Η Ευρωπαϊκή Ένωση φαίνεται να αναθεωρεί τη διατύπωση της πολιτικής της απέναντι στις εξορύξεις πετρελαίου και φυσικού αερίου στην Αρκτική, αφαιρώντας από το νέο προσχέδιο στρατηγικής την αναφορά σε μορατόριουμ για νέες γεωτρήσεις. Παρά τη συγκεκριμένη αλλαγή, η Κομισιόν εξακολουθεί να υποστηρίζει ότι τα ορυκτά καύσιμα πρέπει να παραμείνουν στο υπέδαφος, σε ευθυγράμμιση με τους κλιματικούς στόχους της Ένωσης.
Σύμφωνα με έγγραφο που περιήλθε στην κατοχή του Bloomberg, η νέα διατύπωση διαφοροποιείται από την προσέγγιση που είχε υιοθετήσει η ΕΕ το 2021. Η εξέλιξη έρχεται έπειτα από διαβουλεύσεις με τη Νορβηγία, η οποία πιέζει την Ευρωπαϊκή Ένωση να εγκαταλείψει την αντίθεσή της στην έρευνα και παραγωγή υδρογονανθράκων στον απώτατο βορρά.
Η Νορβηγία έχει ισχυρό ενεργειακό ρόλο στην Ευρώπη, καθώς κάλυψε σχεδόν το 1/3 των εισαγωγών φυσικού αερίου της ΕΕ την περασμένη χρονιά. Παράλληλα, εντείνει την ερευνητική δραστηριότητα στην περιοχή της Αρκτικής. Στον προηγούμενο γύρο αδειοδότησης χορήγησε πέντε άδειες έρευνας στη Θάλασσα του Μπάρεντς, ενώ το 2026 άνοιξε 38 θαλάσσια τεμάχια για νέες αιτήσεις.
Τι αλλάζει στο προσχέδιο της ευρωπαϊκής στρατηγικής
Η απουσία της λέξης «μορατόριουμ» θεωρείται σημαντική, καθώς η πετρελαϊκή βιομηχανία φοβόταν ότι η ΕΕ θα δεσμευόταν να μην αγοράζει πετρέλαιο και φυσικό αέριο από νέα κοιτάσματα της Αρκτικής, ακόμη και αν αυτά αναπτύσσονταν στη Νορβηγία.
Αντί μιας ρητής δέσμευσης για απαγόρευση νέων γεωτρήσεων, το προσχέδιο αναφέρει ότι η Ένωση θα «δίνει προτεραιότητα» στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και στους υδρογονάνθρακες που παράγονται εκτός Αρκτικής.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δηλώνει ότι θα επιδιώξει τη σύναψη διεθνούς δέσμευσης για την αποτροπή της περαιτέρω ανάπτυξης των πετρελαϊκών και αεριοπαραγωγικών πόρων της Αρκτικής, καθώς και της αγοράς τους, όταν οι σχετικές δραστηριότητες «συνιστούν απειλή για το οικοσύστημα της Αρκτικής».
Η προηγούμενη στρατηγική, που είχε παρουσιαστεί το 2021, περιλάμβανε σαφέστερη διατύπωση. Η ΕΕ είχε δηλώσει ότι, αξιοποιώντας ως βάση τα μερικά μορατόριουμ που ίσχυαν σε περιοχές των ΗΠΑ, του Καναδά και της Γροιλανδίας, θα επιδίωκε να διασφαλίσει ότι το πετρέλαιο, ο άνθρακας και το φυσικό αέριο θα παραμείνουν στο υπέδαφος, συμπεριλαμβανομένης της Αρκτικής.
Είχε επίσης θέσει ως στόχο μια πολυμερή νομική δέσμευση που θα απαγόρευε την περαιτέρω ανάπτυξη αποθεμάτων υδρογονανθράκων στην Αρκτική και τις γειτονικές περιοχές, καθώς και την αγορά τους, εφόσον παράγονταν.
Το νεότερο προσχέδιο διατηρεί, πάντως, τη γενικότερη θέση της ΕΕ υπέρ της παραμονής των ορυκτών καυσίμων στο υπέδαφος, σε συμφωνία με τους κλιματικούς στόχους της. Η Ένωση έχει θεσπίσει νομικά δεσμευτικό στόχο για μείωση των καθαρών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά 90% έως το 2040, σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990.
Οι αντιδράσεις και η θέση των περιβαλλοντικών οργανώσεων
Η Equinor ASA, η οποία ήδη παράγει πετρέλαιο και φυσικό αέριο στη Θάλασσα του Μπάρεντς και εξετάζει πρόσθετα κοιτάσματα, παρέπεμψε τα ερωτήματα στο νορβηγικό υπουργείο Ενέργειας. Εκπρόσωπος του υπουργείου αρνήθηκε να σχολιάσει το ζήτημα πριν από τη δημοσίευση της στρατηγικής.
Από την πλευρά τους, περιβαλλοντικές οργανώσεις εκτιμούν ότι η αλλαγή στη διατύπωση δεν συνιστά ουσιαστική εγκατάλειψη της προηγούμενης θέσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Ο Πάαλ Φρίσβολντ, επικεφαλής της Συμμαχίας για τη Διατήρηση του Μορατόριουμ στις Πετρελαϊκές Γεωτρήσεις στην Αρκτική, δήλωσε στο Bloomberg ότι η αφαίρεση του όρου «μορατόριουμ» δεν αποδυναμώνει το βασικό μήνυμα της ευρωπαϊκής πολιτικής για το κλίμα. Όπως ανέφερε, «η ΕΕ είναι αποφασισμένη να κρατήσει τα ορυκτά καύσιμα στο υπέδαφος».
Το προσχέδιο διατηρεί, τέλος, την αντίθεση της ΕΕ στην εξόρυξη ορυκτών από τον θαλάσσιο πυθμένα σε μεγάλα βάθη, έως ότου τα υφιστάμενα κενά στην επιστημονική γνώση «καλυφθούν ικανοποιητικά».
Η Νορβηγία ενέκρινε το 2024 τη δυνατότητα εξόρυξης από τον βαθύ θαλάσσιο πυθμένα, χωρίς ωστόσο να έχουν ξεκινήσει μέχρι σήμερα σχετικές εργασίες.
www.worldenergynews.gr
