Σύμφωνα με το Oil Price, η ενεργειακή ανασφάλεια θα μπορούσε τελικά να εξελιχθεί σε πολύ μεγαλύτερη απειλή για την ασφάλεια και την ελευθερία της Ευρώπης από οποιοδήποτε συμβατικό όπλο, εάν οι προειδοποιήσεις των ειδικών συνεχίσουν να αγνοούνται
Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με την τρίτη ενεργειακή κρίση μέσα σε τέσσερα χρόνια, σε ένα περιβάλλον σχεδόν μόνιμων γεωπολιτικών εντάσεων και αναταράξεων. Η υπερβολική εξάρτηση της ηπείρου από τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων έχει γίνει ιδιαίτερα εμφανής τους τελευταίους μήνες και τα τελευταία χρόνια, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση προσπαθεί να σταθεροποιήσει τις αγορές σε ολοένα και μικρότερα χρονικά διαστήματα μεταξύ διαδοχικών πετρελαϊκών σοκ.
Όταν η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, η Ευρώπη εξαρτιόταν από τους Ρώσους παραγωγούς για περίπου το 40% του φυσικού αερίου που κατανάλωνε. Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε αναταραχή στις ευρωπαϊκές αγορές, καθώς η ΕΕ προσπαθούσε να επιβάλει και να διατηρήσει κυρώσεις στις ρωσικές ενεργειακές εξαγωγές, ανοίγοντας μια δαπανηρή αντιπαράθεση μεταξύ των Βρυξελλών και του Κρεμλίνου.
Η Ευρώπη δεν έχει ανακάμψει πλήρως από εκείνη την αναταραχή. Ακολούθησαν οι συγκρούσεις που επηρέασαν τη ναυσιπλοΐα και τις ενεργειακές ροές στην Ερυθρά Θάλασσα το 2023 και το 2024, ενώ σήμερα η αγορά βρίσκεται αντιμέτωπη με τις επιπτώσεις του πολέμου των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν. Παράλληλα, η Ευρώπη είναι πλέον η ταχύτερα θερμαινόμενη ήπειρος στον κόσμο, γεγονός που επιβαρύνει περαιτέρω το ενεργειακό της σύστημα και δημιουργεί μια πρωτοφανή κρίση με κλιματική διάσταση.
«Ορκιστήκαμε ότι θα μάθουμε. Υποσχεθήκαμε ότι τα πράγματα θα αλλάξουν, αλλά να που βρισκόμαστε και πάλι εδώ», δήλωσε πρόσφατα, υπό καθεστώς ανωνυμίας, Ευρωπαίος διπλωμάτης στο BBC, σχολιάζοντας την αναταραχή στις αγορές που προκάλεσε το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν. Από τα Στενά διέρχεται, υπό κανονικές συνθήκες, περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου.
«Αντί να επικεντρώνονται στα απολύτως απαραίτητα μακροπρόθεσμα σχέδια για το πώς θα γίνει η Ευρώπη πιο ανταγωνιστική σε αυτόν τον ολοένα και πιο ασταθή κόσμο, οι πρωθυπουργοί και οι πρόεδροι της Ευρώπης βρίσκονται και πάλι σε κατάσταση πανικού για τις τιμές της ενέργειας, ανησυχούν για την αντίδραση των ψηφοφόρων και αναζητούν βραχυπρόθεσμες λύσεις», πρόσθεσε.
Το συμπέρασμα είναι ότι, εάν η Ευρώπη δεν διδαχθεί από τα λάθη των προηγούμενων κρίσεων, θα μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπη με ακόμη σοβαρότερες αναταράξεις. Σύμφωνα με νέα έκθεση του National Interest, η επόμενη μεγάλη ενεργειακή κρίση της Ευρώπης δεν θα προκληθεί ούτε από μια διεθνή σύγκρουση ούτε από τις κλιματικές πιέσεις, αλλά από την κορύφωση της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου και την επακόλουθη μακροχρόνια υποχώρησή της.
Είναι γεγονός ότι η Ευρώπη έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο τα τελευταία τέσσερα χρόνια, περιορίζοντας την επικίνδυνη εξάρτησή της από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα. Ωστόσο, παρά το γεγονός ότι το Κρεμλίνο δεν διαθέτει πλέον την ίδια επιρροή έναντι της ΕΕ, η Ένωση εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές πετρελαίου από διαφορετικές χώρες.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, η ΕΕ εισήγαγε μόνο το 2025 περίπου 435 εκατ. τόνους αργού πετρελαίου, δαπανώντας περισσότερα από 212 δισ. ευρώ.
Η Ευρώπη κινδυνεύει να βρεθεί απροετοίμαστη
Εάν η ΕΕ δεν επιταχύνει τη μετάβασή της από τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων προς την ανάπτυξη εγχώριων πηγών καθαρής ενέργειας, θα μπορούσε να βρεθεί απροετοίμαστη απέναντι στη σταδιακή και μη αναστρέψιμη υποχώρηση της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου, προειδοποιεί η έκθεση.
Ήδη αρκετοί από τους σημαντικότερους προμηθευτές της Ευρώπης εμφανίζουν μειούμενες εξαγωγές, καθώς τα κοιτάσματα ωριμάζουν και τα διαθέσιμα αποθέματα περιορίζονται. Το αποτέλεσμα θα μπορούσε να είναι μια πολύ πιο ύπουλη κρίση, η οποία δεν θα γίνει άμεσα αντιληπτή μέχρι οι επιπτώσεις της να καταστούν πλέον αδύνατο να αγνοηθούν.
«Σε αντίθεση με τους πολέμους ή τις κυρώσεις, η οριστική υποχώρηση της παραγωγής δεν προκαλεί ένα άμεσο σοκ στην προσφορά. Αντίθετα, μειώνει σταδιακά την ποσότητα πετρελαίου που είναι διαθέσιμη για εξαγωγή», αναφέρει η έκθεση.
Καθώς ολοένα και περισσότερες πετρελαιοπαραγωγές χώρες περνούν το ανώτατο σημείο της παραγωγής τους, ολοένα και λιγότεροι παραγωγοί θα είναι σε θέση να αυξήσουν την παραγωγή τους όταν οι αγορές βρεθούν υπό πίεση ή προκύψουν διαταραχές στην προσφορά. Για μια περιοχή όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία εξαρτάται από τις εισαγωγές, αυτό σημαίνει ότι ακόμη και η διαφοροποίηση των προμηθευτών θα γίνεται σταδιακά πιο δύσκολη.
Οι επιπτώσεις μιας τέτοιας κρίσης, ωστόσο, δεν θα περιορίζονταν στις αγορές ενέργειας και στην αύξηση του ενεργειακού κόστους. Χωρίς μεγαλύτερη ενεργειακή αυτονομία, η Ευρώπη θα μπορούσε να καταστεί ιδιαίτερα ευάλωτη σε εξωτερικές πιέσεις και επιθετικές ενέργειες.
Η ενεργειακή ανασφάλεια θα μπορούσε τελικά να εξελιχθεί σε πολύ μεγαλύτερη απειλή για την ασφάλεια και την ελευθερία της Ευρώπης από οποιοδήποτε συμβατικό όπλο, εάν οι προειδοποιήσεις των ειδικών συνεχίσουν να αγνοούνται.
www.worldenergynews.gr
