Στοχευμένες παρεμβάσεις που αντιμετωπίζουν τα πραγματικά αίτια των υψηλών τιμών χωρίς να αποδομούν τα θεμέλια της εσωτερικής αγοράς, προτείνει η Eurelectric.
Ενόψει του επόμενου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, το μήνυμα της Eurelectric είναι διπλό: η προσιτή ενέργεια δεν θα προκύψει από την αποδόμηση του συστήματος, αλλά από τη βελτίωση της λειτουργίας του. Σε μια περίοδο που ο εξηλεκτρισμός αποτελεί πυλώνα βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας, ενεργειακής ασφάλειας και κλιματικής ουδετερότητας, η σταθερότητα του πλαισίου είναι εξίσου σημαντική με το ύψος των τιμών. Η πρόκληση δεν είναι να «ξανασχεδιαστεί» η αγορά από την αρχή, αλλά να αφαιρεθούν οι περιττές επιβαρύνσεις και να ενισχυθούν οι μηχανισμοί που ήδη λειτουργούν.
Οι λύσεις που προτείνει η Eurelectric για τη μείωση των λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας είναι σαφείς: λιγότεροι φόροι και επιβαρύνσεις στους λογαριασμούς, διατήρηση της οριακής τιμολόγησης στις αγορές spot, ενίσχυση του ανταγωνισμού και πλήρης διαφάνεια στη λιανική αγορά.
Η συζήτηση για πιθανές αλλαγές στο market design αναζωπυρώθηκε μετά τη δήλωση της Προέδρου της European Commission, Ursula von der Leyen, ότι θα παρουσιάσει «διαφορετικές επιλογές και ευρήματα» για το κατά πόσο απαιτούνται νέες παρεμβάσεις. Ωστόσο, όπως επισημαίνεται, κατά την πρόσφατη αναθεώρηση της μεταρρύθμισης της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας (EMD) δεν υπήρξε συναίνεση σε εναλλακτικά μοντέλα. Το αποτέλεσμα είναι να έχει ξεκινήσει ένας νέος γύρος θεσμικής αμφισβήτησης που μπορεί να εντείνει την επενδυτική αβεβαιότητα σε μια περίοδο που η Ευρώπη χρειάζεται μαζικές επενδύσεις σε ΑΠΕ, δίκτυα και αποθήκευση.
Η αρχή της οριακής τιμολόγησης
Στον πυρήνα της ευρωπαϊκής αγοράς βρίσκεται η λειτουργία των αγορών άμεσης παράδοσης (spot) και η αρχή της οριακής τιμολόγησης. Οι μονάδες παραγωγής κατατάσσονται βάσει του βραχυπρόθεσμου οριακού κόστους τους – κυρίως του κόστους καυσίμου – και η τιμή εκκαθάρισης διαμορφώνεται από την ακριβότερη μονάδα που απαιτείται για να καλυφθεί η τελευταία μονάδα ζήτησης. Έτσι διασφαλίζεται ότι πρώτα αξιοποιούνται οι φθηνότερες πηγές ενέργειας, ενώ όλοι οι επιλεγμένοι παραγωγοί αμείβονται με την ίδια τιμή.
Από οικονομικής άποψης, σημειώνει η Eurelectric, πρόκειται για το πιο αποδοτικό σύστημα τιμολόγησης. Παρέχει διαφάνεια, ορθολογική κατανομή πόρων και – κρίσιμα – επιτρέπει στις επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές να ανακτούν το κεφαλαιουχικό τους κόστος. Η οριακή τιμολόγηση δεν αποτελεί ιδιαιτερότητα της ηλεκτρικής ενέργειας· χρησιμοποιείται ευρέως σε αγορές εμπορευμάτων, από το πετρέλαιο έως τα μέταλλα.
Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν περιορίζεται στη χονδρεμπορική τιμή. Ένας λογαριασμός ρεύματος περιλαμβάνει τρία βασικά στοιχεία: το κόστος προμήθειας (που επηρεάζεται από τις τιμές χονδρικής και τη στρατηγική αντιστάθμισης κινδύνου), τις χρεώσεις δικτύου και τους φόρους/επιβαρύνσεις που επιβάλλουν τα κράτη-μέλη. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται η Eurelectric, από το δεύτερο εξάμηνο του 2022 οι φόροι και οι επιβαρύνσεις για τα νοικοκυριά αυξήθηκαν κατά μέσο όρο 28%, ενώ οι λιανικές τιμές παραμένουν πάνω από τα 25 λεπτά ανά κιλοβατώρα.
Η βασική παρέμβαση που προτείνεται είναι η αναθεώρηση της φορολογικής μεταχείρισης της ηλεκτρικής ενέργειας. Παρά το γεγονός ότι αποτελεί τον καθαρότερο τελικό ενεργειακό φορέα και βασικό εργαλείο απανθρακοποίησης, επιβαρύνεται συχνά περισσότερο από το φυσικό αέριο. Η ευθυγράμμιση της φορολογίας με τους κλιματικούς στόχους, η μείωση πολιτικών επιβαρύνσεων που «τιμωρούν» τον εξηλεκτρισμό και η στοχευμένη στήριξη ευάλωτων καταναλωτών μπορούν να προσφέρουν άμεση ανακούφιση.
Επιτάχυνση των ΑΠΕ
Παράλληλα, κρίσιμος είναι ο περιορισμός της επιρροής του φυσικού αερίου δηλαδή των ωρών κατά τις οποίες το φυσικό αέριο λειτουργεί ως οριακή μονάδα που καθορίζει την τιμή. Αυτό προϋποθέτει επιτάχυνση της ανάπτυξης ΑΠΕ, ενίσχυση των διασυνδέσεων και επενδύσεις σε αποθήκευση, ώστε να μειώνεται η εξάρτηση από ακριβές θερμικές μονάδες στις ώρες αιχμής.
Στη λιανική αγορά, η έμφαση δίνεται στη διαφάνεια και στην ελευθερία επιλογής. Οι καταναλωτές πρέπει να έχουν πρόσβαση σε ευρύ φάσμα συμβολαίων – σταθερά, κυμαινόμενα, δυναμικά, πράσινα ή υβριδικά – και σε αξιόπιστα εργαλεία σύγκρισης τιμών. Η σαφής σήμανση διαφημιζόμενων προσφορών και η εφαρμογή της υφιστάμενης ευρωπαϊκής νομοθεσίας για τα ψηφιακά και καταναλωτικά δικαιώματα θεωρούνται επαρκείς, χωρίς ανάγκη νέων ρυθμιστικών στρωμάτων.
Ενόψει του επόμενου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, το μήνυμα της Eurelectric είναι διπλό: η προσιτή ενέργεια δεν θα προκύψει από την αποδόμηση του συστήματος, αλλά από τη βελτίωση της λειτουργίας του. Σε μια περίοδο που ο εξηλεκτρισμός αποτελεί πυλώνα βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας, ενεργειακής ασφάλειας και κλιματικής ουδετερότητας, η σταθερότητα του πλαισίου είναι εξίσου σημαντική με το ύψος των τιμών. Η πρόκληση δεν είναι να «ξανασχεδιαστεί» η αγορά από την αρχή, αλλά να αφαιρεθούν οι περιττές επιβαρύνσεις και να ενισχυθούν οι μηχανισμοί που ήδη λειτουργούν.
www.worldenergynews.gr
