Για αύριο Παρασκευή έχει προγραμματιστεί σημαντική σύσκεψη στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), όπου θα συμμετάσχουν όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς (ΑΔΜΗΕ, ΡΑΑΕΥ, ΔΕΗ), με στόχο τον καθορισμό του τελικού σχήματος στήριξης των συμβατικών μονάδων ηλεκτροπαραγωγής στην Κρήτη. Οι μονάδες αυτές βρίσκονται σήμερα σε καθεστώς «ψυχρής εφεδρείας» και προορίζονται να ενεργοποιούνται μόνο σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης, όπως για παράδειγμα κάποια βλάβη στην ηλεκτρική διασύνδεση του νησιού με την ηπειρωτική Ελλάδα.
Ήδη, η Ρυθμιστική Αρχή Αγοράς Ενέργειας και Υποδομών (ΡΑΑΕΥ), κατόπιν εισήγησης του ΑΔΜΗΕ, αποφάσισε να παρατείνει τη λειτουργία του λεγόμενου «υβριδικού μοντέλου», το οποίο ίσχυε μέχρι το τέλος του 2025, έως την 1η Οκτωβρίου 2026. Με άλλα λόγια, οι μονάδες της Κρήτης, παρότι σήμερα παραμένουν σβηστές μετά τη λειτουργία της μεγάλης ηλεκτρικής διασύνδεσης με την Αττική, είναι διαθέσιμες και μπορούν να τεθούν σε λειτουργία ανά πάσα στιγμή, σε περίπτωση που παρουσιαστεί ανάγκη. Η τελευταία πλήρης απενεργοποίηση των συμβατικών μονάδων ηλεκτροπαραγωγής σημειώθηκε στις 17 Δεκεμβρίου, όταν το νησί εξασφαλίστηκε ενεργειακά από τη διασύνδεση.
Οικονομική βιωσιμότητα
Ωστόσο, η διαθεσιμότητα των μονάδων από μόνη της δεν αρκεί. Είναι απαραίτητο να υπάρχει και μηχανισμός αποζημίωσης για τις μονάδες που παραμένουν σε εφεδρεία, ώστε να εξασφαλίζεται η οικονομική βιωσιμότητά τους. Το τελικό πλαίσιο στήριξης των εφεδρικών μονάδων δεν έχει ακόμη διαμορφωθεί πλήρως ούτε έχει αποσταλεί για έγκριση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Στη σύσκεψη της Παρασκευής, η οποία αρχικά ήταν προγραμματισμένη για χθες αλλά αναβλήθηκε λόγω κακοκαιρίας, θα συζητηθούν όλες οι θεσμικές εκκρεμότητες και οι λεπτομέρειες του μηχανισμού αποζημίωσης, ώστε οι μονάδες να αποζημιώνονται νόμιμα ως εφεδρικές.
Έπειτα από σχετική εισήγηση του ΑΔΜΗΕ, προκρίνεται η διατήρηση ηλεκτροπαραγωγικού δυναμικού συνολικής ισχύος 500 MW στο νησί. Το δυναμικό αυτό περιλαμβάνει όλες τις υπάρχουσες πετρελαϊκές μονάδες της ΔΕΗ, καθώς και τις δύο μονάδες του ΗΡΩΝΑ, τις οποίες η ΔΕΗ έχει νοικιάσει με προοπτική εξαγοράς στο μέλλον. Όλες αυτά θα πρέπει να περιληφθούν σε νομοθετική ρύθμιση του ΥΠΕΝ, η οποία θα παρατείνει το καθεστώς παρέκκλισης και θα καθορίζει ρητά ποιες μονάδες θα λειτουργούν ως ψυχρής εφεδρείας.
Στη σύσκεψη θα εξεταστεί επίσης ο μηχανισμός αποζημίωσης των μονάδων για μια πρώτη περίοδο πέντε ετών, δηλαδή έως το 2030. Ο ΑΔΜΗΕ βρίσκεται ήδη σε συζητήσεις με την Κομισιόν από την άνοιξη του 2025. Ωστόσο η τελική μορφή του νέου μοντέλου θα πρέπει, αφού συμφωνηθεί με όλους τους εμπλεκόμενους, να αποσταλεί στην Κομισιόν από το ενεργειακό επιτελείο της κυβέρνησης, το οποίο θα πραγματοποιήσει και τις τελικές διαπραγματεύσεις.
Οι κατευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προβλέπουν ότι έως το 2030 στις μονάδες ψυχρής εφεδρείας θα μπορούν να περιληφθούν μόνο αυτές που ήδη λειτουργούν, δηλαδή οι μονάδες της ΔΕΗ. Η συζήτηση με την Κομισιόν αναμένεται να επικεντρωθεί στο πώς θα διασφαλιστεί μακροχρόνια η ενεργειακή ασφάλεια της Κρήτης, με ερωτήματα όπως η κατασκευή νέων μονάδων ή η δημιουργία επιπλέον διασυνδέσεων, ώστε να καλύπτονται οι ανάγκες του νησιού με τον πιο αξιόπιστο και βιώσιμο τρόπο.
