Η εξάρτηση από τις εισαγωγές πετρελαίου και η σταδιακή μείωση της παγκόσμιας παραγωγής απειλούν να οδηγήσουν την Ευρώπη σε νέα ενεργειακή κρίση, πέρα από τις γεωπολιτικές και κλιματικές πιέσεις (Oil Price)
Η Ευρώπη βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπη με την τρίτη ενεργειακή κρίση της μέσα σε τέσσερα χρόνια, με φόντο τις σχεδόν συνεχείς παγκόσμιες γεωπολιτικές εντάσεις και συγκρούσεις.
Η υπερβολική εξάρτηση της ηπείρου από εισαγωγές ορυκτών καυσίμων από το εξωτερικό έχει αναδειχθεί με ιδιαίτερη ένταση τους τελευταίους μήνες και τα τελευταία χρόνια, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση δυσκολεύεται να πάρει ανάσα και να σταθεροποιήσει τις αγορές στα εξαιρετικά σύντομα χρονικά διαστήματα μεταξύ των παγκόσμιων πετρελαϊκών κρίσεων.
Όταν η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, η Ευρώπη στο σύνολό της εξαρτιόταν από τους Ρώσους παραγωγούς για το 40% του φυσικού αερίου της ηπείρου.
Αυτό βύθισε τις ευρωπαϊκές αγορές στην αναταραχή, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση δυσκολευόταν να επιβάλει και να διατηρήσει κυρώσεις στις ρωσικές εξαγωγές ενέργειας, πυροδοτώντας έναν πύρρειο πόλεμο μεταξύ των Βρυξελλών και του Κρεμλίνου.
Η Ευρώπη δεν ανέκαμψε ποτέ πλήρως από εκείνη την αναταραχή, καθώς έκτοτε έχει πληγεί από συγκρούσεις που εμπόδισαν τη διέλευση μέσω της Ερυθράς Θάλασσας το 2023 και το 2024 και, τώρα, από τον πόλεμο των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ στο Ιράν.
Πέρα από αυτά τα γεωπολιτικά σοκ, η Ευρώπη είναι πλέον η ταχύτερα θερμαινόμενη ήπειρος στον κόσμο, προκαλώντας μια πρωτοφανή ενεργειακή κρίση που συνδέεται με το κλίμα στην περιοχή.
«Ορκιστήκαμε ότι θα μαθαίναμε. Υποσχεθήκαμε ότι τα πράγματα θα άλλαζαν, αλλά να που είμαστε εδώ», δήλωσε πρόσφατα, ανώνυμα, ένας «ιδιαίτερα απογοητευμένος Ευρωπαίος διπλωμάτης», σύμφωνα με το BBC, απαντώντας στην αναταραχή των αγορών που προκλήθηκε από το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν, από τα οποία διερχόταν κατά μέσο όρο το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου, πριν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ αρχίσουν τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στην περιοχή νωρίτερα φέτος.
«Αντί να επικεντρώνονται στα απολύτως αναγκαία μακροπρόθεσμα σχέδια - για το πώς θα γίνει η Ευρώπη πιο ανταγωνιστική σε αυτόν τον ολοένα και πιο ασταθή κόσμο, οι πρωθυπουργοί και οι πρόεδροι της Ευρώπης πανικοβάλλονται τώρα για τις τιμές της ενέργειας, ανησυχούν για τους οργισμένους ψηφοφόρους και αναζητούν εσπευσμένα βραχυπρόθεσμες λύσεις», συνέχισε η πηγή.
«Ακριβώς όπως στην κρίση μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Διαφορετική σύγκρουση. Ίδιες ευρωπαϊκές διαιρέσεις, ίδια διλήμματα για την ενέργεια. Δεν μπορούμε να συνεχίσουμε να γυρίζουμε στους ίδιους κύκλους. Κάτι πρέπει να αλλάξει».
Πράγματι, αν η Ευρώπη δεν διδαχθεί από τα προηγούμενα λάθη της, πολύ πιο καταστροφικές κρίσεις μπορεί να βρίσκονται λίγο πιο πέρα από τον ταχέως θερμαινόμενο ορίζοντα.
Μια ολοκαίνουργια έκθεση του National Interest προειδοποιεί ότι η επόμενη ενεργειακή καταστροφή της Ευρώπης δεν θα προέλθει ούτε από τις παγκόσμιες συγκρούσεις ούτε από τις κλιματικές πιέσεις, αλλά από την κορύφωση της παραγωγής πετρελαίου.
Αναμφίβολα, η Ευρώπη έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο όσον αφορά τη μείωση της επικίνδυνης εξάρτησής της από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων τα τελευταία τέσσερα χρόνια.
Όμως, ενώ το Κρεμλίνο δεν διαθέτει πλέον την ίδια επιρροή έναντι της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το μπλοκ παραμένει προβληματικά εξαρτημένο από εισαγόμενο πετρέλαιο από διάφορες πηγές.
Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία που δημοσίευσε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, η Ευρωπαϊκή Ένωση εισήγαγε μόνο το 2025 435 εκατομμύρια τόνους (Mt) αργού πετρελαίου, δαπανώντας περισσότερα από 212 δισ. ευρώ.
Εάν η ΕΕ δεν επιταχύνει τη μετάβασή της από τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων προς την ανάπτυξη εγχώριας καθαρής ενέργειας, θα μπορούσε να βρεθεί απροετοίμαστη απέναντι στη μη αναστρέψιμη πτώση της παραγωγής πετρελαίου, προειδοποιεί το National Interest.
Μάλιστα, αρκετοί από τους βασικούς προμηθευτές του μπλοκ έχουν ήδη αρχίσει να βλέπουν τις εξαγωγές τους να μειώνονται, λόγω της γήρανσης των κοιτασμάτων και των πεπερασμένων πόρων. Και το αποτέλεσμα θα είναι μια πολύ πιο ύπουλη και δύσκολα ανιχνεύσιμη κρίση – μέχρι να μην είναι πλέον.
«Σε αντίθεση με τους πολέμους ή τις κυρώσεις, η τελική πτώση της παραγωγής δεν προκαλεί άμεσο σοκ στην προσφορά. Αντίθετα, μειώνει σταδιακά την ποσότητα πετρελαίου που είναι διαθέσιμη για εξαγωγή», αναφέρει η έκθεση.
«Καθώς περισσότερες εξαγωγικές χώρες ξεπερνούν την κορύφωση της παραγωγής τους, λιγότεροι παραγωγοί θα είναι σε θέση να αυξήσουν την παραγωγή όταν οι αγορές αντιμετωπίζουν στενότητα ή όταν σημειώνονται διαταραχές στην προσφορά.
Για μια περιοχή που εξαρτάται από τις εισαγωγές, όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση, αυτό σημαίνει ότι ακόμη και η διαφοροποίηση των πηγών προμήθειας μπορεί να γίνεται ολοένα και πιο δύσκολη με την πάροδο του χρόνου».
Επιπλέον, οι πιθανές συνέπειες της επόμενης κρίσης θα μπορούσαν να επεκταθούν πολύ πέρα από την αναταραχή στις αγορές και την ενεργειακή φτώχεια.
Χωρίς ενεργειακή αυτονομία, η ήπειρος θα μπορούσε να καταστεί εξαιρετικά ευάλωτη σε ξένη επιθετικότητα. Η ενεργειακή ανασφάλεια θα μπορούσε να αποτελέσει πολύ μεγαλύτερη απειλή για την ασφάλεια και την ελευθερία της Ευρώπης από οποιοδήποτε όπλο, εάν οι προειδοποιήσεις των ειδικών συνεχίσουν να αγνοούνται.
www.worldenergynews.gr
