Όπως αναφέρει η Wall Street Journal, οι χώρες που εξαρτώνται από τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό βρίσκονται αντιμέτωπες με ένα δύσκολο δίλημμα. Από τη μία πλευρά, η αποδοχή μιας συμφωνίας που θα ενισχύσει τον ρόλο της Τεχεράνης στη διαχείριση της ναυσιπλοΐας είναι ιδιαίτερα δυσάρεστη. Από την άλλη, μια νέα στρατιωτική σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν θα μπορούσε να έχει πολύ σοβαρότερες συνέπειες για τις ενεργειακές υποδομές και τις οικονομίες των αραβικών κρατών
Τα κράτη του Περσικού Κόλπου φαίνεται να προετοιμάζονται για το ενδεχόμενο ο αυξημένος έλεγχος του Ιράν στο Στενό του Ορμούζ να μην αποτελεί προσωρινή κατάσταση, αλλά μια νέα πραγματικότητα με μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στις εξαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου και, κατ’ επέκταση, στην παγκόσμια ενεργειακή αγορά.
Οι συνομιλίες για μια συμφωνία που θα επέτρεπε την αποκατάσταση της ροής ενεργειακών φορτίων μέσω του Ορμούζ έχουν, ωστόσο, παρουσιάσει σημαντικές δυσκολίες τις τελευταίες ημέρες. Η Τεχεράνη ζητά οικονομικές παραχωρήσεις και την απομάκρυνση αμερικανικών και ισραηλινών πολεμικών πλοίων από το Στενό, ενώ η Ουάσιγκτον δεν δέχεται ρυθμίσεις που θα έδιναν στο Ιράν τη δυνατότητα να αποφασίζει ποια πλοία μπορούν να διέρχονται και υπό ποιους όρους.
www.worldenergynews.gr
Όπως αναφέρει η Wall Street Journal, οι χώρες που εξαρτώνται από τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό βρίσκονται αντιμέτωπες με ένα δύσκολο δίλημμα. Από τη μία πλευρά, η αποδοχή μιας συμφωνίας που θα ενισχύσει τον ρόλο της Τεχεράνης στη διαχείριση της ναυσιπλοΐας είναι ιδιαίτερα δυσάρεστη. Από την άλλη, μια νέα στρατιωτική σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν θα μπορούσε να έχει πολύ σοβαρότερες συνέπειες για τις ενεργειακές υποδομές και τις οικονομίες των αραβικών κρατών.
Στο πλαίσιο αυτό, οι κυβερνήσεις του Κόλπου εμφανίζονται ολοένα και πιο διατεθειμένες να ανεχθούν έναν μεγαλύτερο βαθμό ιρανικής εποπτείας, εφόσον αυτό συμβάλει στην αποφυγή μιας νέας πολεμικής αναμέτρησης.
Η αβεβαιότητα έχει ήδη αποτυπωθεί στις αγορές, με την τιμή του Brent να κινείται τη Δευτέρα κοντά στα 87 δολάρια το βαρέλι.
Παράλληλα, η εμπορική ναυσιπλοΐα στην περιοχή έχει υποστεί σοβαρό πλήγμα μετά την κατάρρευση, τον περασμένο μήνα, της συμφωνίας που είχε επιτευχθεί τον Ιούνιο μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης για την επαναλειτουργία του Ορμούζ και την κατάπαυση των εχθροπραξιών.
Οι προσπάθειες των χωρών του Κόλπου να περιορίσουν την εξάρτησή τους από το Στενό δεν έχουν μέχρι στιγμής αποδώσει τα αναμενόμενα. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ανακοίνωσαν ότι τέσσερα πλοία τους δέχθηκαν ιρανικές επιθέσεις την περασμένη εβδομάδα, ενώ βρίσκονταν στη διαδικασία διέλευσης από το Ορμούζ.
Η Σαουδική Αραβία, από την πλευρά της, είχε στηρίξει μέρος των εξαγωγών της σε έναν αγωγό που μεταφέρει πετρέλαιο από το εσωτερικό της χώρας προς λιμάνι στην Ερυθρά Θάλασσα, παρακάμπτοντας το Στενό. Ωστόσο, ακόμη και αυτή η εναλλακτική αντιμετωπίζει κινδύνους, καθώς οι Χούθι της Υεμένης, που υποστηρίζονται από την Τεχεράνη, έχουν επιτεθεί σε υποδομές και μεταφορές που συνδέονται με τις σαουδαραβικές εξαγωγές.
Η γεωγραφική εμβέλεια της απειλής έγινε ακόμη πιο εμφανής μετά την επίθεση με drone σε δεξαμενόπλοιο φυσικού αερίου στο λιμάνι της Νταμιέτα στην Αίγυπτο. Το περιστατικό καταδεικνύει ότι οι κίνδυνοι για τις ενεργειακές μεταφορές δεν περιορίζονται πλέον στα ύδατα γύρω από το Ορμούζ.
Υπό αυτές τις συνθήκες, οι χώρες παραγωγής ενέργειας στον Κόλπο καλούνται να λειτουργήσουν μέσα σε ένα περιβάλλον διαρκούς αβεβαιότητας, όπου η γραμμή μεταξύ εκεχειρίας και νέας πολεμικής κλιμάκωσης παραμένει εξαιρετικά λεπτή. Για την Τεχεράνη, ο έλεγχος των ενεργειακών ροών αποτελεί πλέον ένα από τα σημαντικότερα διαπραγματευτικά της όπλα.
Ο Ουμέρ Καρίμ, ερευνητής σε θέματα ασφάλειας του Κόλπου στο Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ, εκτιμά ότι τα αραβικά κράτη της περιοχής δεν είναι πλέον σε θέση να εγγυηθούν την απρόσκοπτη και ασφαλή διέλευση από το Ορμούζ. Ως αποτέλεσμα, υποστηρίζει, αναγκάζονται να κάνουν παραχωρήσεις στις απαιτήσεις της Τεχεράνης.
Η μεταβολή αυτή έχει ήδη σημαντικές συνέπειες για την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια. Οι ποσότητες πετρελαίου που διέρχονται καθημερινά από το Ορμούζ έχουν μειωθεί δραματικά. Σύμφωνα με την Kpler, την περασμένη εβδομάδα πέρασαν από το Στενό περίπου 2,2 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, έναντι 8,5 εκατομμυρίων βαρελιών έναν μήνα νωρίτερα.
Ακόμη μεγαλύτερη ήταν η πτώση των ιρανικών εξαγωγών, οι οποίες περιορίστηκαν στα 47.000 βαρέλια ημερησίως, περίπου στο μισό επίπεδο της προηγούμενης εβδομάδας. Πριν από την έναρξη της σύγκρουσης, από το Ορμούζ περνούσαν καθημερινά περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων.
Παρά τη σημαντική διαταραχή, οι τιμές του πετρελαίου δεν έχουν επιστρέψει στα υψηλά που είχαν καταγράψει κατά την κορύφωση των μαχών την περασμένη άνοιξη. Η σχετικά περιορισμένη ζήτηση από μεγάλες αγορές όπως η Κίνα, η Ιαπωνία, η Ινδία και η Ευρώπη λειτουργεί ως ανάχωμα στις τιμές.
Ωστόσο, η κατάσταση των παγκόσμιων αποθεμάτων δημιουργεί πρόσθετες ανησυχίες. Τα αποθέματα έχουν μειωθεί κατά περισσότερα από 400 εκατομμύρια βαρέλια μέσα σε έξι μήνες, γεγονός που σημαίνει ότι η αγορά διαθέτει μικρότερο «μαξιλάρι» σε περίπτωση νέας διακοπής του εφοδιασμού ή ξαφνικής αύξησης της ζήτησης.
Η Τεχεράνη εξετάζει την επαναλειτουργία του Στενού, όμως οι δηλώσεις της ιρανικής ηγεσίας δείχνουν ότι δεν πρόκειται για μια απλή διαδικασία. Ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκάι, δήλωσε τη Δευτέρα ότι το Ορμούζ δεν πρόκειται να ανοίξει προτού οι ΗΠΑ τερματίσουν και αποκαταστήσουν τις συνέπειες των επιθετικών ενεργειών τους, στις οποίες η Τεχεράνη περιλαμβάνει και τον αποκλεισμό ιρανικών λιμανιών.
Οι συγκεκριμένες απαιτήσεις δείχνουν πόσο δύσκολη θα είναι η επίτευξη ακόμη και μιας περιορισμένης συμφωνίας, πόσο μάλλον μιας συνολικής διευθέτησης που θα περιλαμβάνει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Οι χώρες του Κόλπου φαίνεται να έχουν ήδη προεξοφλήσει ότι μια ενδεχόμενη συμφωνία δεν θα αντιμετωπίσει ζητήματα που θεωρούν ζωτικής σημασίας για την ασφάλειά τους, όπως το πυραυλικό οπλοστάσιο του Ιράν και η υποστήριξη που παρέχει σε ένοπλες οργανώσεις στην περιοχή.
Για τις κυβερνήσεις του Κόλπου, το μεγαλύτερο ρίσκο παραμένει μια νέα κλιμάκωση που θα μπορούσε να παρατείνει τον πόλεμο και να προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερες διαταραχές στις ενεργειακές ροές. Μια τέτοια εξέλιξη θα έπληττε επίσης τις προσπάθειες προσέλκυσης ξένων επενδύσεων και τουρισμού, δύο τομείς στους οποίους οι οικονομίες της περιοχής έχουν επενδύσει σημαντικά.
Την ίδια ώρα, αυξάνονται οι επικρίσεις προς την Ουάσιγκτον για την απουσία μιας ξεκάθαρης στρατηγικής. Αξιωματούχοι των κρατών του Κόλπου εκφράζουν ανησυχία ότι η παρατεταμένη σύγκρουση μπορεί να μετατραπεί σε άμεση απειλή για την εθνική τους ασφάλεια και να υπονομεύσει τα οικονομικά τους σχέδια.
Οι κυβερνήσεις της περιοχής εξετάζουν έτσι νέες επενδύσεις σε αγωγούς που θα συνδέουν τις πετρελαιοπαραγωγές περιοχές με την Ερυθρά Θάλασσα και τον Κόλπο του Ομάν. Παράλληλα, ενισχύουν τις δυνατότητες αποθήκευσης πετρελαίου, ώστε να μπορούν να αξιοποιούν περιόδους σχετικής ηρεμίας για την αύξηση των αποθεμάτων τους.
Παρά τα μέτρα αυτά, οι παραγωγοί συνεχίζουν να χρησιμοποιούν το Ορμούζ όπου αυτό είναι δυνατό, με ορισμένα πλοία να κινούνται κοντά στις ακτές του Ομάν και να απενεργοποιούν τα συστήματα εντοπισμού τους προκειμένου να περιορίσουν την πιθανότητα εντοπισμού τους.
Η Vortexa εκτιμά ότι τα ΗΑΕ είχαν καταφέρει έως τα μέσα του έτους να επαναφέρουν τις πετρελαϊκές εξαγωγές τους στα προπολεμικά επίπεδα, συνδυάζοντας τη μεταφορά μέσω αγωγών και χερσαίων διαδρομών με τη χρήση πλοίων που διέσχιζαν διακριτικά το Ορμούζ.
Η στρατηγική αυτή, ωστόσο, δέχεται πλέον νέες πιέσεις. Η Adnoc, η κρατική πετρελαϊκή εταιρεία των ΗΑΕ, ανακοίνωσε ότι 16 πλοία της έχουν δεχθεί επιθέσεις από την έναρξη της σύγκρουσης, εκ των οποίων τέσσερα χτυπήθηκαν από πυραύλους ή drones την περασμένη εβδομάδα.
Ο Έρικ Άλτερ, πρύτανης της Διπλωματικής Ακαδημίας «Ανουάρ Γκαργκάς» στο Αμπού Ντάμπι, σημειώνει ότι οι εναλλακτικές διαδρομές μπορούν να περιορίσουν τις επιπτώσεις του ιρανικού αποκλεισμού, χωρίς όμως να μπορούν να τον εξουδετερώσουν.
Η ευπάθεια των εναλλακτικών οδών έγινε εμφανής και από τις επιθέσεις των Χούθι εναντίον μεταφορών σαουδαραβικού πετρελαίου, αλλά και από την επίθεση με drone σε αιγυπτιακό λιμάνι της Μεσογείου, όπου προκλήθηκε πυρκαγιά σε δύο πλοία, μεταξύ των οποίων και ένα αμερικανικό δεξαμενόπλοιο αποθήκευσης φυσικού αερίου.
Παράλληλα, αξιωματούχοι του Κόλπου υποστηρίζουν ότι το Ιράν έχει επανειλημμένα απειλήσει να στραφεί κατά ενεργειακών υποδομών στην περιοχή, σε περίπτωση που ο Ντόναλντ Τραμπ προχωρήσει σε περαιτέρω στρατιωτική κλιμάκωση. Τις τελευταίες ημέρες, μάλιστα, η Τεχεράνη έχει προειδοποιήσει ότι θα μπορούσε να πλήξει οποιαδήποτε ενεργειακή εγκατάσταση στον Κόλπο.
Η συνειδητοποίηση
Η συνειδητοποίηση
Οι κυβερνήσεις της περιοχής γνωρίζουν ότι οι ενεργειακές και υδρευτικές υποδομές τους είναι ιδιαίτερα ευάλωτες και εκτιμούν ότι θα μπορούσαν να αποτελέσουν βασικούς στόχους σε μια προσπάθεια του Ιράν να διαταράξει τον ενεργειακό εφοδιασμό και να αυξήσει την πίεση προς τις ΗΠΑ.
Σύμφωνα με την Armed Conflict Location and Event Data, από τις 28 Φεβρουαρίου έως τις 30 Ιουλίου το Ιράν και συμμαχικές του πολιτοφυλακές στο Ιράκ πραγματοποίησαν τουλάχιστον 172 επιθέσεις εναντίον μη στρατιωτικών υποδομών στα έξι αραβικά κράτη του Κόλπου. Περίπου οι μισές αφορούσαν ενεργειακές εγκαταστάσεις, όπως υποδομές πετρελαίου, μονάδες φυσικού αερίου, σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής και εγκαταστάσεις αφαλάτωσης.
Την Κυριακή, οι Χούθι ανέλαβαν την ευθύνη για επίθεση σε διυλιστήριο της Σαουδικής Αραβίας στην περιοχή του Τζιζάν, λίγες ημέρες μετά από αντίστοιχη επίθεση στην ίδια περιοχή στα τέλη Ιουλίου. Το σαουδαραβικό υπουργείο Ενέργειας επιβεβαίωσε ότι σημειώθηκε πυρκαγιά στις εγκαταστάσεις, χωρίς να αποκαλύψει τι την προκάλεσε.
Μια προσωρινή συμφωνία για την επαναλειτουργία του Ορμούζ θα μπορούσε να αποκαταστήσει σε κάποιο βαθμό τις ενεργειακές μεταφορές από τον Κόλπο, εκτιμά η Έλεν Γουόλντ, ανώτερη ερευνήτρια στο Κέντρο Παγκόσμιας Ενέργειας του Atlantic Council. Ωστόσο, όπως επισημαίνει, μια τέτοια συμφωνία δεν θα εξάλειφε την ευρύτερη απειλή που πλέον αντιμετωπίζει η περιοχή.
www.worldenergynews.gr
