Η Σαουδική Αραβία αναθεωρεί αθόρυβα το mega project των 8 τρισ. δολαρίων της NEOM

Τον Ιούνιο, η Air Products ανακοίνωσε ότι η κατασκευή του έργου πράσινου υδρογόνου NEOM στη Σαουδική Αραβία είχε φτάσει περίπου στο 80% της ολοκλήρωσής της σε πολλαπλές τοποθεσίες.

Το έργο περιλαμβάνει μια μεγάλης κλίμακας μονάδα παραγωγής πράσινου υδρογόνου, ηλιακά και αιολικά πάρκα, καθώς και ένα ειδικά σχεδιασμένο δίκτυο μεταφοράς.

Με την έναρξη της λειτουργίας του, αναμένεται να εξελιχθεί στο μεγαλύτερο παγκοσμίως συγκρότημα παραγωγής αμμωνίας που τροφοδοτείται αποκλειστικά από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας μέσα στα επόμενα δύο χρόνια.

 

Η πρόοδος αυτή, ωστόσο, εξελίσσεται σε ένα περιβάλλον πολύ ασθενέστερων τιμών πετρελαίου από εκείνες που είχε προβλέψει το Ριάντ όταν σχεδιάστηκε η NEOM.

Το Vision 2030 και το πετρέλαιο

Η δημοσιονομική δυνατότητα της Σαουδικής Αραβίας, η οποία εξακολουθεί να εξαρτάται σε συντριπτικό βαθμό από τα έσοδα του αργού, έχει δεχθεί πιέσεις, καθώς οι τιμές του πετρελαίου παραμένουν σημαντικά χαμηλότερες από τα επίπεδα που είχαν ενσωματωθεί στους αρχικούς σχεδιασμούς του Vision 2030.

Το Brent δυσκολεύεται να διατηρηθεί σε τιμές αρκετά υψηλές ώστε να χρηματοδοτηθούν άνετα πολλαπλά έργα γιγα-κλίμακας ταυτόχρονα, αναγκάζοντας το βασίλειο να επανεξετάσει την κατανομή κεφαλαίων στα πιο φιλόδοξα αναπτυξιακά του σχέδια. Ως αποτέλεσμα, το εκρηκτικό κόστος κατασκευής σε συνδυασμό με τα χαμηλότερα έσοδα από το πετρέλαιο οδήγησαν τον πρίγκιπα διάδοχο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν να διατάξει μια συνολική επανεκτίμηση του μεγέθους και των χρονοδιαγραμμάτων της NEOM.

 

Το έργο NEOM, που εγκαινιάστηκε το 2017 από τον Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν και αποτιμήθηκε στα 8,8 τρισ. δολάρια, σχεδιάστηκε ως η ναυαρχίδα του Saudi Vision 2030, με στόχο τη μείωση της μακροπρόθεσμης εξάρτησης της χώρας από τα έσοδα του πετρελαίου.

Η ειρωνεία είναι ότι η χρηματοδότησή του παραμένει στενά συνδεδεμένη με την ίδια την αγορά πετρελαίου από την οποία υποτίθεται ότι θα απεξάρτησε τη Σαουδική Αραβία. Όταν οι τιμές του αργού υποχωρούν, οι διακριτικές δαπάνες περιορίζονται και τα έργα με υψηλές κεφαλαιακές απαιτήσεις, όπως η NEOM, είναι από τα πρώτα που αναπροσαρμόζονται σε κλίμακα αντί να ακυρώνονται πλήρως.

Η Line

 

Η Line προοριζόταν να αποτελέσει το κεντρικό στοιχείο της NEOM: μια λωρίδα 170 χιλιομέτρων από καθρεφτιζόμενους πύργους που θα διέσχιζαν την έρημο, βασισμένη στην υπόθεση ότι η Σαουδική Αραβία θα μπορούσε να στηριχθεί σε χρόνια ισχυρών εσόδων από το πετρέλαιο για να χρηματοδοτήσει ένα έργο τέτοιου μεγέθους.

Το στοίχημα αυτό πλέον δεν αποδίδει. Οι τιμές του πετρελαίου δεν έχουν δημιουργήσει το πλεόνασμα που χρειάζεται το Ριάντ για να προχωρήσει με έργα αυτής της κλίμακας και η Line έχει περιοριστεί σε ένα μικρό πιλοτικό τμήμα, αφήνοντας το μεγαλύτερο μέρος της αρχικής διαδρομής ως άδειο έρημο. Αυτό που παρουσιάστηκε ως μια ενιαία, συνεχόμενη μεγαλούπολη κατακερματίζεται, με τη χρηματοδότηση να κατευθύνεται μόνο σε τμήματα της NEOM που μπορούν ακόμη να δικαιολογηθούν, την ώρα που το βασίλειο ισορροπεί μεταξύ χαμηλότερων πετρελαϊκών εσόδων και αυξημένων εγχώριων δαπανών.

 

Σε αυτό το πλαίσιο, το έργο πράσινου υδρογόνου της NEOM ξεχωρίζει όχι επειδή είναι απρόσβλητο από δημοσιονομικές πιέσεις, αλλά επειδή αποτελεί ένα από τα λίγα στοιχεία που ευθυγραμμίζονται άμεσα με τη στρατηγική της Σαουδικής Αραβίας στην αγορά πετρελαίου. Οι εξαγωγές πράσινου υδρογόνου και αμμωνίας προβάλλονται όλο και περισσότερο ως μελλοντικές πηγές εσόδων που θα μπορούσαν να συμπληρώσουν, και όχι να αντικαταστήσουν πλήρως, τις εξαγωγές αργού. Αυτό εξηγεί γιατί το υδρογόνο συνεχίζει να προχωρά, την ώρα που άλλα τμήματα της NEOM καθυστερούν, περιορίζονται ή τίθενται σιωπηρά στο περιθώριο.

 

 

 

Κατάσταση: Περιορισμένο σε κλίμακα (Downsized)

 

Αρχικά σχεδιασμένο να καταλαμβάνει 34 τετραγωνικά χιλιόμετρα, το The Line προοριζόταν να παρουσιάσει «πρωτοφανείς αποδοτικότητες στις λειτουργίες μιας πόλης», με κτίρια σχεδιασμένα ώστε να μειώνουν το αποτύπωμα των υποδομών. Ωστόσο, το φιλόδοξο σχέδιο της πόλης των 170 χιλιομέτρων και 9 εκατομμυρίων κατοίκων έχει περιοριστεί δραστικά σε μια πιλοτική φάση μήκους περίπου 2,4 έως 5 χιλιομέτρων, γνωστή ως “Hidden Marina”, με στόχο την ολοκλήρωσή της έως το 2030.

 

Η έμφαση έχει μετατοπιστεί από ένα πλήρως φουτουριστικό αστικό όραμα σε έναν πιο ρεαλιστικό, τεχνολογικά προσανατολισμένο κόμβο, με πιθανή αξιοποίηση των υποδομών για data centers και εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης. Το αυξανόμενο κόστος (περίπου 50 δισ. δολάρια δαπανημένα έως τα τέλη του 2025) και οι χαμηλότερες τιμές πετρελαίου ανάγκασαν το Ριάντ να επανεξετάσει τον συνολικό προϋπολογισμό των 1,5 τρισ. δολαρίων. Το μεγαλύτερο μέρος της προβλεπόμενης ζώνης των 170 χλμ. παραμένει κενό, με την κατασκευή να περιορίζεται αποκλειστικά στο αρχικό τμήμα.

 

 

Κατάσταση: Υπό επανεξέταση / Περιορισμένο σε κλίμακα

 

Η Trojena παρουσιάστηκε ως το πρώτο χιονοδρομικό κέντρο στην Αραβική Χερσόνησο: ένας φιλόδοξος, ολοετής ορεινός προορισμός και υπαίθριο ski resort προϋπολογισμού 500 δισ. δολαρίων, στα βουνά της περιοχής Ταμπούκ, σε υψόμετρο έως 2.600 μέτρα. Σε απόσταση 50 χλμ. από τον Κόλπο της Άκαμπα, το έργο καλύπτει 60 τετραγωνικά χιλιόμετρα και περιλαμβάνει 30 χλμ. χιονοδρομικών πιστών, που θα βασίζονταν σε προηγμένα συστήματα τεχνητού χιονιού και ψυχρές ορεινές θερμοκρασίες καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.

 

Το σχέδιο περιλαμβάνει επίσης μια τεχνητή λίμνη γλυκού νερού μήκους 2,8 χλμ., το “The Vault” (χωριό ενσωματωμένο στο βουνό), πολυτελή ξενοδοχεία και ένα wellness resort. Ωστόσο, σύμφωνα με αναφορές, η Trojena τελεί υπό αναθεώρηση, ενώ οι Χειμερινοί Ασιατικοί Αγώνες του 2029, που είχαν προγραμματιστεί να διεξαχθούν εκεί, αναβλήθηκαν όταν κατέστη σαφές ότι το έργο δεν θα ολοκληρωνόταν εγκαίρως. Το Trojena Sky Village, βασικό στοιχείο του συγκροτήματος, αναμένεται επίσης να περιοριστεί.

 

 

Κατάσταση: Ασαφής

 

Η Sindalah αποτελεί τον πολυτελή νησιωτικό προορισμό-ναυαρχίδα της NEOM, σχεδιασμένο ως κορυφαίος κόμβος yachting και τουρισμού. Στο πλαίσιο του Vision 2030, το νησί των 840.000 τ.μ. φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως πύλη προς την Ερυθρά Θάλασσα, προσφέροντας ιστιοπλοΐα όλο τον χρόνο.

 

Περιλαμβάνει μαρίνα 86 θέσεων για superyachts, yacht club σχεδιασμένο από τον Stefano Ricci, τρία πολυτελή ξενοδοχεία (μεταξύ αυτών και Four Seasons Resort), καθώς και 440 δωμάτια, 88 βίλες και 218 εξυπηρετούμενα διαμερίσματα. Ο σχεδιασμός στοχεύει στην εναρμόνιση με το θαλάσσιο οικοσύστημα της περιοχής, που φιλοξενεί πάνω από 300 είδη κοραλλιών και 1.000 είδη ψαριών.

 

Παρότι πραγματοποιήθηκε ένα «soft launch» τον Οκτώβριο του 2024, οι πληροφορίες για το πλήρες χρονοδιάγραμμα λειτουργίας παραμένουν αντικρουόμενες. Μετά από διαδοχικές καθυστερήσεις, εξετάστηκε η μεταφορά του έργου από τη NEOM σε άλλο όχημα του Public Investment Fund, ώστε να επιταχυνθεί η ανάπτυξη. Παραμένει ασαφές αν ο προορισμός θα ολοκληρωθεί όπως είχε αρχικά σχεδιαστεί, εν μέσω αναφορών για περικοπές κλίμακας και θέσεων εργασίας.

 

 

Κατάσταση: Ακυρωμένο (Scrapped)

 

Το Mukaab, που θα ανεγειρόταν στο έργο New Murabba στο κέντρο του Ριάντ, σχεδιάστηκε ως ένας γιγαντιαίος κυβικός ουρανοξύστης διαστάσεων 400 x 400 x 400 μέτρων – το μεγαλύτερο ενιαίο δομημένο κτίσμα στον κόσμο. Θα φιλοξενούσε τη μεγαλύτερη εσωτερική, AI-powered, immersive οθόνη παγκοσμίως και μια «πόλη μέσα σε κύβο», με ξενοδοχεία, κατοικίες και χώρους ψυχαγωγίας.

 

Το εσωτερικό του υπολογιζόταν ότι θα μπορούσε να χωρέσει 20 Empire State Buildings και θα περιλάμβανε σπειροειδή πύργο, εμπορικούς, πολιτιστικούς και οικιστικούς χώρους. Το έργο προκάλεσε αντιδράσεις από νωρίς λόγω της ομοιότητάς του με την Κάαμπα στη Μέκκα, τον ιερότερο τόπο του Ισλάμ. Η κατασκευή του Mukaab έχει ανασταλεί μετά από επανεκτίμηση της οικονομικής του βιωσιμότητας.

 

 

Κατάσταση: Υπό κατασκευή

 

Η Diriyah είναι μια ιστορική πόλη και ένα giga-project ύψους 63 δισ. δολαρίων στα βορειοδυτικά του Ριάντ. Αναγνωρίζεται ως η γενέτειρα του σαουδαραβικού κράτους και το αρχικό σπίτι του Οίκου των Σαούντ. Ως Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO (At-Turaif), μεταμορφώνεται σε κορυφαίο πολιτιστικό, ιστορικό και lifestyle προορισμό, συνδυάζοντας την παραδοσιακή αρχιτεκτονική Najdi με σύγχρονες υποδομές.

 

Περιλαμβάνει το Jax District για τέχνες και πολιτισμό και φιλοξενεί μεγάλα διεθνή γεγονότα, όπως το Formula E Diriyah ePrix. Λόγω της συμβολικής της σημασίας για το Vision 2030 και την εθνική ταυτότητα, θεωρείται εξαιρετικά απίθανο να ακυρωθεί ή να περιοριστεί ουσιαστικά.

 

 

Κατάσταση: Υπό κατασκευή

 

Η Qiddiya, χτισμένη στα όρη Tuwaiq και καλύπτοντας πάνω από 360 τετραγωνικά χιλιόμετρα, παρουσιάζεται ως η πρώτη πόλη παγκοσμίως αφιερωμένη αποκλειστικά στην ψυχαγωγία, τον αθλητισμό και τον πολιτισμό. Αποτελεί βασικό πυλώνα του Vision 2030, με στόχο τη διαφοροποίηση της οικονομίας και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής.

 

Περιλαμβάνει το Six Flags Qiddiya City με το ταχύτερο roller coaster στον κόσμο (“Falcon’s Flight”), πίστα Formula 1 Speed Park, 12 θεματικά πάρκα, περισσότερες από 40 αθλητικές εγκαταστάσεις, υδάτινα πάρκα και καλλιτεχνικούς χώρους. Περίπου το 20% της έκτασης προορίζεται για δημόσιους χώρους, με στόχο να υποδέχεται εκατομμύρια επισκέπτες ετησίως και να στεγάσει πάνω από 500.000 κατοίκους.

 

Όπως και η Diriyah, η Qiddiya θεωρείται κεντρικής σημασίας για το Vision 2030, με πλήρη λειτουργία να αναμένεται έως το 2034.

 

www.worldenergynews.gr