Ο συνδυασμός της αυξημένης ανάγκης για αναπλήρωση των αποθεμάτων που εξαντλήθηκαν κατά τον χειμώνα, της υψηλής κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας εξαιτίας των θερινών κυμάτων καύσωνα και της μεγάλης συρρίκνωσης της παγκόσμιας προσφοράς LNG έχει δημιουργήσει ένα ιδιαίτερα δύσκολο περιβάλλον
Η Ευρώπη εισέρχεται στη χειμερινή περίοδο με τα αποθέματα φυσικού αερίου στις εγκαταστάσεις αποθήκευσης να βρίσκονται σε ένα από τα χαμηλότερα επίπεδα των τελευταίων δύο δεκαετιών. Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει περιορίσει δραστικά τις προμήθειες LNG από το Κατάρ, εκτοξεύοντας τις τιμές φυσικού αερίου και LNG τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Ασία και εντείνοντας τον ανταγωνισμό για τα διαθέσιμα φορτία στην παγκόσμια αγορά.
Ο συνδυασμός της αυξημένης ανάγκης για αναπλήρωση των αποθεμάτων που εξαντλήθηκαν κατά τον χειμώνα, της υψηλής κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας εξαιτίας των θερινών κυμάτων καύσωνα και της μεγάλης συρρίκνωσης της παγκόσμιας προσφοράς LNG έχει δημιουργήσει ένα ιδιαίτερα δύσκολο περιβάλλον. Τα φορτία του Κατάρ παραμένουν ουσιαστικά εγκλωβισμένα λόγω της κατάστασης στα Στενά του Ορμούζ, με αποτέλεσμα οι ευρωπαϊκές τιμές αναφοράς να έχουν ανέλθει σε υψηλά πολλών μηνών και οι τιμές LNG να έχουν φτάσει στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών ετών.
Οι υψηλές τιμές, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι τα συμβόλαια παράδοσης του επόμενου μήνα διαπραγματεύονται ακριβότερα από εκείνα μεταγενέστερων μηνών, λειτούργησαν αποτρεπτικά για την αποθήκευση φυσικού αερίου κατά το μεγαλύτερο μέρος του καλοκαιριού. Η Ευρώπη, ωστόσο, δεν έχει πλέον περιθώριο να περιμένει. Θα πρέπει να διεκδικήσει τις διαθέσιμες ποσότητες φυσικού αερίου προκειμένου να ενισχύσει τα αποθέματά της σε επαρκή επίπεδα πριν από τον Δεκέμβριο και να περιορίσει τον κίνδυνο ελλείψεων κατά τη διάρκεια του χειμώνα.
Η προσπάθεια αυτή κάθε άλλο παρά εύκολη είναι. Οι ασιατικές αγορές ανταγωνίζονται επιθετικά για τα φορτία LNG που μπορούν να φτάσουν στους προορισμούς τους χωρίς να χρειαστεί να διέλθουν από τα Στενά του Ορμούζ και, προς το παρόν, η Ευρώπη φαίνεται να χάνει αυτή τη μάχη.
Ένας παράγοντας που λειτουργεί εν μέρει ως «μαξιλάρι» είναι η σημαντική μείωση της κατανάλωσης φυσικού αερίου στην Ευρώπη. Σήμερα η ήπειρος καταναλώνει περίπου 10% έως 15% λιγότερο φυσικό αέριο σε σχέση με το 2021, καθώς οι ανανεώσιμες πηγές έχουν αυξήσει τη συμμετοχή τους στην ηλεκτροπαραγωγή, ενώ οι βιομηχανίες έχουν προσαρμοστεί από μια περίοδο αφθονίας φυσικού αερίου, συμπεριλαμβανομένων των ρωσικών προμηθειών, σε μια αγορά με περιορισμένη προσφορά και υψηλότερες τιμές.
Τα αποθέματα φυσικού αερίου της ΕΕ σε πολυετές χαμηλό
Ήδη από τις αρχές του έτους, οι Ευρωπαίοι policymakers και οι διαχειριστές των δικτύων φυσικού αερίου γνώριζαν ότι θα έπρεπε να αυξήσουν σημαντικά τις αγορές κατά την άνοιξη και το καλοκαίρι, ώστε να αναπληρώσουν τα αποθέματα που είχαν μειωθεί από τον ιδιαίτερα ψυχρό χειμώνα του 2025-2026.
Η πολεμική σύγκρουση με το Ιράν και η σχεδόν πλήρης εξαφάνιση των φορτίων LNG από το Κατάρ αποτέλεσαν, ωστόσο, έναν απρόβλεπτο παράγοντα που ανέτρεψε τους αρχικούς σχεδιασμούς.
Έτσι, η Ευρώπη βρέθηκε να αναζητά εναγωνίως νέες ποσότητες φυσικού αερίου σε μια αγορά όπου οι τιμές είχαν ήδη αυξηθεί και ο ανταγωνισμός με την Ασία για φορτία LNG άμεσης παράδοσης ήταν ιδιαίτερα έντονος. Οι ασιατικές χώρες αναζητούν παράλληλα εναλλακτικές λύσεις στις μακροπρόθεσμες προμήθειες από το Κατάρ, οι οποίες δεν έφτασαν στις αγορές κατά τους τελευταίους έξι μήνες.
Η κρίση που προκάλεσε ο πόλεμος με το Ιράν και η εντεινόμενη ζήτηση από την Ασία εκδηλώθηκαν ακριβώς την περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη προσπαθεί να δημιουργήσει τα αποθέματα που θα χρειαστεί για τον επόμενο χειμώνα.
Σήμερα, οι ευρωπαϊκές εγκαταστάσεις αποθήκευσης είναι γεμάτες περίπου κατά 63%, σύμφωνα με τα στοιχεία της Gas Infrastructure Europe. Πρόκειται για το χαμηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί αυτή την εποχή του έτους εδώ και σχεδόν 20 χρόνια, αλλά και για ποσοστό σημαντικά χαμηλότερο από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας.
Ο κίνδυνος να μην επιτευχθεί ο στόχος αποθήκευσης πριν από την έναρξη του χειμώνα είναι πλέον υπαρκτός, με την Ολλανδία να γίνεται η πρώτη χώρα της ΕΕ που προειδοποιεί ότι δεν θα καταφέρει να εκπληρώσει τον δικό της στόχο.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η ασφάλεια εφοδιασμού της Ευρώπης απειλείται άμεσα. Η σημερινή εικόνα, ωστόσο, ενισχύει την πιθανότητα η Ευρώπη να χρειαστεί για ακόμη μία φορά να βασιστεί σε έναν ηπιότερο χειμώνα, όπως έχει συμβεί και τα τέσσερα προηγούμενα χρόνια.
Οι υψηλές τιμές αυξάνουν το ενεργειακό κόστος
Η έλλειψη LNG και η αβεβαιότητα γύρω από τις προοπτικές των προμηθειών έχουν ήδη μεταφραστεί σε σημαντική άνοδο των τιμών φυσικού αερίου, με άμεσες επιπτώσεις στους καταναλωτές.
Η ευρωπαϊκή τιμή αναφοράς στο ολλανδικό TTF αυξήθηκε αυτόν τον μήνα στα υψηλότερα επίπεδα από το 2023. Αντίστοιχη ήταν η πορεία των τιμών LNG στη βορειοδυτική Ευρώπη, καθώς οι επιπτώσεις της κρίσης στα Στενά του Ορμούζ έχουν πλήξει περισσότερο τις ροές φυσικού αερίου από ό,τι τις αντίστοιχες ροές πετρελαίου.
Το ενδεχόμενο περαιτέρω ανόδου των τιμών παραμένει ισχυρό όσο πλησιάζει ο χειμώνας και η Ευρώπη δυσκολεύεται να ενισχύσει επαρκώς τα αποθέματά της.
Αναλυτές εκτιμούν ότι υπάρχει σοβαρή πιθανότητα η Ευρώπη να μην καταφέρει να πετύχει ούτε τον πιο ευέλικτο στόχο για αποθέματα στο 75% έως την 1η Νοεμβρίου.
«Με τον σημερινό ρυθμό, θα είναι δύσκολο για την ΕΕ να πετύχει ακόμη και τον χαμηλότερο στόχο του 75% πριν από την έναρξη της περιόδου θέρμανσης. Αυτό αυξάνει την πιθανότητα αναγκαστικών αγορών και, κατά συνέπεια, τον ανοδικό κίνδυνο για τις τιμές φυσικού αερίου», ανέφεραν σε πρόσφατη ανάλυσή τους οι αναλυτές εμπορευμάτων της ING, Warren Patterson και Ewa Manthey.
Παρότι η σημερινή κατάσταση δεν θυμίζει την ενεργειακή κρίση του 2022 και οι τιμές απέχουν σημαντικά από τα ιστορικά ρεκόρ εκείνης της περιόδου, η Wood Mackenzie προειδοποίησε στα τέλη Ιουλίου ότι η Ευρώπη πλησιάζει και πάλι σε επίπεδα ενεργειακής κρίσης.
Οι τιμές spot έχουν αυξηθεί κατά περίπου 50% από τα μέσα Ιουνίου, όταν ανακοινώθηκε η πλέον ανενεργή προσπάθεια ΗΠΑ και Ιράν να καταλήξουν σε συμφωνία. Σύμφωνα με τους αναλυτές, το φυσικό αέριο έχει αποδειχθεί πολύ πιο ευάλωτο στην κρίση του Ορμούζ σε σχέση με το πετρέλαιο.
Η άνοδος των τιμών φυσικού αερίου αρχίζει πλέον να μετακυλίεται και στους λογαριασμούς ενέργειας των ευρωπαϊκών νοικοκυριών. Οι επιπτώσεις δεν θα εμφανιστούν παντού ταυτόχρονα, καθώς οι ιδιαιτερότητες κάθε εθνικής αγοράς προκαλούν διαφορετικές χρονικές καθυστερήσεις. Σε ορισμένες χώρες, όμως, μεταξύ των οποίων και το Ηνωμένο Βασίλειο, οι καταναλωτές θα αισθανθούν σχεδόν άμεσα την πίεση.
Στη Βρετανία, οι λογαριασμοί ενέργειας αναμένεται να διαμορφωθούν στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων τριών ετών στην έναρξη του χειμώνα. Η αύξηση των τιμών φυσικού αερίου λόγω του πολέμου με το Ιράν οδήγησε τη ρυθμιστική αρχή ενέργειας να αυξήσει κατά 4% το ανώτατο όριο των χρεώσεων για τα νοικοκυριά, για την περίοδο από τον Οκτώβριο έως τον Δεκέμβριο.
Εφόσον οι ροές LNG μέσω των Στενών του Ορμούζ δεν αποκατασταθούν σύντομα, η Ευρώπη κινδυνεύει να αντιμετωπίσει τον χειμώνα με τις υψηλότερες τιμές φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας των τελευταίων τεσσάρων ετών. Παράλληλα, η ανάγκη για μεγαλύτερες ποσότητες φυσικού αερίου το επόμενο έτος θα καταστήσει ακόμη δυσκολότερη την αναπλήρωση των αποθεμάτων για τον χειμώνα του 2027-2028.
www.worldenergynews.gr
