Μέχρι τα τέλη Μαρτίου αναμένεται να πραγματοποιηθεί το market test της EnEarth της Εnergean για την αποθήκη δέσμευσης άνθρακα του Πρίνου, του project Prinos CO2, σύμφωνα με πληροφορίες, μετά την δημοσίευση από τη ΡΑΑΕΥ των τριών Κανονισμών που ολοκληρώνουν το ρυθμιστικό πλαίσιο για τη λειτουργία του.
Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν ότι είναι πιθανό να εμφανιστούν περισσότεροι ενδιαφερόμενοι από τα δύο διυλιστήρια και τις δύο τσιμεντοβιομηχανίες που ήδη έχουν εκφράσει ενδιαφέρον, καθώς γενικότερα η βιομηχανία (με εκπομπές άνω των 150.000 τόνων) αναζητά λύσεις για τη δέσμευση άνθρακα.
Σε κάθε περίπτωση το επόμενο βήμα είναι η πραγματοποίηση του market test στο Πρίνο, γεγονός που με την σειρά του θα οδηγήσει στην λήψη της τελικής επενδυτικής απόφασης από την EnEarth, για την υλοποίηση του project Prinos CO2 όσο και από τους emitters (ΤΙΤΑΝΑΣ, ΗΡΑΚΛΗΣ, Motor Oil), για τα έργα δέσμευσης και αποθήκευσης άνθρακα που σχεδιάζουν.
Σημειώνεται ότι οι Κανονισμοί για την τιμολόγηση για την κατανομή της χωρητικότητας της αποθήκης και τη διενέργεια του market test, που αναμένεται άμεσα να δημοσιευθούν σε ΦΕΚ, έκαναν κάποιες βελτιώσεις στο αρχικό πλαίσιο, σύμφωνα με πηγές, συμβάλλοντας στη βιωσιμότητα της επένδυσης.
Κανονισμός τιμολόγησης
Η βασική φιλοσοφία του Κανονισμού είναι ότι τα τιμολόγια πρέπει να ανακτούν το σύνολο των εύλογων και αποδοτικών δαπανών του έργου – από την ανάπτυξη και κατασκευή έως τη λειτουργία, την παύση έγχυσης και την περίοδο μετά το κλείσιμο – συμπεριλαμβανομένης μιας επιτρεπόμενης απόδοσης κεφαλαίου (WACC). Ταυτόχρονα, απαγορεύεται η ανάκτηση προστίμων, ποινών ή δαπανών που προκύπτουν από αμέλεια ή κακή διαχείριση, ενώ η ΡΑΑΕΥ διατηρεί δικαίωμα ελέγχου και απόρριψης μη εύλογων δαπανών.
Ο Κανονισμός θεσπίζει επίσης ρήτρα «store-or-pay»: η δεσμευμένη δυναμικότητα τιμολογείται ανεξαρτήτως αν χρησιμοποιείται, εκτός εάν η μη χρήση οφείλεται σε μειωμένη διαθεσιμότητα του Συστήματος. Έτσι, περιορίζεται ο επενδυτικός κίνδυνος υποαξιοποίησης της υποδομής.
Ο Κανονισμός διακρίνει δύο βασικούς τύπους τιμολογίων:
- Το Τιμολόγιο Διαχείρισης Υγρού CO₂ (LCO₂ Handling Tariff), που καλύπτει τις χερσαίες εγκαταστάσεις παραλαβής και διαχείρισης υγρού διοξειδίου.
- Το Τιμολόγιο Έγχυσης & Αποθήκευσης (Injection & Storage Tariff), που αφορά τη μεταφορά στην υπεράκτια εγκατάσταση, την έγχυση και τη μόνιμη γεωλογική αποθήκευση.
Κάθε τιμολόγιο αποτελείται από δύο συνιστώσες:
- Συνιστώσα Δυναμικότητας (Capacity Tariff Component), η οποία καλύπτει τα σταθερά κόστη και υπολογίζεται σε €/τόνο δεσμευμένης δυναμικότητας.
- Μεταβλητή Συνιστώσα (Variable Charge Component), η οποία καλύπτει δαπάνες διέλευσης (pass-through costs), όπως κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, δικαιώματα εκπομπών του Ευρωπαϊκό Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών, ειδικά τέλη και λοιπές ρυθμιστικές επιβαρύνσεις
Η διαμόρφωση των επιτρεπόμενων δαπανών γίνεται σε τρία στάδια:
- Προ της τελικής επενδυτικής απόφασης (Pre-FID),
- Κατά τη λήψη της FID,
- Λίγο πριν την εμπορική λειτουργία (Pre-COD).
Σε κάθε στάδιο καταρτίζονται επικαιροποιημένα χρονοδιαγράμματα Capex και Opex, τα οποία εγκρίνονται από τη ΡΑΑΕΥ. Τυχόν υπερβάσεις κόστους πριν την εμπορική λειτουργία ελέγχονται και μπορούν να απορριφθούν αν δεν τεκμηριώνονται ως εύλογες.
Μοντέλο κατανομής χωρητικότητας
Το μοντέλο κατανομής χωρητικότητας που θεσπίζει ο Κώδικας για τον Πιλοτικό Τόπο Αποθήκευσης CO₂ στον Πρίνο ορίζει ότι η Αρχικά Εκτιμώμενη Ετήσια Αποθηκευτική Δυναμικότητα θα δίνεται κατά 50% μέσω ρυθμιζόμενης πρόσβασης και κατά 50% μέσω δημόσιων διεθνών διαγωνιστικών διαδικασιών (δοκιμή αγοράς). Πρόκειται για ένα μικτό σύστημα που επιχειρεί να συνδυάσει τη σταθερότητα και τη βεβαιότητα με τη δυναμική τιμολόγηση και τον ανταγωνισμό που εισάγει η δημοπράτηση.
Ωστόσο, η Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ) διατηρεί ρητά τη δυνατότητα επανεξέτασης των ποσοστών αυτών μετά την ολοκλήρωση της μη δεσμευτικής φάσης της δοκιμής αγοράς, λαμβάνοντας υπόψη τα πραγματικά δεδομένα ζήτησης. Δηλαδή αν δεν καλυφθεί από το market test η χωρητικότητα μπορεί να αυξηθεί το ποσοστό της ρυθμιζόμενης πρόσβασης.
Στο σκέλος της ρυθμιζόμενης πρόσβασης, δικαίωμα συμμετοχής έχουν εγκαταστάσεις με επαληθευμένες εκπομπές τουλάχιστον 150.000 τόνους CO₂ ετησίως (μέσος όρος 2022–2024), όπως καταγράφονται στο Ευρωπαϊκό Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών. Οι ενδιαφερόμενοι οφείλουν να διαθέτουν ώριμο έργο δέσμευσης CO₂ με δυνατότητα έναρξης εμπορικής λειτουργίας έως το τέλος του 2030, θετική συμβολή στους στόχους του Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα και αποδεδειγμένη οικονομική φερεγγυότητα. Η κατανομή γίνεται ισόποσα μεταξύ των επιλέξιμων χρηστών, μέχρι εξάντλησης της διαθέσιμης ποσότητας, με επανακατανομή σε περίπτωση που κάποιος αιτηθεί μικρότερη ποσότητα από αυτήν που του αναλογεί. Οι συμβάσεις ρυθμιζόμενης πρόσβασης έχουν ελάχιστη διάρκεια 15 ετών, προσφέροντας ορατότητα και σταθερότητα για τη χρηματοδότηση έργων δέσμευσης.
Το υπόλοιπο 50% διατίθεται μέσω δημόσιου διεθνούς διαγωνισμού, που οργανώνεται από τον Φορέα Εκμετάλλευσης σε δύο φάσεις: μη δεσμευτική εκδήλωση ενδιαφέροντος και δεσμευτικές προσφορές. Οι όροι και τα κριτήρια αξιολόγησης εγκρίνονται από τη ΡΑΑΕΥ. Οι συμβάσεις που προκύπτουν έχουν ελάχιστη διάρκεια πέντε ετών, επιτρέποντας μεγαλύτερη ευελιξία σε σύγκριση με το ρυθμιζόμενο σκέλος.
Πέραν της αρχικής δυναμικότητας, ο Κώδικας προβλέπει δύο ακόμη επίπεδα διάθεσης. Πρώτον, τυχόν πρόσθετη δυναμικότητα που προκύπτει από λειτουργική ωρίμανση του ταμιευτήρα διατίθεται μέσω Βραχυχρόνιων Συμβάσεων, διάρκειας έως πέντε ετών, βάσει κυλιόμενου προγράμματος εγχύσεων. Δεύτερον, Νέα Αποθηκευτική Δυναμικότητα που προκύπτει από νέες επενδύσεις διατίθεται μέσω επιπλέον διαγωνιστικών διαδικασιών. Σε κάθε περίπτωση, η αύξηση της δυναμικότητας δεν επιτρέπεται να θίγει τα τιμολόγια και τα δικαιώματα των υφιστάμενων χρηστών.
Το σύστημα ενισχύεται από αυστηρές χρηματοοικονομικές εγγυήσεις. Οι χρήστες οφείλουν να προσκομίζουν εγγυητικές επιστολές από πιστωτικά ιδρύματα με ελάχιστη πιστοληπτική διαβάθμιση BBB-, ενώ προβλέπεται ρήτρα «store-or-pay»: σε περίπτωση μη αξιοποίησης της δεσμευμένης δυναμικότητας, ενεργοποιείται υποχρέωση πληρωμής. Έτσι, διασφαλίζεται ότι η χωρητικότητα δεν θα «παγώνει» αδρανής.
Δευτερογενής αγορά
Παράλληλα, θεσπίζεται δυνατότητα μεταβίβασης δυναμικότητας, δημιουργώντας ουσιαστικά μια δευτερογενή αγορά. Η μεταβίβαση επιτρέπεται υπό αυστηρούς όρους, με έλεγχο επιλεξιμότητας του νέου κατόχου και περιορισμούς ως προς την αποκόμιση οικονομικού οφέλους στα πρώτα χρόνια λειτουργίας.
Ο Κώδικας επιτρέπει μεταβίβαση δικαιωμάτων, δημιουργώντας de facto δευτερογενής αγορά δυναμικότητας. υπό τις εξής αυστηρές προϋποθέσεις:
- διασφάλιση ασφαλούς λειτουργίας,
- επιβεβαίωση επιλεξιμότητας νέου κατόχου,
- απαγόρευση άμεσου οικονομικού οφέλους τα πρώτα 5 έτη,
- απαγόρευση μεταβίβασης ρυθμιζόμενης δυναμικότητας πριν την παρέλευση 18 μηνών από το COD
www.worldenergynews.gr
