Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ αποτυπώνουν μια ανησυχητική πραγματικότητα για την Ελλάδα. Το 2024, εξήγαγε στις χώρες της Mercosur αγροτικά προϊόντα, τρόφιμα και ποτά αξίας μόλις 34,5 εκατ. ευρώ. Την ίδια χρονιά, εισήγαγε από την ίδια περιοχή προϊόντα αξίας 452,1 εκατ. ευρώ. Μια αναλογία 1 προς 13 που δεν αφήνει περιθώρια για ερμηνείες.
Τα στοιχεία για την Mercosur
Οι ελληνικές εξαγωγές προς τη Mercosur έφτασαν τα 109,3 εκατ. ευρώ το 2024, ενώ οι εισαγωγές ανήλθαν στα 644,5 εκατ. ευρώ - μια διαφορά που καταδεικνύει την ασυμμετρία στις εμπορικές σχέσεις. Η Βραζιλία αποτελεί τον κυριότερο προμηθευτή με εισαγωγές 334,6 εκατ. ευρώ, ακολουθούμενη από την Αργεντινή με 297,8 εκατ. ευρώ.
Πέρα από τις δικλίδες ασφαλείας και τους ελέγχους που προβλέπει η συμφωνία, η ελληνική παραγωγή διαθέτει ένα ανταγωνιστικό πλεονέκτημα που συχνά υποτιμάται: τη βιοποικιλότητα.
"Ένα πράγμα για το οποίο δεν μιλάει κανένας στα αγροτικά είναι η βιοποικιλότητα", επισημαίνει ο Κωνσταντίνος Αντωνόπουλος, πρόεδρος του Ελληνολατινικού Επιχειρηματικού Συμβουλίου με 50 μέλη. "Άλλα παράγει μαζικά η Αργεντινή και η Βραζιλία και άλλα παράγει η Ελλάδα. Δεν έχουν κρόκο Κοζάνης, δεν έχουν ελιά Καλαμών. Ούτε πρόκειται να φυτευτεί ποτέ στη Βραζιλία ελιά Καλαμών".
Οι χαμένοι της συνθήκης
Η βιοποικιλότητα προστατεύει την εγχώρια αγορά από τον ανταγωνισμό προϊόντων που απλά δεν μπορούν να παραχθούν σε αυτές τις χώρες και δίνει μοναδικό πλεονέκτημα στις εξαγωγές.
Σχετικά με το βόειο κρέας η συμφωνία προβλέπει αυξημένες ποσοστώσεις 99.000 μετρικών τόνων, που αντιστοιχούν στο 1,6% της κατανάλωσης στην ΕΕ. "Θεωρούμε ότι θα έρθουν κρέατα τα οποία παράγονται κάτω από άλλες συνθήκες", επισημαίνει ο Δημήτρης Μόσχος, πρόεδρος του Συνδέσμου Ελληνικής Κτηνοτροφίας (ΣΕΚ). "Κάποια αντιβιοτικά εκεί επιτρέπονται, ενώ στην Ευρώπη απαγορεύονται. Αυξητικοί παράγοντες, που στην Ευρώπη απαγορεύονται, ενώ εκεί επιτρέπονται".
Το κόστος παραγωγής αποτελεί το μεγαλύτερο πρόβλημα. Στην Αργεντινή και τη Βραζιλία, οι αγελάδες βόσκουν σε εκτατικές φάρμες με ελάχιστο κόστος, ενώ στην Ευρώπη η εντατική κτηνοτροφία απαιτεί υψηλές επενδύσεις σε υποδομές.
Το ρύζι αποτελεί άλλο ένα ευαίσθητο προϊόν. "Η παραγωγή της Ελλάδας είναι 160.000 τόνοι. Εξήντα χιλιάδες είναι η κατανάλωση της Ελλάδας", αναφέρει ο Συμεών Διαμαντίδης, πρόεδρος του ΣΕΒΕ. "Αν εισαχθούν άλλοι 60.000 τόνοι από εκεί, οι τιμές θα καταρρεύσουν. Και το 70% του ρυζιού παράγεται στην περιοχή της Θεσσαλονίκης".
Το μέλι βρίσκεται επίσης στο στόχαστρο. Η Ελλάδα παράγει 25.000 τόνους ετησίως. "Αν έρθουν όλες οι 25.000 τόνοι, πώς θα πάει η τιμή;" αναρωτιέται ο Σ. Διαμαντίδης. Ακόμα πιο ανησυχητικό είναι το ζήτημα του καλαμποκιού. "Η Βραζιλία φεύγει από τον παραγωγό, που παράγει καλαμπόκι έξι λεπτά και βγάζει κέρδος, ενώ στην Ελλάδα το καλαμπόκι για να παράξει κέρδος θα πρέπει να είναι η τιμή του παραγωγού πάνω από 22 λεπτά", τονίζει ο Δ. Μόσχος.
Τα προϊόντα ΠΟΠ
Η συμφωνία προστατεύει 344 διακριτά προϊόντα τροφίμων και ποτών συνολικά στην ΕΕ, από τα οποία 21 είναι ελληνικά. Μεταξύ αυτών: φέτα, ελαιόλαδο Καλαμάτας και Λυγουριού, ελιά Καλαμάτας, Κορινθιακή σταφίδα, κρόκος Κοζάνης, μανούρι, κεφαλογραβιέρα, μαστίχα Χίου, καθώς και κρασιά Μαντινείας, Νάουσας, Νεμέας, Σαντορίνης, Σάμου.
"Η φέτα έχει το λεγόμενο grand fathering επτά ετών", εξηγεί ο κύριος Αποστολόπουλος. "Δίνεται το δικαίωμα σε αυτούς που παράγουν σήμερα τυριά απομίμησης φέτας να συνεχίσουν να το κάνουν για επτά χρόνια".
Το πρόβλημα γίνεται ακόμα πιο οξύ για προϊόντα που δεν περιλαμβάνονται στη λίστα προστασίας. Ο Δημήτρης Καπούνης, πρόεδρος της Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών Νάξου, αναφέρει χαρακτηριστικά: "Η γραβιέρα της Νάξου, η οποία βγήκε πρώτο πιάτο παγκοσμίως το 2025 και πρώτο τυρί το 2026, παγκοσμίως, δεν προστατεύεται".
Ποιοι είναι οι κερδισμένοι
Ορισμένοι κλάδοι βλέπουν ευκαιρίες στο άνοιγμα μιας αγοράς 270 εκατομμυρίων καταναλωτών.
"Στην κονσερβοποιία θα έχουμε θετική προοπτική", εκτιμάται. Τα ροδάκινα κονσερβοποιίας αντιμετωπίζουν σήμερα δασμούς 52%, οπότε η κατάργησή τους θα δώσει σημαντική ώθηση.
Το ακτινίδιο αποτελεί άλλη μια ευκαιρία. "Τα ροδάκινα, η φέτα, το ακτινίδιο — αυτά έχουν πεδίο δόξης λαμπρό", λέει ο κύριος Διαμαντίδης.
Το ελαιόλαδο ο μεγάλος κερδισμένος
Το ελληνικό ελαιόλαδο αναδεικνύεται ως ένας από τους μεγάλους κερδισμένους της συμφωνίας, τόσο λόγω του ανοίγματος νέων αγορών όσο και λόγω της προστασίας που αποκτά από τον ανταγωνισμό τρίτων χωρών.
"Μόνο θετική μπορεί να είναι για το ελληνικό ελαιόλαδο η συμφωνία", υποστηρίζει ο Κ. Αντωνόπουλος. "Έτσι θα εμποδιστεί κυρίως η διείσδυση της Τυνησίας, η οποία πλέον έχει παραγωγή 500.000 τόνων, μεταξύ αυτών και κορωνέικη ποικιλία".
Τι συμβαίνει με το κρασί
Στον τομέα του κρασιού, η συμφωνία Mercosur έχει διττό χαρακτήρα. Από τη μια πλευρά, ανοίγει μια τεράστια αγορά για τα ελληνικά κρασιά, με τη Βραζιλία να αποτελεί ιδιαίτερα ελκυστικό προορισμό. Από την άλλη, η ελληνική αγορά θα δεχτεί φθηνά κρασιά από τη Νότια Αμερική, κυρίως από την Αργεντινή.
"Ούτως ή άλλως μπαίνουν ποσότητες οίνου από τη Νότια Αμερική. Οπότε ο ανταγωνισμός υπάρχει.", επισημαίνουν πηγές από την ελληνική οινοβιομηχανία. "Οι τιμές είναι πάρα πολύ χαμηλές και έρχονται μεγάλες ποσότητες χύμα".
Η γεωπολιτική διάσταση
Πέρα από τα οικονομικά δεδομένα, η συμφωνία έχει βαθιά γεωπολιτική σημασία. Υπογράφηκε ύστερα από 25 χρόνια διαπραγματεύσεων, με την Ευρώπη να αναζητά νέες συμμαχίες εν μέσω της αβεβαιότητας που δημιουργούν οι δασμοί του Τραμπ και η αυξανόμενη επιρροή της Κίνας στη Λατινική Αμερική.
Η συμφωνία δημιουργεί μία από τις μεγαλύτερες ζώνες ελεύθερου εμπορίου παγκοσμίως, καλύπτοντας 700 εκατ. πολίτες και σχεδόν το 30% του παγκόσμιου ΑΕΠ. Το Bloomberg Economics εκτιμά ότι θα ενισχύσει την οικονομία της Mercosur έως 0,7% και της Ευρώπης κατά 0,1%.
www.worldenergynews.gr
