Τον Ιανουάριο του 2025 ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Donald Trump, ξεκίνησε τη δεύτερη θητεία του με έναν σαφή στόχο: τη μείωση των τιμών του πετρελαίου σε χαμηλότερα επίπεδα από εκείνα που επικρατούσαν επί των ημερών του Joe Biden.
Σε απάντηση, ο OPEC αύξησε την προσφορά, με αποτέλεσμα το πετρέλαιο τύπου Brent να κλείσει το 2025 στα 60 δολάρια το βαρέλι.
Τον Ιούλιο του 2025 ο Ντόναλντ Trump και η πρόεδρος της Κομισιόν, Ursula von der Leyen, συμφώνησαν σε ένα πλαίσιο διατλαντικού εμπορίου υψηλού επιπέδου, βάσει του οποίου η ΕΕ δεσμεύτηκε να αγοράσει ενεργειακά προϊόντα των ΗΠΑ αξίας 750 δισ. δολαρίων.
Η συμφωνία αντανακλά την επιτυχία της Ουάσιγκτον να κατευθύνει τη στρατηγική ενέργειας της Ευρώπης προς μεγαλύτερη εξάρτηση από αμερικανικές προμήθειες σε πετρέλαιο, φυσικό αέριο και πυρηνική ενέργεια, καύσιμα που είχαν σε μεγάλο βαθμό παραμεριστεί στο πλαίσιο της πολιτικής European Green Deal.
Παράλληλα, η κυβέρνηση Trump πιέζει για την απομάκρυνση όλων των προγραμμάτων για το κλίμα από τον ΙΕΑ.
Χάρη στις χαμηλές τιμές πετρελαίου, το γεωπολιτικό τοπίο άλλαξε δραστικά τον Ιανουάριο του 2026.
Μετά τη σύλληψη του Nicolás Maduro από δυνάμεις των Ηνωμένων Πολιτειών, η Delcy Rodríguez τοποθετήθηκε πρόεδρος της Βενεζουέλα, ενώ η Ουάσιγκτον κινήθηκε για να αποκτήσει έλεγχο στον πετρελαϊκό τομέα της χώρας.
Εφόσον η αμερικανική στρατηγική εφαρμοστεί πλήρως και επιστρέψουν οι διεθνείς πετρελαϊκές εταιρείες, η παραγωγή της Βενεζουέλας θα μπορούσε σταδιακά να επανέλθει στα επίπεδα κορύφωσης του 1998 μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 2030. Σε αυτή την περίπτωση, η συνολική παραγωγή πετρελαίου στην αμερικανική ήπειρο θα μπορούσε να ξεπεράσει τη σημερινή παραγωγή του OPEC.
Μια δεύτερη σημαντική εξέλιξη σημειώθηκε τον Φεβρουάριο, όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ εξαπέλυσαν στρατιωτική επιχείρηση κατά του Ιράν. Η Τεχεράνη απάντησε μπλοκάροντας τα Στενά του Ορμούζ, προκαλώντας άνοδο στις τιμές πετρελαίου και αναγκάζοντας την QatarEnergy να διακόψει την παραγωγή υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Τα προ-γνώριζε ο Λευκός Οίκος;
Παρότι πολλοί αναλυτές θεωρούν την κλιμάκωση στρατηγικό λάθος, δεν αποκλείεται η Ουάσιγκτον να είχε προβλέψει μια τέτοια αντίδραση. Το βασικό τεστ για την αμερικανική στρατηγική θα είναι η ταχύτητα με την οποία θα αποκατασταθεί η θαλάσσια διέλευση μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Η επαναφορά της ασφαλούς ναυσιπλοΐας είναι κρίσιμη για να αποφευχθεί μια παγκόσμια ύφεση και για να μπορέσουν οι αραβικές πετρελαιοπαραγωγές χώρες του Κόλπου, πολλές από τις οποίες έχουν ταχθεί απέναντι στο Ιράν, να συνεχίσουν τις εξαγωγές τους.
Το χρονοδιάγραμμα και η κλίμακα της επαναλειτουργίας θα εξαρτηθούν από επιχειρησιακούς, πολιτικούς και στρατιωτικούς περιορισμούς.
Στην πράξη, η διατήρηση σταθερής ναυσιπλοΐας θα απαιτήσει την εξουδετέρωση των πολυεπίπεδων απειλών που διαθέτει το Ιράν γύρω από τα Στενά. Μέχρι τότε, η ασφαλής διέλευση θα παραμένει εξαιρετικά αβέβαιη.
Εάν οι εχθροπραξίες συνεχιστούν, η μεταφορά φορτίων με συνοδευόμενα κομβόι θα καταστεί αναπόφευκτη.
Σε ένα τέτοιο σενάριο, η μεταφορική ικανότητα θα περιοριστεί σημαντικά. Τα φορτία τροφίμων προς το Κουβέιτ, το Κατάρ και τη Σαουδική Αραβία, μαζί με τις εξαγωγές πετρελαίου και LNG, θα ανταγωνίζονται για έναν περιορισμένο αριθμό ασφαλών θαλάσσιων διαδρομών.
Προς νέας ιεράρχησης προτεραιοτήτων
Η ιεράρχηση προτεραιοτήτων θα είναι αναπόφευκτη. Τα ανθρωπιστικά φορτία θα έχουν προτεραιότητα, ενώ αμέσως μετά είναι πιθανό να προηγηθούν οι μεταφορές αργού πετρελαίου έναντι του LNG, ιδιαίτερα υπό μια αμερικανική διοίκηση που επιδιώκει να συγκρατήσει τον πληθωρισμό στα καύσιμα.
Παράλληλα, λόγοι ασφάλειας ενισχύουν αυτή τη λογική, καθώς τα πλοία μεταφοράς LNG απαιτούν μεγαλύτερες αποστάσεις και αυστηρότερα πρωτόκολλα, μειώνοντας τη χωρητικότητα των κομβόι σε σχέση με τα πετρελαιοφόρα.
Από στρατιωτική σκοπιά, ο πρώτος μήνας πιθανότατα θα χαρακτηριζόταν από πλήρη διακοπή της ναυσιπλοΐας, έως ότου ασφαλιστεί η περιοχή και εξουδετερωθούν οι ιρανικές απειλές. Κατά τον δεύτερο μήνα, τα συνοδευόμενα κομβόι θα μπορούσαν να αποκαταστήσουν σταδιακά περίπου το 50% της κανονικής κίνησης δεξαμενόπλοιων.
Εάν δεν υπάρξουν περιστατικά κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, η εμπιστοσύνη στην ασφάλεια της διαδρομής θα μπορούσε να επανέλθει, επιτρέποντας την πλήρη επανεκκίνηση της εμπορικής ναυσιπλοΐας χωρίς στρατιωτική συνοδεία και δίνοντας τη δυνατότητα στο Κατάρ να επανεκκινήσει την παραγωγή LNG. Σε ένα τέτοιο ευνοϊκό σενάριο, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ θα μπορούσαν μέσα σε δύο μήνες να αποδυναμώσουν σημαντικά το καθεστώς του Ιράν, αποφεύγοντας παράλληλα μια παγκόσμια ενεργειακή κρίση.
Εάν αυτό το αποτέλεσμα πραγματοποιηθεί, θα αναδείξει την άνευ προηγουμένου δυνατότητα της κυβέρνησης Trump να αναδιαμορφώσει τις παγκόσμιες ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου. Οι γεωπολιτικές συνέπειες θα είναι βαθιές, καθώς ο ΟΠΕΚ θα μπορούσε να στραφεί στη διατήρηση όσο το δυνατόν χαμηλότερων τιμών πετρελαίου ώστε να στηρίξει την παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη και να ενθαρρύνει νέες επενδύσεις στην παραγωγή.
Η Κίνα θα έχανε την πρόσβαση σε φθηνό πετρέλαιο με discount και θα δεχόταν πιέσεις να απελευθερώσει τις εξαγωγές σπάνιων γαιών. Παράλληλα, σε συνδυασμό με τα στοχευμένα πλήγματα της Ουκρανία στις ενεργειακές υποδομές της Ρωσία, η ικανότητα της Μόσχας να χρησιμοποιεί την ενέργεια ως γεωπολιτικό όπλο θα περιοριζόταν σημαντικά.
Την ίδια στιγμή, η Ευρώπη θα αναγκαζόταν να επανεξετάσει τις βασικές παραδοχές της ενεργειακής της μετάβασης, ιδιαίτερα υπό το πρίσμα του διατλαντικού εμπορικού πλαισίου που συμφωνήθηκε τον Ιούλιο του 2025.
Παρότι πολλοί υποστηρίζουν ότι η αμερικανική κυβέρνηση έχει εμπλακεί σε έναν πόλεμο χωρίς σαφή στρατηγικό στόχο, παραμένει το ερώτημα αν όλα αυτά αποτελούν στην πραγματικότητα μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής του Donald Trump για την εδραίωση της ενεργειακής κυριαρχίας των Ηνωμένων Πολιτειών σε παγκόσμιο επίπεδο.
www.worldenergynews.gr
