Η Κίνα έχει αξιοποιήσει την κυριαρχία της στην επεξεργασία πολλών ορυκτών ως γεωοικονομικό εργαλείο, περιορίζοντας κατά καιρούς τις εξαγωγές, συμπιέζοντας τις τιμές και υπονομεύοντας τις προσπάθειες άλλων χωρών να διαφοροποιήσουν τις πηγές υλικών που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή ημιαγωγών, ηλεκτρικών οχημάτων και προηγμένων οπλικών συστημάτων
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρωπαϊκή Ένωση εμβάθυναν την Παρασκευή (24/4) τον συντονισμό τους στον τομέα των κρίσιμων ορυκτών, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης προσπάθειας των δυτικών συμμάχων να μειώσουν την εξάρτηση από την κυριαρχία της Κίνας σε υλικά ζωτικής σημασίας για την προηγμένη βιομηχανία.
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, και ο επίτροπος Εμπορίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Μάρος Σέφτσοβιτς, υπέγραψαν μνημόνιο κατανόησης για συνεργασία στην παραγωγή και ασφάλεια εφοδιασμού κρίσιμων ορυκτών, ενώ παράλληλα ανακοινώθηκε ξεχωριστό σχέδιο δράσης για το εμπόριο.
Ο Ρούμπιο δεν αναφέρθηκε ρητά στην Κίνα, ωστόσο τόνισε ότι η προκαταρκτική συμφωνία με τις Βρυξέλλες αντανακλά την αυξανόμενη συνειδητοποίηση των δυτικών συμμάχων για τη σημασία των αλυσίδων εφοδιασμού και των κρίσιμων ορυκτών για την οικονομική τους επιτυχία.
Η Κίνα έχει αξιοποιήσει την κυριαρχία της στην επεξεργασία πολλών ορυκτών ως γεωοικονομικό εργαλείο, περιορίζοντας κατά καιρούς τις εξαγωγές, συμπιέζοντας τις τιμές και υπονομεύοντας τις προσπάθειες άλλων χωρών να διαφοροποιήσουν τις πηγές υλικών που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή ημιαγωγών, ηλεκτρικών οχημάτων και προηγμένων οπλικών συστημάτων.
Η Κίνα προκαλεί εφιάλτες
Ο Ρούμπιο υπογράμμισε ότι η υπερσυγκέντρωση αυτών των πόρων σε μία ή δύο περιοχές συνιστά απαράδεκτο κίνδυνο και ότι απαιτείται μεγαλύτερη διαφοροποίηση στις αλυσίδες εφοδιασμού.
Από την πλευρά του, ο Σέφτσοβιτς εξέφρασε την ελπίδα ότι το μνημόνιο θα δώσει ώθηση στις συνολικές προσπάθειες και ότι πιλοτικά έργα για τη δοκιμή μηχανισμών κατώτατων τιμών θα μπορούσαν να ξεκινήσουν πριν από το τέλος του έτους, επισημαίνοντας ότι τα κρίσιμα ορυκτά αποτελούν τον πυρήνα κάθε βιομηχανίας που διαμορφώνει το μέλλον.
Ο εμπορικός εκπρόσωπος των ΗΠΑ Τζέιμισον Γκριρ ανακοίνωσε ξεχωριστό σχέδιο δράσης για τον συντονισμό εμπορικών πολιτικών στον τομέα των κρίσιμων ορυκτών, με στόχο την αντιμετώπιση πρακτικών που, όπως σημείωσε, στρεβλώνουν τις αλυσίδες εφοδιασμού.
Ο Γκριρ ανέφερε ότι Ουάσιγκτον και Βρυξέλλες θα εξετάσουν μέτρα όπως μηχανισμοί κατώτατων τιμών προσαρμοσμένων στα σύνορα, προκειμένου να ενισχυθούν οι εγχώριες βιομηχανίες και οι κρίσιμοι για την ανταγωνιστικότητα κλάδοι.
Μιλώντας στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ, ο Σέφτσοβιτς σημείωσε ότι οι συμφωνίες θα ενισχύσουν τις διατλαντικές σχέσεις και θα επιταχύνουν την υλοποίηση κοινών στόχων, τονίζοντας ότι η πραγματική δοκιμασία θα είναι η μετατροπή των συμφωνιών σε απτά έργα για τις επιχειρήσεις.
Η Ουάσιγκτον και οι Βρυξέλλες είχαν ανακοινώσει ήδη από τον Φεβρουάριο την πρόθεσή τους να καταρτίσουν σχέδιο δράσης, όταν ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς παρουσίασε σχέδια για τη δημιουργία προνομιακού εμπορικού μπλοκ για τα κρίσιμα ορυκτά.
Οι ΗΠΑ έχουν ήδη υπογράψει παρόμοια σχέδια δράσης με την Ιαπωνία και το Μεξικό.
Το σχέδιο δράσης ΗΠΑ-ΕΕ επισημαίνει την ανάγκη αντιμετώπισης εκτεταμένων μη αγοραίων πρακτικών που έχουν καταστήσει ευάλωτες τις αλυσίδες εφοδιασμού των οικονομιών της αγοράς σε διαταραχές, συμπεριλαμβανομένης της οικονομικής πίεσης.
Μακροπρόθεσμα, στόχος είναι η ανάπτυξη πολυμερούς πρωτοβουλίας με ομοϊδεάτες εταίρους για το εμπόριο κρίσιμων ορυκτών, με σκοπό την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των αλυσίδων εφοδιασμού.
Η συμφωνία προβλέπει επίσης τη διερεύνηση μέτρων όπως συντονισμένες εμπορικές πολιτικές, μηχανισμοί βασισμένοι σε τιμές αναφοράς, αγορές με βάση πρότυπα, επιδοτήσεις διαφορών τιμών και συμφωνίες απορρόφησης παραγωγής, με έμφαση σε επιλεγμένα κρίσιμα ορυκτά και τις σχετικές αλυσίδες αξίας.
Παράλληλα, εξετάζονται πρωτοβουλίες για τη θέσπιση προτύπων στην εξόρυξη, επεξεργασία και ανακύκλωση, την τεχνική και ρυθμιστική συνεργασία, την προώθηση και τον έλεγχο επενδύσεων, καθώς και συντονισμένες ταχείες αντιδράσεις για την αποτροπή διαταραχών και κρίσεων, ενώ στο τραπέζι βρίσκεται και η συνεργασία για τη δημιουργία αποθεμάτων στρατηγικών υλικών.
