Σε αυξημένη επιφυλακή βρίσκονται οι ευρωπαϊκές αρχές και οι διαχειριστές των συστημάτων ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς οι υψηλές θερμοκρασίες και η ξηρασία δοκιμάζουν τις αντοχές του ενεργειακού συστήματος σε αρκετές περιοχές της Ευρώπης. Η Κομισιόν συγκάλεσε χθες έκτακτη συνεδρίαση του Electricity Coordination Group, με τη συμμετοχή κρατών-μελών, Ουκρανίας, Μολδαβίας και ENTSO-E, προκειμένου να αξιολογηθεί η ασφάλεια εφοδιασμού και η κατάσταση του ευρωπαϊκού ηλεκτρικού συστήματος.
Μετά την ad-hoc συνεδρίαση του Electricity Coordination Group (ECG) χθες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ανακοίνωσε ότι το ευρωπαϊκό σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας παραμένει σταθερό παρά τις ακραίες καιρικές συνθήκες που επικρατούν σε τμήματα της ηπείρου.
Στη συνεδρίαση συμμετείχαν εμπειρογνώμονες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των κρατών-μελών της ΕΕ, καθώς και εκπρόσωποι της Ουκρανίας και της Μολδαβίας, της Γραμματείας της Ενεργειακής Κοινότητας (Energy Community Secretariat) και του Ευρωπαϊκού Δικτύου Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ENTSO-E).
Το Electricity Coordination Group αποτελεί, έναν από τους βασικούς θεσμικούς μηχανισμούς της ΕΕ για την ανταλλαγή πληροφοριών και τον συντονισμό σε θέματα ασφάλειας εφοδιασμού με ηλεκτρική ενέργεια. Στο ECG εκπροσωπούνται οι αρμόδιες εθνικές αρχές και οι ρυθμιστικές αρχές, ενώ στο θεσμικό του πλαίσιο περιλαμβάνονται επίσης φορείς όπως ο ACER και το ENTSO-E.
Η σημασία του συγκεκριμένου οργάνου αυξάνεται σε περιόδους κατά τις οποίες υπάρχει πιθανότητα διασυνοριακών προβλημάτων επάρκειας. Στις αρμοδιότητές του περιλαμβάνονται η ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με την παραγωγή και τη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας, η εξέταση ζητημάτων επάρκειας παραγωγής και σταθερότητας των δικτύων, καθώς και η διευκόλυνση συντονισμένων ενεργειών σε περιπτώσεις κρίσης.
Στο μικροσκόπιο καύσωνας, ξηρασία και επάρκεια
Η χρονική στιγμή της έκτακτης σύσκεψης έχει ιδιαίτερη σημασία. Οι υψηλές θερμοκρασίες και η ξηρασία μπορούν να ασκήσουν ταυτόχρονη πίεση σε διαφορετικές πλευρές του ηλεκτρικού συστήματος.
Ο καύσωνας αυξάνει τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας, κυρίως λόγω της εντατικής χρήσης κλιματιστικών, ενώ η παρατεταμένη ξηρασία μπορεί να περιορίσει τη διαθεσιμότητα υδροηλεκτρικής παραγωγής. Υψηλές θερμοκρασίες και χαμηλά επίπεδα ή αυξημένες θερμοκρασίες των υδάτων μπορούν παράλληλα να επηρεάσουν τη λειτουργία θερμικών και πυρηνικών σταθμών που χρησιμοποιούν νερό για ψύξη.
Σε ένα ολοένα περισσότερο διασυνδεδεμένο ευρωπαϊκό σύστημα, καθοριστικής σημασίας είναι και η δυνατότητα των χωρών να καλύπτουν πιθανές ελλείψεις μέσω διασυνοριακών ανταλλαγών ηλεκτρικής ενέργειας.
Η σύσκεψη πραγματοποιήθηκε, επομένως, σε μια περίοδο κατά την οποία οι ευρωπαϊκές αρχές καλούνται να διαπιστώσουν εάν οι πραγματικές συνθήκες του Αυγούστου μεταβάλλουν την εικόνα που είχε αποτυπωθεί στις προβλέψεις για το φετινό καλοκαίρι.
Το Summer Outlook και τα «καμπανάκια»
Το σημείο αναφοράς είναι το Summer Outlook 2026 του ENTSO-E. Στα τέλη Μαΐου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε ανακοινώσει ότι η έκθεση δεν προέβλεπε γενικευμένους κινδύνους για την ασφάλεια ηλεκτροδότησης στο μεγαλύτερο μέρος της ΕΕ κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού.
Υπήρχαν, ωστόσο, επιμέρους αγορές που απαιτούσαν στενότερη παρακολούθηση, ιδιαίτερα σε περιόδους υψηλής ζήτησης και μειωμένης διαθεσιμότητας παραγωγής.
Η εικόνα του ευρωπαϊκού συστήματος έχει μεταβληθεί σημαντικά μέσα σε έναν χρόνο. Σύμφωνα με την Κομισιόν, η εγκατεστημένη ισχύς ΑΠΕ –και ιδιαίτερα φωτοβολταϊκών– είχε αυξηθεί κατά περισσότερα από 90 GW σε σύγκριση με το προηγούμενο καλοκαίρι, ενώ η εγκατεστημένη ισχύς των μπαταριών είχε διπλασιαστεί.
Στον αντίποδα, η διαθέσιμη θερμική ισχύς είχε μειωθεί, κυρίως εξαιτίας της υποχώρησης της ισχύος μονάδων άνθρακα και φυσικού αερίου κατά περίπου 12 GW συνολικά. Παράλληλα, τα διαθέσιμα επίπεδα υδροηλεκτρικών αποθεμάτων αναμένονταν χαμηλότερα σε σχέση με το προηγούμενο καλοκαίρι, αν και εντός των συνήθων εποχικών επιπέδων.
Η έκθεση προέβλεπε επίσης μικρή αύξηση τόσο της συνολικής κατανάλωσης όσο και της αιχμής της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας.
Το ENTSO-E είχε επισημάνει εξαρχής τη σημασία της συνεχούς βραχυπρόθεσμης παρακολούθησης της επάρκειας από τους ευρωπαϊκούς Διαχειριστές και τα Regional Coordination Centres.
Ο ιδιαίτερος ρόλος Ουκρανίας και Μολδαβίας
Ιδιαίτερη σημασία έχει η παρουσία της Ουκρανίας και της Μολδαβίας στην έκτακτη συνάντηση.
Τα συστήματα ηλεκτρικής ενέργειας των δύο χωρών έχουν συγχρονιστεί με το ηπειρωτικό ευρωπαϊκό σύστημα, γεγονός που καθιστά τη σταθερότητά τους άμεσα συνδεδεμένη με τον ευρύτερο ευρωπαϊκό συντονισμό.
Ειδικά η Μολδαβία αποτελεί μία από τις αγορές που απαιτούν αυξημένη παρακολούθηση λόγω της μεγάλης εξάρτησής της από εισαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας, των περιορισμένων διασυνδέσεων και της στενής σχέσης της με το ουκρανικό σύστημα.
Η παρουσία, συνεπώς, Ουκρανίας, Μολδαβίας και Energy Community Secretariat στην έκτακτη συνεδρίαση δείχνει ότι η αξιολόγηση δεν περιορίστηκε αυστηρά εντός των συνόρων της ΕΕ, αλλά αντιμετώπισε το διασυνδεδεμένο ευρωπαϊκό σύστημα ως ενιαίο επιχειρησιακό χώρο.
Το μήνυμα της Κομισιόν: Το σύστημα παραμένει σταθερό
Το βασικό συμπέρασμα μετά τη συνεδρίαση είναι καθησυχαστικό. Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επέλεξε ως κεντρικό μήνυμα ότι «το ευρωπαϊκό σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας παραμένει σταθερό παρά τις ακραίες καιρικές συνθήκες».
Η σύγκληση του ECG δεν υποδηλώνει, επομένως, ότι η Ευρώπη βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με γενικευμένη κρίση ηλεκτροδότησης. Αντιθέτως, πρόκειται για ενεργοποίηση του ευρωπαϊκού μηχανισμού συντονισμού ώστε να επανεκτιμηθούν οι συνθήκες και να διαπιστωθεί εγκαίρως εάν υπάρχουν τοπικές πιέσεις που θα μπορούσαν να αποκτήσουν διασυνοριακές διαστάσεις.
Το ευρωπαϊκό σύστημα διαθέτει παράλληλα εργαλεία βραχυπρόθεσμης αξιολόγησης της επάρκειας, μέσω των οποίων οι Διαχειριστές μπορούν να εντοπίζουν πιθανές δυσκολίες στις επόμενες ημέρες και να προετοιμάζουν εγκαίρως τις απαιτούμενες ενέργειες.
Η σημασία του συντονισμού αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα καθώς η Ευρώπη μεταβαίνει σε ένα ηλεκτρικό σύστημα με πολύ υψηλότερη συμμετοχή μεταβλητών ΑΠΕ.
Και τώρα η έκλειψη Ηλίου – Έως 9,7 GW η προσωρινή απώλεια φωτοβολταϊκής παραγωγής
Σήμερα, οι Ευρωπαίοι Διαχειριστές θα βρεθούν αντιμέτωποι με μία διαφορετική, απολύτως προβλέψιμη αυτή τη φορά, μεταβολή της παραγωγής.
Η έκλειψη Ηλίου της 12ης Αυγούστου αναμένεται να μειώσει προσωρινά τη φωτοβολταϊκή παραγωγή σε μεγάλο τμήμα της Ευρώπης, καθώς η Σελήνη θα παρεμβληθεί μεταξύ Γης και Ήλιου.
Σύμφωνα με τον ENTSO-E, υπό συνθήκες καθαρού ουρανού η παραγωγή των φωτοβολταϊκών στην Ευρώπη μπορεί να υποχωρήσει κατά έως και 9,7 GW, προκαλώντας μια γρήγορη αλλά πλήρως προβλέψιμη μεταβολή του προφίλ ηλεκτροπαραγωγής μεταξύ 19:15 και 21:30 CEST.
Τη μεγαλύτερη επίδραση αναμένεται να δεχθούν, με βάση την προβλεπόμενη μείωση της φωτοβολταϊκής παραγωγής, η Ισπανία και η Γερμανία.
Η σημασία του φαινομένου είναι πολύ μεγαλύτερη σήμερα από ό,τι σε προηγούμενες δεκαετίες. Η ηλιακή ενέργεια αντιπροσώπευε ήδη περίπου το 13% της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ το 2025, με αποτέλεσμα ακόμη και ένα σύντομο φυσικό φαινόμενο που περιορίζει την ηλιακή ακτινοβολία να δημιουργεί πλέον αισθητή μεταβολή στο ευρωπαϊκό ισοζύγιο παραγωγής.
Ο ENTSO-E και οι ευρωπαϊκοί Διαχειριστές έχουν, ωστόσο, προετοιμαστεί εκ των προτέρων.
Οι χειριστές των κέντρων ελέγχου έχουν ενημερωθεί ώστε να βρίσκονται σε αυξημένη ετοιμότητα, ενώ σχετική πληροφόρηση έχει δοθεί και στους συμμετέχοντες στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας για την αναμενόμενη πτώση της ηλιακής παραγωγής.
Οι Διαχειριστές λαμβάνουν επίσης πρόσθετες και επικαιροποιημένες προβλέψεις φωτοβολταϊκής παραγωγής από μετεωρολογικές υπηρεσίες, προκειμένου να μπορούν να προσαρμόζουν τις αποφάσεις τους σε πραγματικό χρόνο.
Παράλληλα, οι TSOs αποφεύγουν προγραμματισμένες διακοπές στοιχείων του δικτύου κατά τη διάρκεια της έκλειψης, ώστε να διατηρηθεί η μέγιστη δυνατή επιχειρησιακή ευελιξία.
Ο ENTSO-E έχει ενεργοποιήσει επιπλέον ειδική task force, η οποία έχει αναλάβει τον συντονισμό της προετοιμασίας, την παρακολούθηση της κατάστασης και την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των ευρωπαϊκών Διαχειριστών πριν και μετά το φαινόμενο.
Ο ENTSO-E εμφανίζεται καθησυχαστικός και ως προς αυτό το μέτωπο: χάρη στους καθιερωμένους μηχανισμούς συνεργασίας και στην προετοιμασία που έχει προηγηθεί, εκτιμά ότι οι ευρωπαϊκοί TSOs είναι έτοιμοι να εξασφαλίσουν την ασφαλή και σταθερή λειτουργία του ηλεκτρικού συστήματος καθ' όλη τη διάρκεια της έκλειψης.
www.worldenergynews.gr
