Η Ελλάδα αναδεικνύεται σε κρίσιμο κόμβο της νέας αμερικανικής ενεργειακής στρατηγικής, καθώς το δόγμα της «energy dominance» αποκτά σαφή ευρωπαϊκή διάσταση και γεωπολιτικό βάθος. Η πολιτική επιλογή της Ουάσιγκτον για κυριαρχία μέσω της ενέργειας , είναι μια ολιστική αντίληψη εθνικής ισχύος που τοποθετεί την ενέργεια στον πυρήνα της ασφάλειας, της οικονομίας και της διεθνούς επιρροής των ΗΠΑ.
Μιλώντας σε εκδήλωση του Foundation for Defense of Democracies στην Ουάσιγκτον, ο υπουργός Εσωτερικών των ΗΠΑ και πρόεδρος του National Energy Dominance Council, Doug Burgum, ξεκαθάρισε ότι η ενεργειακή κυριαρχία υπερβαίνει την απλή ενεργειακή ανεξαρτησία. Η ανεξαρτησία αφορά τη μη εξάρτηση από καθαρές εισαγωγές. Η κυριαρχία, όμως, σημαίνει κάτι πολύ περισσότερο: επάρκεια σε τέτοιο βαθμό ώστε μια χώρα να διατηρεί χαμηλές τιμές στο εσωτερικό, να επαναφέρει βιομηχανική παραγωγή, να στηρίζει συμμάχους και να χρησιμοποιεί την ενέργεια ως εργαλείο γεωπολιτικής πίεσης. «Η ενέργεια και η εθνική ασφάλεια είναι αδιαχώριστες», ήταν το κεντρικό του μήνυμα.
Η Ελλάδα η έμπρακτη εφαρμογή του δόγματος
Στο ευρωπαϊκό σκέλος της στρατηγικής, η Ελλάδα καταλαμβάνει κομβική θέση, τόνισε ο Doug Burgum. Και είπε ότι το σχέδιο για τον North–South Prosperity Corridor – τον αποκαλούμενο Κάθετο Διάδρομο – παρουσιάζεται ως η νέα αρχιτεκτονική ροών φυσικού αερίου στη μετα-ρωσική εποχή. Μετά τη δραστική συρρίκνωση των ρωσικών προμηθειών, οι ΗΠΑ έχουν καλύψει ήδη περίπου τα δύο τρίτα των χαμένων ποσοτήτων στην ευρωπαϊκή αγορά. Ωστόσο, όπως σημείωσε, το πρόβλημα δεν αφορά μόνο την προμήθεια αλλά και τη γεωγραφία των υποδομών: οι αγωγοί σχεδιάστηκαν ιστορικά με κατεύθυνση Ανατολή–Δύση. Η νέα γεωπολιτική πραγματικότητα επιβάλλει άξονα Βορρά–Νότου.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Ελλάδα είπε, λειτουργεί ως βασική πύλη εισόδου αμερικανικού LNG προς τη Μεσόγειο και τα Βαλκάνια. Σημείωσε, ότι κατά την επίσκεψή του στη χώρα, επισκέφθηκε τον τερματικό σταθμό της Ρεβυθούσας, ο οποίος είχε παραλάβει 35 φορτία LNG, εκ των οποίων τα 31 προέρχονταν από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Κάθε ένα από αυτά τα φορτία, όπως υπογράμμισε, επαρκεί για τη θέρμανση περίπου 200.000 κατοικιών για έναν ολόκληρο χρόνο. Για την Ουάσιγκτον, αυτό αποτελεί έμπρακτη εφαρμογή του δόγματος: η αμερικανική παραγωγή να στηρίζει συμμάχους, περιορίζοντας την επιρροή κρατών που χρησιμοποιούν την ενέργεια ως μοχλό εκβιασμού.
Το επόμενο στάδιο, όπως είπε είναι καθοριστικό και αφορά την ενίσχυση των διασυνδέσεων από την Ελλάδα προς τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και την Ουκρανία, ώστε οι ποσότητες LNG που φτάνουν στη Μεσόγειο να διοχετεύονται προς την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη.
Παράλληλα, η Ουάσιγκτον, σημείωσε, επιδιώκει στενότερη συνεργασία με την Ιταλία και τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, με στόχο μακροχρόνιες συμβάσεις και επενδύσεις σε κρίσιμες υποδομές. Η ενεργειακή διπλωματία, όπως τόνισε, δεν μπορεί να σταθεί χωρίς ισχυρή εγχώρια παραγωγή.
Ενέργεια και τεχνητή νοημοσύνη: η νέα εξίσωση ισχύος
Κεντρικό στοιχείο της ομιλίας αποτέλεσε η σύνδεση ενέργειας και τεχνητής νοημοσύνης. Για πρώτη φορά, όπως ειπε, «ένα κιλοβάτ ηλεκτρικής ισχύος μετατρέπεται σε νοημοσύνη». Η ανάπτυξη υποδομών AI, data centers και υπερυπολογιστικών συστημάτων εκτοξεύει τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας. Μόνο οι πέντε μεγαλύτεροι hyperscalers των ΗΠΑ αναμένεται να επενδύσουν πάνω από 400 δισ. δολάρια σε κεφαλαιουχικές δαπάνες εντός του 2026 – ποσό που υπερβαίνει ιστορικούς βιομηχανικούς κλάδους.
Η μάχη για την τεχνητή νοημοσύνη, κατά συνέπεια, είναι μάχη για άφθονη, αξιόπιστη και οικονομικά προσιτή ηλεκτρική ισχύ. Σε αυτό το πλαίσιο άσκησε κριτική στην προσέγγιση της «energy transition», η οποία – όπως είπε – σε αρκετές περιπτώσεις εξελίχθηκε σε «energy subtraction»: απομάκρυνση αξιόπιστης βασικής ισχύος χωρίς επαρκή αντικατάσταση. Η εμπειρία πολιτειών όπως η Βόρεια Ντακότα προβλήθηκε ως παράδειγμα διαφορετικής στρατηγικής, όπου η αύξηση της ζήτησης συνοδεύτηκε από αντίστοιχη αύξηση προσφοράς, συγκρατώντας τις τιμές.
Κατά την ίδια οπτική, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας δεν μπορούν από μόνες τους να διασφαλίσουν τη σταθερότητα του συστήματος, λόγω της διαλείπουσας φύσης τους. Η στρατηγική που προκρίνεται είναι η «energy addition»: προσθήκη αξιόπιστης θερμικής και πυρηνικής ισχύος, ώστε να ενισχυθεί η ενεργειακή βάση και όχι να περιοριστεί για ιδεολογικούς λόγους.
Κυρώσεις, LNG και γεωπολιτική
Στο επίκεντρο της κριτικής του έθεσε και την πολιτική κυρώσεων. Η επιβολή μέτρων χωρίς αποτελεσματική εφαρμογή, είπε, οδήγησε σε φαινόμενα όπου χώρες όπως η Ρωσία και το Ιράν διοχέτευσαν ενέργεια με έκπτωση προς την Κίνα. Η νέα στρατηγική επιχειρεί να συνδυάσει κυρώσεις με ενεργειακή προσφορά από τις ΗΠΑ: η αμερικανική παραγωγή λειτουργεί ως εναλλακτική για συμμάχους, περιορίζοντας τη γεωοικονομική επιρροή ανταγωνιστών.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, το έργο Alaska LNG το χαρακτήρισε ως στρατηγική γέφυρα προς τον Ινδο-Ειρηνικό, με αγωγό 800 μιλίων και αξιοποίηση αερίου που σήμερα επανεισάγεται στο υπέδαφος. Στόχος είναι η τροφοδοσία συμμάχων όπως η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα, ενισχύοντας τη γεωπολιτική παρουσία των ΗΠΑ στην περιοχή.
Κρίσιμα ορυκτά: το νέο πεδίο ανταγωνισμού
Το δόγμα της ενεργειακής κυριαρχίας δεν περιορίζεται σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο. Στην εποχή της ηλεκτροκίνησης, των μπαταριών, των data centers και των αμυντικών τεχνολογιών, τα κρίσιμα ορυκτά αποκτούν στρατηγική σημασία. Η Κίνα ελέγχει έως και το 85–100% της επεξεργασίας βασικών σπάνιων γαιών, γεγονός που δημιουργεί νέα πεδία εξάρτησης.
Ως απάντηση, παρουσιάστηκε το “Project Vault”: χρηματοδότηση 10 δισ. δολαρίων μέσω της Exim Bank και επιπλέον 2 δισ. ιδιωτικών κεφαλαίων για τη δημιουργία στρατηγικών αποθεμάτων, κατά το πρότυπο του Strategic Petroleum Reserve. Παράλληλα, αναφέρθηκε στη σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε πριν λίγες ημέρες στο State Department με τη συμμετοχή άνω των 50 χωρών, με στόχο τη συγκρότηση διεθνούς συμμαχίας για την αναδιάταξη της αλυσίδας εφοδιασμού κρίσιμων ορυκτών.
www.worldenergynews.gr
