Ο χρόνος μετρά αντίστροφα για τον ΒΟΑΚ, όμως μαζί με τα εργοτάξια «τρέχουν» και οι αλλαγές σε χρονοδιαγράμματα, απαλλοτριώσεις και χρηματοδοτήσεις. Το πρώτο μεγάλο τμήμα του νέου αυτοκινητοδρόμου στην ανατολική Κρήτη, το Νεάπολη-Άγιος Νικόλαος, μπαίνει στην τελική ευθεία, με την παράδοση του τμήματος που συνδέεται με το Ταμείο Ανάκαμψης να μετακινείται για τον Σεπτέμβριο.
Την ίδια στιγμή, στο γειτονικό Χερσόνησος-Νεάπολη, που υλοποιείται ως ΣΔΙΤ από το σχήμα ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ-AKTOR, το Ταμείο Ανάκαμψης βάζει «ψαλίδι» περίπου 33 εκατ. ευρώ στη χρηματοδότησή του, η οποία από τα 90 εκατ. ευρώ περιορίζεται πλέον στα 56,999 εκατ. ευρώ.
Οι εξελίξεις αποτυπώνουν τις δυσκολίες ενός από τα μεγαλύτερα οδικά έργα της Κρήτης, όπου οι απαλλοτριώσεις, οι μετακινήσεις δικτύων κοινής ωφέλειας, οι τροποποιήσεις μελετών και οι καθυστερήσεις έχουν προκαλέσει διαδοχικές αναπροσαρμογές.
Δύο διαφορετικά «ρολόγια» για το Νεάπολη-Άγιος Νικόλαος
Για το Νεάπολη-Άγιος Νικόλαος, συνολικού προϋπολογισμού περίπου 169 εκατ. ευρώ, υπάρχουν πλέον δύο διαφορετικές ημερομηνίες-ορόσημα.
Η 31η Αυγούστου 2026 αφορά την ολοκλήρωση του φυσικού αντικειμένου που χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης, ενώ η συνολική υλοποίηση του δημόσιου έργου έχει μετατεθεί, με απόφαση του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, έως τις 30 Οκτωβρίου 2027.
Η απόσταση από τον αρχικό σχεδιασμό είναι σημαντική. Το έργο είχε αρχικά προγραμματιστεί να ολοκληρωθεί τον Σεπτέμβριο του 2025, όμως οι καθυστερήσεις στις απαλλοτριώσεις και στις απαιτούμενες παρεμβάσεις άλλαξαν τα δεδομένα.
Το τμήμα κατασκευάζεται από την AKTOR ως δημόσιο έργο και αφορά τη μετατροπή του υφιστάμενου δρόμου σε σύγχρονο αυτοκινητόδρομο.
Οι απαλλοτριώσεις εκτοξεύουν το κόστος
Ένα από τα μεγαλύτερα «αγκάθια» του έργου παραμένουν οι απαλλοτριώσεις.
Η σχετική δημόσια δαπάνη αυξάνεται από 11,55 εκατ. ευρώ σε 18,55 εκατ. ευρώ, καταγράφοντας αύξηση περίπου 7 εκατ. ευρώ.
Η αναθεώρηση συνδέεται με νέες πράξεις αναγνώρισης δαπανών και με την απόφαση 73/2025 του Τριμελούς Εφετείου Ανατολικής Κρήτης, η οποία καθόρισε τις οριστικές τιμές μονάδας αποζημίωσης για τα ακίνητα, καθώς και τις σχετικές δικηγορικές αμοιβές και δικαστικές δαπάνες.
Σύμφωνα με τον αναλυτικό χρηματοδοτικό πίνακα, ο προϋπολογισμός των απαλλοτριώσεων φτάνει πλέον τα 18,546 εκατ. ευρώ, με περίπου 12,95 εκατ. ευρώ να προέρχονται από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Η αύξηση αυτή δεν έρχεται χωρίς συνέπειες: το επιπλέον κόστος των απαλλοτριώσεων αντισταθμίζεται με μείωση της δημόσιας δαπάνης για το κατασκευαστικό υποέργο.
Τα 38 εκατ. ευρώ που βγήκαν από τη χρηματοδότηση
Οι απαλλοτριώσεις είχαν ήδη προκαλέσει σημαντική ανατροπή στον χρηματοδοτικό σχεδιασμό.
Σε προηγούμενη φάση είχαν απενταχθεί περίπου 38 εκατ. ευρώ, καθώς κρίθηκε ότι, ακόμη και με επιτάχυνση των διαδικασιών, δεν ήταν ρεαλιστικό να ολοκληρωθούν έγκαιρα οι πληρωμές ώστε να καλυφθούν τα αυστηρά ορόσημα του Ταμείου Ανάκαμψης.
Το μήνυμα είναι σαφές: στο RRF δεν αρκεί να προχωρούν τα έργα. Πρέπει οι εργασίες και οι σχετικές δαπάνες να ολοκληρώνονται, να πιστοποιούνται και να παραλαμβάνονται μέσα στα συγκεκριμένα χρονικά περιθώρια.
Τι ακριβώς χρηματοδοτείται στα 14,5 χιλιόμετρα
Το έργο Νεάπολη-Άγιος Νικόλαος έχει συνολικό μήκος 14,5 χιλιομέτρων, από την πρώτη είσοδο της Νεάπολης έως τον κόμβο Κριτσάς.
Πρόκειται για αναβάθμιση του υφιστάμενου άξονα σε αυτοκινητόδρομο, με δύο λωρίδες κυκλοφορίας και ΛΕΑ ανά κατεύθυνση.
Ωστόσο, το Ταμείο Ανάκαμψης δεν καλύπτει ολόκληρη τη χάραξη.
Η χρηματοδότηση του RRF αφορά 10,2 χιλιόμετρα, ενώ το υπόλοιπο αντικείμενο καλύπτεται από το Τομεακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών.
Από τους τρεις ανισόπεδους κόμβους του έργου -Νεάπολης, Λιμνών και Αγίου Νικολάου- το Ταμείο Ανάκαμψης χρηματοδοτεί τον κόμβο Λιμνών. Οι δύο υπόλοιποι χρηματοδοτούνται από εθνικούς πόρους.
Το μεγάλο «ψαλίδι» στο Χερσόνησος–Νεάπολη
Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι αλλαγές στο Χερσόνησος-Νεάπολη, το δεύτερο μεγάλο τμήμα του ΒΟΑΚ, μήκους 22,5 χιλιομέτρων και προϋπολογισμού περίπου 330 εκατ. ευρώ.
Το έργο υλοποιείται ως ΣΔΙΤ από το σχήμα ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ–AKTOR, όμως η συμμετοχή του Ταμείου Ανάκαμψης περιορίζεται δραστικά.
Από τα 90 εκατ. ευρώ, η χρηματοδότηση πέφτει στα 56,999 εκατ. ευρώ.
Δηλαδή, το Ταμείο Ανάκαμψης αποσύρει από το συγκεκριμένο χρηματοδοτικό σκέλος περίπου 33 εκατ. ευρώ, χωρίς ωστόσο να αλλάζει η συνολική δημόσια δαπάνη του έργου.
Πού πάνε τελικά τα χρήματα του Ταμείου
Η νέα απόφαση δεν περιορίζεται μόνο στο ποσό. Καθορίζει με μεγαλύτερη ακρίβεια και το αντικείμενο που θα χρηματοδοτηθεί από το RRF.
Στο επιλέξιμο αντικείμενο περιλαμβάνονται:
- όλες οι απαιτούμενες έρευνες και μελέτες,
- οι φάσεις Α και Β των εργασιών εκσκαφής και προσωρινής αντιστήριξης της σήραγγας Σ1,
- η γέφυρα Γ6.
Αντίθετα, η ολοκλήρωση των αντίστοιχων φάσεων στις σήραγγες Σ2 και Σ3 περνά στη Χρηματοδοτική Συμβολή του Δημοσίου, δηλαδή εκτός του συγκεκριμένου αντικειμένου που καλύπτει το Ταμείο Ανάκαμψης.
Με τον τρόπο αυτό περιορίζεται η έκθεση του RRF σε εργασίες που μπορούν να ολοκληρωθούν και να πιστοποιηθούν εντός των αυστηρών χρονικών ορίων.
Νέα παράταση μέχρι τις 31 Αυγούστου
Και στο Χερσόνησος-Νεάπολη το χρονοδιάγραμμα του χρηματοδοτούμενου αντικειμένου μετακινείται.
Η νέα ημερομηνία είναι η 31η Αυγούστου 2026, αντί της 31ης Ιουλίου.
Μέχρι τότε θα πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί και παραληφθεί οι επιλέξιμες εργασίες, αλλά και να έχουν συγκεντρωθεί τα απαραίτητα έγγραφα πιστοποίησης προκειμένου να θεωρηθούν επιτευγμένα τα ορόσημα του Ταμείου Ανάκαμψης.
Ο ΒΟΑΚ στην πιο κρίσιμη καμπή
Οι τελευταίες αποφάσεις δείχνουν ότι ο ΒΟΑΚ βρίσκεται πλέον σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη φάση.
Από τη μία πλευρά, τα εργοτάξια προχωρούν και το Νεάπολη-Άγιος Νικόλαος πλησιάζει στην παράδοση του πρώτου χρηματοδοτούμενου τμήματος.
Από την άλλη, οι απαλλοτριώσεις, οι αποζημιώσεις, οι αλλαγές στις μελέτες και οι καθυστερήσεις έχουν αφήσει ισχυρό αποτύπωμα τόσο στο κόστος όσο και στα χρονοδιαγράμματα.
Και πάνω από όλα υπάρχει το αυστηρό «ρολόι» του Ταμείου Ανάκαμψης.
Η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών επιμένει ότι τα συμφωνημένα ορόσημα του ΒΟΑΚ θα τηρηθούν. Η επίσκεψη του υπουργού Υποδομών και Μεταφορών Χρήστου Δήμα και του υφυπουργού Υποδομών Νίκου Ταχιάου στα εργοτάξια του ΒΟΑΚ τις προηγούμενες ημέρες ανέδειξε ακριβώς αυτή την πίεση: οι εργασίες πρέπει όχι μόνο να ολοκληρωθούν, αλλά να ολοκληρωθούν έγκαιρα, να παραληφθούν και να πιστοποιηθούν.
Για τον ΒΟΑΚ, πλέον, η μάχη δεν είναι μόνο να πέσει άσφαλτος.
Είναι να κλείσουν μέσα στις προθεσμίες εργασίες, απαλλοτριώσεις, αποζημιώσεις, πιστοποιήσεις και χρηματοδοτήσεις, ώστε τα εκατομμύρια του Ταμείου Ανάκαμψης να μη χαθούν και ο νέος οδικός άξονας της Κρήτης να περάσει από τα χαρτιά και τα εργοτάξια στην πραγματικότητα.
www.worldenergynews.gr
