Οι εταιρείες προειδοποιούν ότι τα απαιτούμενα συστήματα συμμόρφωσης δεν είναι ακόμη διαθέσιμα και ζητούν δεσμευτική λύση σε επίπεδο ΕΕ για την αποφυγή κινδύνων στον ενεργειακό εφοδιασμό και την ενιαία αγορά
Οι βασικές υποχρεώσεις του Κανονισμού της ΕΕ για το Μεθάνιο (EUMR) που αφορούν τις εισαγωγές αποκτούν νομική ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2027, όμως το πλαίσιο που απαιτείται για τη συμμόρφωση με αυτές δεν έχει ακόμη καθοριστεί και τεθεί πλήρως σε εφαρμογή.
Επιπλέον, η Επιτροπή δεν έχει πραγματοποιήσει ολοκληρωμένη αξιολόγηση ούτε της δυνατότητας συμμόρφωσης ούτε των πιθανών επιπτώσεών της για την ΕΕ.
Ειδικότερα, δεν έχει αξιολογήσει τον τρόπο με τον οποίο η εφαρμογή θα επηρεάσει τη μείωση των εκπομπών μεθανίου, την ανταγωνιστικότητα, καθώς και την ασφάλεια και διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού.
Αυτό αποτελεί κρίσιμη πρόκληση για την πρακτική εφαρμογή του Κανονισμού, την οποία αντιμετωπίζουν η Επιτροπή, τα κράτη μέλη και ο κλάδος, και ενώ οι προσπάθειες για την υποστήριξη των κρατών μελών είναι ευπρόσδεκτες, δεν είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν τους σοβαρούς κινδύνους που αντιμετωπίζουν οι εισαγωγείς της ΕΕ από τον Ιανουάριο του 2027.
Ο κλάδος δεσμεύεται να μειώσει περαιτέρω τις εκπομπές μεθανίου
Οι εισαγωγείς δεσμεύονται να συμμορφωθούν και δεν ζητούν μειωμένες κυρώσεις ή ασθενέστερες υποχρεώσεις, αλλά τον χρόνο και τα εργαλεία που απαιτούνται ώστε η συμμόρφωση να καταστεί πραγματικά εφικτή για το αργό πετρέλαιο και το φυσικό αέριο που χρειάζεται η Ευρώπη.
Τα κράτη μέλη πρέπει επίσης να κατανοήσουν και να αναγνωρίσουν τις σχετικές προκλήσεις, καθώς και τις συνέπειες της προσαρμογής του υφιστάμενου ευρωπαϊκού μοντέλου εφοδιασμού, εντός των παγκόσμιων ενεργειακών αγορών, στους περιορισμούς που θέτει η διαθέσιμη προσφορά που συμμορφώνεται με τον EUMR.
Η Επιτροπή εξέδωσε Συστάσεις σχετικά με την εφαρμογή κυρώσεων, την αποδοχή λύσεων συμμόρφωσης και προαιρετικές πρότυπες συμβατικές ρήτρες. Αυτές αναγνωρίζουν το κενό εφαρμογής, αλλά δεν το κλείνουν.
1.Η Σύσταση για τις κυρώσεις δεν αντιμετωπίζει τα υποκείμενα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα υπόχρεα μέρη:
Βασικά στοιχεία που απαιτούνται για τη συμμόρφωση από την 1η Ιανουαρίου 2027 και τον Αύγουστο του 2028 εξακολουθούν είτε να μην είναι διαθέσιμα είτε να μην έχουν αναπτυχθεί επαρκώς.
Τα εμπόδια αυτά δεν είναι νέα: έχουν επισημανθεί επανειλημμένα από τον κλάδο, τα κράτη μέλη και άλλους ενδιαφερόμενους φορείς, ακόμη και πριν από την κρίση στη Μέση Ανατολή – η οποία πλέον αποτελεί τη μοναδική αιτιολόγηση της Σύστασης.
Η Σύσταση δεν αντιμετωπίζει όλους τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν οι εισαγωγείς οι οποίοι εξαναγκάζονται σε μη συμμόρφωση, ούτε καθιστά δυνατή τη συμμόρφωση.
Μέχρι να δημιουργηθούν τα απαραίτητα πλαίσια – κάτι που θα απαιτήσει χρόνο – οι εισαγωγείς θα αντιμετωπίζουν νομικές υποχρεώσεις που δεν μπορούν ακόμη να εκπληρωθούν στην πράξη.
Επιπλέον, ακόμη και αν υποτεθεί ότι η Σύσταση θα εφαρμοστεί, εξακολουθεί να είναι πιθανό η περιορισμένη προστασία που παρέχει να λήξει πριν καταστεί καν εφικτή η συμμόρφωση.
2.Η Σύσταση για τις προαιρετικές προσεγγίσεις συμμόρφωσης θέτει χρήσιμα κριτήρια, όμως οι ίδιες οι λύσεις εξαρτώνται από τρεις προϋποθέσεις που βρίσκονται εκτός του ελέγχου του κλάδου:
Πρέπει να πληρούν τα κριτήρια που ορίζονται στον EUMR και στις Συστάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, πρέπει να είναι διαθέσιμες σε κλίμακα και σε παγκόσμιο επίπεδο και πρέπει να αναγνωρίζονται με συνέπεια σε όλα τα κράτη μέλη.
Καμία από αυτές τις προϋποθέσεις δεν μπορεί να θεωρηθεί δεδομένη, ενώ αρκετές από τις ίδιες τις απαιτήσεις της Σύστασης θα καθυστερούσαν περαιτέρω τη διαθεσιμότητά τους.
Επιπτώσεις του υφιστάμενου κενού εφαρμογής
Οι Συστάσεις, ακόμη και αν υιοθετούνταν επειγόντως από όλα τα κράτη μέλη με εναρμονισμένο τρόπο – ένα απίθανο σενάριο – και πάλι θα απαιτούσαν από τους εισαγωγείς που διαπραγματεύονται συμβάσεις σήμερα να θέσουν τους εαυτούς τους σε κατάσταση μη συμμόρφωσης, με μοναδική προσωρινή ανακούφιση το γεγονός ότι δεν θα τους επιβάλλονταν οικονομικές κυρώσεις.
Θα εξακολουθούσαν να εκτίθενται σε κινδύνους για τη φήμη τους, την εταιρική διακυβέρνηση και μελλοντικές νομικές προσφυγές και δεν θα είχαν καμία βεβαιότητα ότι η συμμόρφωση θα είναι εφικτή στο μέλλον, μετά τη λήξη της απαλλαγής.
Οι συνέπειες αυτού του κενού δεν αφορούν μόνο τους εισαγωγείς, αλλά και την ασφάλεια και την οικονομική προσιτότητα του ενεργειακού εφοδιασμού της Ευρώπης, καθώς και την αποτελεσματική λειτουργία της ενιαίας αγοράς της ΕΕ.
Η ασφάλεια και η οικονομική προσιτότητα του εφοδιασμού εκτίθενται άμεσα σε κίνδυνο
Οι εμπορικές αποφάσεις που διαμορφώνουν τον μελλοντικό ενεργειακό εφοδιασμό της Ευρώπης λαμβάνονται τώρα και οι εταιρείες που διαπραγματεύονται μακροπρόθεσμες συμβάσεις και συμφωνίες προμήθειας πρέπει να σταθμίσουν αν θα δεσμεύσουν ποσότητες για την ΕΕ στο πλαίσιο ενός καθεστώτος όπου μπορεί να είναι αδύνατο να αποδειχθεί η συμμόρφωση.
Η απουσία εμφανών επιπτώσεων στην αγορά σήμερα δεν πρέπει να εκληφθεί ως ένδειξη ότι το πρόβλημα είναι διαχειρίσιμο.
Πολλές μακροπρόθεσμες συμβάσεις LNG συνάπτονται σε βάση Free on Board (FOB), επιτρέποντας την ανακατεύθυνση φορτίων παγκοσμίως αντί να δεσμεύονται για ευρωπαϊκούς προορισμούς· ενώ οι αποφάσεις που διαμορφώνουν τον εφοδιασμό του 2027, ιδίως όσον αφορά το αργό πετρέλαιο, λαμβάνονται κατά κύριο λόγο κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2026.
Μέχρι να καταστούν ορατές οι συνέπειες στις ευρωπαϊκές αγορές, οι συμβάσεις ενδέχεται να έχουν ήδη συναφθεί και οι ποσότητες να έχουν δεσμευτεί αλλού.
Η ενιαία αγορά κινδυνεύει να κατακερματιστεί
Οι Συστάσεις είναι, εκ φύσεως, μη δεσμευτικές: δεν μπορούν να παράσχουν την αναγκαία νομική ασφάλεια έως ότου αποτυπωθούν σε δεσμευτικές νομικές διατάξεις σε εθνικό επίπεδο, με συνεπή τρόπο σε ολόκληρη την Ένωση.
Η επαφίεση του ζητήματος στα κράτη μέλη, χωρίς την κατάλληλη εναρμόνιση, ενέχει τον κίνδυνο κατακερματισμού της ενιαίας αγοράς.
Τέλος, με σκοπό την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας της συμβολής της ΕΕ στον παγκόσμιο μετριασμό των εκπομπών μεθανίου, η απουσία ανάλυσης της εφικτότητας και των συνεπειών της προσαρμογής των ενεργειακών εισαγωγών της ΕΕ στις απαιτήσεις που επιβάλλονται στους εισαγωγείς δυσχεραίνει την κατανόηση των σχετικών προκλήσεων και περιορίζει τη συζήτηση σχετικά με το αν ο Κανονισμός είναι κατάλληλος για την αποτελεσματική επίτευξη των επιδιωκόμενων στόχων του.
Ο στόχος δεν πρέπει να είναι η διαχείριση της μη συμμόρφωσης· πρέπει να είναι η δυνατότητα συμμόρφωσης. Μια αναβολή μπορεί να επιτευχθεί με διάφορα μέσα, καθένα από τα οποία παρουσιάζει διαφορετικά πλεονεκτήματα/μειονεκτήματα και διαφορετικά χρονοδιαγράμματα. Είμαστε έτοιμοι να συζητήσουμε λεπτομερώς αυτές τις επιλογές.
Για τους λόγους αυτούς, απαιτούνται στοχευμένες τροποποιήσεις του Κανονισμού
Επιπρόσθετα, μια χρονικά περιορισμένη τριετής αναβολή των σχετικών υποχρεώσεων του Κεφαλαίου V, ιδίως των άρθρων 28 παράγραφος 1, 28 παράγραφος 2 και 29 παράγραφος 1, ώστε να διασφαλιστεί ένα πρακτικό και αποτελεσματικό πλαίσιο εφαρμογής.
Η αναβολή αυτή θα πρέπει να υλοποιηθεί μέσω δεσμευτικού νομικού μέτρου σε επίπεδο ΕΕ: οι μη δεσμευτικές Συστάσεις ή η διακριτική ευχέρεια των εθνικών αρχών ως προς την επιβολή δεν μπορούν να παρέχουν νομική ασφάλεια ή εναρμονισμένη εφαρμογή.
Δεν πρόκειται για αίτημα αποδυνάμωσης του Κανονισμού ή καθυστέρησης των στόχων του. Πρόκειται για αίτημα διασφάλισης ότι, όταν οι υποχρεώσεις εφαρμοστούν, θα υπάρχουν πράγματι τα συστήματα που απαιτούνται για την εκπλήρωσή τους.
Μια αναβολή θα παρείχε στην Επιτροπή, τα κράτη μέλη και τον κλάδο τον χρόνο που απαιτείται για να:
-ολοκληρώσουν τα πλαίσια διαπίστευσης, επαλήθευσης και πιστοποίησης¹ στην απαιτούμενη κλίμακα, τόσο εντός της ΕΕ όσο και στις χώρες εξαγωγής·
-αναπτύξουν και να θέσουν σε εφαρμογή λύσεις συμμόρφωσης που θα είναι διαθέσιμες παγκοσμίως και θα αναγνωρίζονται με συνέπεια σε όλα τα κράτη μέλη·
-πραγματοποιήσουν αυστηρή αξιολόγηση της εφικτότητας της συμμόρφωσης και των συνεπειών της εφαρμογής για την ενεργειακή ασφάλεια, την ανταγωνιστικότητα και τη διαφοροποίηση του εφοδιασμού της Ευρώπης, ώστε να προετοιμαστεί μια νωρίτερη επανεξέταση του Κανονισμού· και
-διασφαλίσουν τη νομική ασφάλεια και την εναρμόνιση μεταξύ των κρατών μελών, τις οποίες μπορούν να παρέχουν μόνο δεσμευτικές υποχρεώσεις.)*
www.worldenergynews.gr
