Απότομα έχει στενέψει η παγκόσμια αγορά ντίζελ, καθώς η Ρωσία, ο δεύτερος μεγαλύτερος εξαγωγέας στον κόσμο, έχει απαγορεύσει από τις 8 Ιουλίου τις εξαγωγές βασικών καυσίμων, ενώ οι ουκρανικές επιθέσεις έχουν θέσει εκτός λειτουργίας μεγάλο μέρος της δυναμικότητας των ρωσικών διυλιστηρίων. Την ίδια ώρα, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή εξακολουθεί να απειλεί τις ροές από την περιοχή, αφήνοντας την Ευρώπη, τη Λατινική Αμερική και την Αφρική περισσότερο εκτεθειμένες στην έλλειψη προσφοράς των συγκεκριμένων διυλισμένων προϊόντων.
Οι περιορισμοί της Ρωσίας
Μετά τους περιορισμούς σε βενζίνη και αεροπορικά καύσιμα, η Ρωσία επέβαλε πλήρη απαγόρευση εξαγωγών ντίζελ. Οι απαγορεύσεις για το ντίζελ και τη βενζίνη διαρκούν μέχρι τα τέλη Ιουλίου, ενώ για τα αεροπορικά καύσιμα παρατείνονται έως τα τέλη Νοεμβρίου.
Η αντίδραση της ευρωπαϊκής αγοράς ήταν άμεση. Η τιμή του ντίζελ για άμεση παράδοση στην περιοχή Άμστερνταμ–Ρότερνταμ–Αμβέρσα, τον βασικό κόμβο καυσίμων της Βορειοδυτικής Ευρώπης, έφθασε στις 13 Ιουλίου τα 70,3 δολάρια το βαρέλι, το υψηλότερο επίπεδο από τις 23 Μαρτίου, σύμφωνα με την Platts.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει απαγορεύσει από το 2023 τις εισαγωγές ρωσικών προϊόντων διύλισης και επομένως δεν χάνει απευθείας ρωσικά φορτία. Θα δεχθεί, όμως παράπλευρες πιέσεις, καθώς οι χώρες που αγόραζαν από τη Μόσχα θα στραφούν στις ίδιες εναλλακτικές πηγές από τις οποίες προμηθεύεται και η Ευρώπη.
«Η Ευρώπη θα πρέπει να βρει αυτά τα βαρέλια από κάπου μέχρι το φθινόπωρο. Η μικρότερη παρουσία ρωσικού ντίζελ θα περιορίσει την αγορά της Ανατολικής Μεσογείου και αυτό μπορεί στη συνέχεια να επηρεάσει την περιοχή Άμστερνταμ–Ρότερνταμ–Αμβέρσα», ανέφερε ο ανώτερος αναλυτής της S&P Global Energy CERA, Τζέιμς Μπαμπίνο.
Η πίεση γίνεται εντονότερη επειδή τα αποθέματα ντίζελ βρίσκονται ήδη σε χαμηλά επίπεδα σε βασικούς διεθνείς κόμβους, όπως η ακτή του Κόλπου των ΗΠΑ. Η ίδια η Ρωσία ανακοίνωσε μάλιστα, ότι θα αρχίσει να εισάγει πετρελαϊκά προϊόντα από τον Ιούλιο, προκειμένου να καλύψει τις ανάγκες της εσωτερικής αγοράς.
Σχεδόν το 60% της ρωσικής διύλισης εκτός λειτουργίας
Οι ουκρανικές επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη έχουν πλήξει μεγάλο μέρος της ρωσικής δυναμικότητας διύλισης, με τις διακοπές να αυξάνονται απότομα στη διάρκεια του Ιουνίου και του Ιουλίου.
Στα τέλη Ιουνίου, η CERA υπολόγιζε ότι περισσότερα από 2,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως, δηλαδή πάνω από το ένα τρίτο της συνολικής δυναμικότητας διύλισης της Ρωσίας, βρίσκονταν εκτός λειτουργίας. Οι ζημιές οδήγησαν τις ρωσικές ροές πετρελαϊκών προϊόντων στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 17 ετών.
Νεότερη αποτίμηση της CERA ανέβασε τη συνολική δυναμικότητα που βρισκόταν εκτός λειτουργίας πάνω από τα 4 εκατ. βαρέλια ημερησίως την εβδομάδα που ολοκληρώθηκε στις 10 Ιουλίου. Το μέγεθος περιλαμβάνει τον σωρευτικό αντίκτυπο του νέου κύματος επιθέσεων στις αρχές Ιουλίου και άλλες απρογραμμάτιστες διακοπές.
Με τη συνολική δυναμικότητα διύλισης της Ρωσίας να υπολογίζεται σε 6,9 εκατ. βαρέλια ημερησίως, το στοιχείο αυτό σημαίνει ότι σχεδόν το 60% μπορεί να βρισκόταν εκτός λειτουργίας.
Από την 1η Μαρτίου έως τις 10 Ιουλίου έγιναν στόχος εγκαταστάσεις συνολικής ονομαστικής δυναμικότητας 5,6 εκατ. βαρελιών ημερησίως. Τουλάχιστον 12 διυλιστήρια χτυπήθηκαν περισσότερες από δύο φορές, ενώ το διυλιστήριο Yanos στο Γιαροσλάβλ, δυναμικότητας 300.000 βαρελιών ημερησίως, δέχθηκε τουλάχιστον επτά επιθέσεις.
Το διυλιστήριο της Μόσχας, δυναμικότητας 240.000 βαρελιών ημερησίως, τέθηκε εκτός λειτουργίας τον Ιούνιο έπειτα από την τρίτη επίθεση που είχε δεχθεί από τις αρχές Μαρτίου, προκαλώντας σοβαρές ελλείψεις καυσίμων στη ρωσική πρωτεύουσα.
Στις 6 Ιουλίου χτυπήθηκε και το διυλιστήριο του Ομσκ, δυναμικότητας 428.000 βαρελιών ημερησίως. Πρόκειται για το μεγαλύτερο διυλιστήριο της Ρωσίας και για το πιο απομακρυσμένο από τα ουκρανικά σύνορα που έχει αναφερθεί ότι έγινε στόχος.
Ελλείψεις καυσίμων έχουν καταγραφεί σχεδόν σε ολόκληρη τη Ρωσία τον τελευταίο ενάμιση μήνα. Οι τοπικές αρχές και οι διανομείς περιόρισαν τις διαθέσιμες ποσότητες ή διέκοψαν σχεδόν πλήρως τις πωλήσεις σε ορισμένες περιοχές, ενώ ρωσικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν ότι οδηγοί περίμεναν περισσότερες από 24 ώρες για να προμηθευτούν βενζίνη ή ντίζελ.
Κατακόρυφη πτώση των ρωσικών εξαγωγών
Οι ρωσικές εξαγωγές ντίζελ άρχισαν να μειώνονται αισθητά από τα τέλη Μαΐου. Τον Ιούνιο περιορίστηκαν σε 14,8 εκατ. βαρέλια, από μέσο όρο 24 εκατ. βαρελιών τον μήνα μεταξύ Μαρτίου και Μαΐου και 30,5 εκατ. βαρελιών τον Ιανουάριο, σύμφωνα με τα στοιχεία της S&P Global Commodities at Sea.
Το 2025 η Ρωσία είχε εξαγάγει συνολικά 293,9 εκατ. βαρέλια, ή περίπου 805.000 βαρέλια ημερησίως, καταγράφοντας τον δεύτερο μεγαλύτερο όγκο παγκοσμίως μετά τις ΗΠΑ.
Η Τουρκία και η Βραζιλία ήταν οι βασικοί αγοραστές ρωσικού ντίζελ, ενώ σημαντικές ποσότητες κατευθύνονταν στην Αίγυπτο, στο Μαρόκο και σε άλλες χώρες, κυρίως της Αφρικής.
Η απώλεια των ρωσικών φορτίων έρχεται ενώ η διεθνής αγορά είχε ήδη χάσει μεγάλους όγκους από τη Μέση Ανατολή. «Αυτό έχει επιδεινώσει την κατάσταση», ανέφερε ο Ρομπ ΜακΛάουντ, επικεφαλής παγκόσμιου κινδύνου τιμών στην εμπορική εταιρεία Hartree.
Οι συνθήκες προσφοράς έχουν γίνει αυστηρότερες στην Ευρώπη και κυρίως στη Μεσόγειο. Οι τιμές στην περιοχή κινούνται με προσαύξηση έναντι της Βορειοδυτικής Ευρώπης, προσελκύοντας φορτία ακόμη και από τις ΗΠΑ.
Η Platts αποτίμησε στις 13 Ιουλίου το ντίζελ με παράδοση στη Μεσόγειο στα 1.149,25 δολάρια ανά μετρικό τόνο, το υψηλότερο επίπεδο από τις 22 Μαΐου. Η τιμή ήταν κατά 34,50 δολάρια ανά τόνο υψηλότερη από την αντίστοιχη της Βορειοδυτικής Ευρώπης.
Η Τουρκία έχει ήδη αρχίσει να εισάγει ντίζελ από την Ινδία, αλλάζοντας τις εμπορικές διαδρομές που είχαν διαμορφωθεί τα προηγούμενα χρόνια γύρω από τη ρωσική προσφορά.
Η Ευρώπη χρειάζεται συνήθως να εισάγει σχεδόν 1 εκατ. βαρέλια ντίζελ ημερησίως, πέρα από την εγχώρια παραγωγή, για να καλύψει τη ζήτηση. Πριν ξεσπάσει η σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν, περίπου το 27% των εξωτερικών εισαγωγών της προερχόταν από τη Μέση Ανατολή, χωρίς να υπολογίζονται οι εμπορικές ροές μεταξύ ευρωπαϊκών χωρών.
Μετά το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ, η Ευρώπη αναγκάστηκε να αναζητήσει φορτία αλλού, με αποτέλεσμα οι εισαγωγές από τις ΗΠΑ να αυξηθούν μεταξύ Μαρτίου και Μαΐου σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους.
Η Ρωσία στρέφεται στις εισαγωγές
Ο αναπληρωτής πρωθυπουργός της Ρωσίας Αλεξάντερ Νόβακ ανακοίνωσε ότι η χώρα σχεδιάζει να αρχίσει να εισάγει πετρελαϊκά προϊόντα μέσα στον Ιούλιο. Δεν έχουν γνωστοποιηθεί ακόμη ούτε οι ποσότητες ούτε οι χώρες προέλευσης.
Ο υπουργός Πετρελαίου της Ινδίας δήλωσε στις 3 Ιουλίου ότι η χώρα έχει τη δυνατότητα να εξάγει προϊόντα διύλισης στη Ρωσία, χωρίς να διευκρινίσει εάν έχουν ήδη συμφωνηθεί συγκεκριμένα φορτία.
Οι επιπτώσεις της ρωσικής κρίσης διύλισης αναμένεται να επεκταθούν και στις γειτονικές χώρες. Το Τατζικιστάν, η Μογγολία και το Κιργιστάν εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις ρωσικές εξαγωγές που μεταφέρονται σιδηροδρομικώς και κινδυνεύουν να αντιμετωπίσουν ελλείψεις.
Το Καζακστάν βρίσκεται αντιμέτωπο και με την παράνομη μεταφορά φθηνότερων καυσίμων προς τη Ρωσία. Τον Ιούλιο τέθηκαν σε λειτουργία περίπου 60 αστυνομικά σημεία ελέγχου στα σύνορα, σε μια προσπάθεια να περιοριστούν το λαθρεμπόριο και ο λεγόμενος τουρισμός καυσίμων.
www.worldenergynews.gr
