.
Το φιλόδοξο αυτό εγχείρημα προετοιμαζόταν εδώ και χρόνια, αλλά ξεκινά σε μια εξαιρετικά κρίσιμη συγκυρία. «Ύστερα από επτά χρόνια προετοιμασίας, μπορούμε επιτέλους να ξεκινήσουμε τις δοκιμές επιβεβαίωσης. Είναι βαθιά συγκινητικό», δήλωσε πρόσφατα στο Reuters ο επικεφαλής του κρατικά υποστηριζόμενου προγράμματος, προσθέτοντας ότι, εφόσον επιτύχει, το έργο θα έχει μεγάλη σημασία για τη διαφοροποίηση των πηγών προμήθειας σπάνιων γαιών της Ιαπωνίας.
Οι κινήσεις των ΗΠΑ
Η Ιαπωνία δεν είναι η μόνη χώρα που επιχειρεί να περιορίσει την εξάρτησή της από την Κίνα. Το Πεκίνο έχει απειλήσει και τις Ηνωμένες Πολιτείες με διακοπή προμηθειών στο πλαίσιο της συνεχιζόμενης εμπορικής αντιπαράθεσης, με την Ουάσινγκτον να αναμένεται να απαντήσει.
Σύμφωνα με το Semafor, ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, αναμένεται να ασκήσει πιέσεις στις χώρες της G7, οι οποίες αντιπροσωπεύουν συνολικά το 60% της παγκόσμιας ζήτησης σπάνιων γαιών, ώστε να εντείνουν τις προσπάθειές τους για απεξάρτηση από τις κινεζικές εισαγωγές.
Ωστόσο, η μείωση της εξάρτησης από τις κινεζικές εφοδιαστικές αλυσίδες αποδεικνύεται πολύ πιο εύκολη στα λόγια παρά στην πράξη. Μέχρι να αναπτυχθούν εναλλακτικές αλυσίδες, οι κινεζικές σπάνιες γαίες παραμένουν ουσιαστικά η μόνη οικονομικά προσιτή επιλογή.
Επιπλέον, τα ορυκτά αυτά εντοπίζονται μόνο σε συγκεκριμένες γεωγραφικές περιοχές και η πρόσβαση σε αυτά συχνά συνοδεύεται από έντονες πολιτικές δυσκολίες. Ενώ η Ιαπωνία επιχειρεί να αναπτύξει εγχώριες λύσεις, τόσο η Κίνα όσο και οι Ηνωμένες Πολιτείες στρέφονται προς αναδυόμενες οικονομίες με πλούσια κοιτάσματα αυτών των ολοένα και πιο πολύτιμων υλικών.
Η Κίνα έχει αφιερώσει δεκαετίες στη δημιουργία σχέσεων και βιομηχανιών σε όλο τον κόσμο μέσω της εκτεταμένης πρωτοβουλίας «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος». Οι Ηνωμένες Πολιτείες, αντίθετα, υστερούν σημαντικά σε τέτοιου τύπου εμπορικές σχέσεις και οικονομική διπλωματία, γεγονός που εξηγεί τη σημερινή πιο επιθετική προσέγγιση του Ντόναλντ Τραμπ για να καλύψει το χαμένο έδαφος, όπως φάνηκε στις περιπτώσεις της Γροιλανδίας και της Βενεζουέλας.
Λευτέρης Στάικος
www.worldenergynews.gr
