Πραγματοποιείται σήμερα 6 Ιουλίου 2026, η πρώτη ετήσια δημοπρασία δέσμευσης χωρητικότητας στον Κάθετο Διάδρομο μεταφοράς φυσικού αερίου από την Ελλάδα έως την Ουκρανία με το νέο εμπορικό καθεστώς. Στην αγορά επικρατεί συγκρατημένη αισιοδοξία για την έκβασή της, καθώς το νέο μοντέλο δημοπρασιών επιδιώκει να διορθώσει τις αδυναμίες που οδήγησαν στην αποτυχία των προηγούμενων δημοπρασιών για τα προϊόντα Route 1,2 και 3 .
Πρόκειται για το ετήσιο προϊόν δέσμευσης δυναμικότητας με τη μειωμένη ταρίφα διαμετακόμισης, στο οποίο κατέληξαν ύστερα από πολύμηνες διαπραγματεύσεις οι Διαχειριστές Μεταφοράς φυσικού αερίου της Ελλάδας, της Βουλγαρίας, της Ρουμανίας, της Μολδαβίας και της Ουκρανίας, σε συνεργασία με τις εθνικές ρυθμιστικές αρχές και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Τα προηγούμενα προϊόντα Route 1, Route 2 και Route 3, δεν προσέλκυσαν το αναμενόμενο ενδιαφέρον εξαιτίας των υψηλών τελών διέλευσης, της περιορισμένης χρονικής διάρκειας (μηνιαία) και της αδυναμίας δέσμευσης δυναμικότητας σε ολόκληρη τη διαδρομή.
Η δέσμευση αφορά μεταφορές φυσικού αερίου που θα ξεκινήσουν από τον Οκτώβριο του 2026, δηλαδή με την έναρξη του νέου ευρωπαϊκού έτους αερίου 2026-2027, ενώ η φυσική παράδοση των ποσοτήτων έχει προγραμματιστεί για τις 26 Οκτωβρίου.
Σύμφωνα με πληροφορίες, υπάρχουν ενδείξεις ότι η δέσμευση δυναμικότητας μπορεί να προσεγγίσει το 30% των περίπου 100 GWh που προσφέρονται μέσω της δημοπρασίας, με τη ΔΕΠΑ Εμπορίας και τη Bulgargaz να συγκαταλέγονται μεταξύ των εταιρειών που εξετάζουν τη συμμετοχή τους. Από ελληνικής πλευράς, το σημείο εξόδου του φυσικού αερίου βρίσκεται στο Σιδηρόκαστρο με προορισμό την Κουλάτα της Βουλγαρίας.
Ο κύκλος των νέου τύπου δημοπρασιών που εγκαινιάζεται σήμερα θα συμπληρωθεί το προσεχές διάστημα με μηνιαία και τριμηνιαία προϊόντα, παρέχοντας μεγαλύτερη ευελιξία στους χρήστες.
Μια ακόμη σημαντική διαφοροποίηση του νέου πλαισίου, πέραν της σημαντικής μείωσης των τελών διέλευσης, είναι ότι οι συμμετέχοντες μπορούν πλέον να δεσμεύουν δυναμικότητα σε όλα τα διασυνοριακά σημεία από την Ελλάδα έως την Ουκρανία.
Το φυσικό αέριο που θα διοχετεύεται μέσω του Κάθετου Διαδρόμου αφορά κυρίως αμερικανικό υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG), το οποίο φθάνει στους τερματικούς σταθμούς της Ρεβυθούσας και της Αλεξανδρούπολης, ενώ μικρότερες ποσότητες προέρχονται από τον αγωγό TAP.
Oι βαλκανικές αναβαθμίσεις και επεκτάσεις
Καθοριστική για την ενίσχυση του εγχειρήματος υπήρξε και η ολοκλήρωση σειράς έργων αναβάθμισης του βουλγαρικού δικτύου φυσικού αερίου, που αύξησαν τη δυναμικότητά του κατά 50%. Ως αποτέλεσμα, η ετήσια δυνατότητα μεταφοράς στο τμήμα Ελλάδας–Βουλγαρίας ανέρχεται πλέον σε 3,1 δισ. κυβικά μέτρα, έναντι 2,4 δισ. κυβικών μέτρων προηγουμένως.
Παράλληλα, οι προοπτικές του Κάθετου Διαδρόμου διευρύνονται γεωγραφικά. Εκτός από τη διαδρομή προς τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία, προωθείται η επέκταση προς τη Βόρεια Μακεδονία, με το ελληνικό τμήμα του έργου να αναμένεται να ολοκληρωθεί στα τέλη του 2026 και το αντίστοιχο στη γειτονική χώρα στα τέλη του 2027.
Ενδιαφέρον για διασύνδεση έχει εκδηλωθεί και από τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, ενώ στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται και η σύνδεση με τη Σερβία, ενισχύοντας τον στόχο να καταστεί ο Κάθετος Διάδρομος η βασική ενεργειακή αρτηρία τροφοδοσίας τόσο των ανατολικών όσο και των δυτικών Βαλκανίων. Η κατεύθυνση αυτή επιβεβαιώθηκε και κατά την Τετραμερή Υπουργική Συνάντηση για την Ενέργεια και τη Διασυνδεσιμότητα στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα στις 15 Μαΐου.
Η στρατηγική σημασία του έργου καθίσταται ακόμη μεγαλύτερη ενόψει της εφαρμογής της απόφασης της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τον τερματισμό των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου από την 1η Ιανουαρίου 2028.
www.worldenergynews.gr
