Από τα 79,3 εκατ. ευρώ της αρχικής χρηματοδότησης, οι φορείς καλούνται να επιστρέψουν συνολικά 61,4 εκατ. ευρώ - στο επίκεντρο οι έλεγχοι της Ε.Ε. και η λειτουργία των πολυκέντρων
Σχετικά Άρθρα
«Σπιτάκια» ανακύκλωσης: Στα δικαστήρια ο ΕΔΣΝΑ με την ΤΕΧΑΝ για 29.000 τόνους υλικών και 6 εκατ. ευρώ
Από κοινοτική χρηματοδότηση σε δημόσιο πονοκέφαλο: σχεδόν 8 στα 10 ευρώ που δόθηκαν για τα περίφημα «πολυκέντρα» ανακύκλωσης ζητούνται πλέον πίσω. Τρεις μεγάλοι φορείς διαχείρισης απορριμμάτων σε Αττική, Πελοπόννησο και Κρήτη καλούνται να επιστρέψουν άλλα 25 εκατ. ευρώ, μετά τα 39,6 εκατ. ευρώ που τους ζητήθηκαν το 2025. Την ίδια ώρα, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ερευνά την υπόθεση, ανοίγοντας ακόμη περισσότερο τον φάκελο των «σπιτιών» ανακύκλωσης.
Νέα δημοσιονομική διόρθωση - άλλα 25 εκατ. ευρώ στον λογαριασμό
Η νέα εξέλιξη ήρθε στα τέλη Ιουλίου, όταν το υπουργείο Οικονομικών ζήτησε από τρεις συλλογικούς φορείς δήμων να επιστρέψουν επιπλέον 25 εκατ. ευρώ από τη χρηματοδότηση που είχαν λάβει μέσω του προηγούμενου ΕΣΠΑ.
Οι αποφάσεις, που υπογράφονται από τον γενικό γραμματέα ΕΣΠΑ Βασίλη Σιαδήμα, προβλέπουν επιστροφή του 55% της κοινοτικής χρηματοδότησης που είχε απομείνει μετά την προηγούμενη δημοσιονομική διόρθωση.
Ο λόγος; Οι έλεγχοι που πραγματοποιήθηκαν κατ’ εντολήν της Ευρωπαϊκής Επιτροπής έδειξαν ότι η πραγματική λειτουργία των πολυκέντρων δεν ήταν συμβατή, κατά το υπουργείο, με τον χρηματοδοτικό σχεδιασμό του έργου.
Το στοιχείο που «καίει»: 55% ήταν συσκευασίες
Στις αρχές Ιανουαρίου 2026 ζητήθηκαν στοιχεία για 30 πολυκέντρα ανακύκλωσης, σε δείγμα που επέλεξαν οι ελεγκτές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Τα δεδομένα προήλθαν από το πληροφοριακό σύστημα του αναδόχου, της εταιρείας ΤΕΧΑΝ.
Η αξιολόγηση έδειξε ότι το 55% των υλικών που συλλέχθηκαν το 2025 αφορούσε υλικά συσκευασίας, τα οποία υπάγονται στο σύστημα της διευρυμένης ευθύνης παραγωγού και, συνεπώς, συνδέονται με άλλο σύστημα ανακύκλωσης, όπως ο μπλε κάδος.
Το υπόλοιπο 45% αφορούσε άλλα ανακυκλώσιμα υλικά.
Αυτό ακριβώς το εύρημα αποτέλεσε τη βάση για τη νέα δημοσιονομική διόρθωση.
«Φταίνε οι πολίτες» - «Δεν εξετάζουμε την υπαιτιότητα»
Οι τρεις φορείς επιχείρησαν να αντικρούσουν την απόφαση.
Ο ΕΔΣΝΑ, που εκπροσωπεί 66 δήμους της Αττικής, υποστήριξε ότι η σύνθεση των υλικών που καταλήγουν στα πολυκέντρα αποτελεί αποτέλεσμα της συμπεριφοράς των πολιτών και όχι πράξεων ή παραλείψεων του ίδιου του φορέα.
Η απάντηση του υπουργείου ήταν ότι το ζήτημα δεν είναι η απόδοση ευθύνης αλλά η πραγματική λειτουργία των έργων.
Με απλά λόγια: αν ένα μηχάνημα χρηματοδοτήθηκε για να συλλέγει συγκεκριμένα ανακυκλώσιμα υλικά, αλλά στην πράξη δέχεται κυρίως υλικά συσκευασίας που ήδη καλύπτονται από διαφορετικό σύστημα ανακύκλωσης, τότε τίθεται θέμα συμβατότητας της λειτουργίας του με τον σκοπό για τον οποίο χρηματοδοτήθηκε.
Ποιος καλείται να πληρώσει
Η νέα απαίτηση επιστροφής χρημάτων κατανέμεται ως εξής:
- ΕΔΣΝΑ: 13,2 εκατ. ευρώ
- ΕΣΔΑΚ: 6 εκατ. ευρώ
- ΦΟΔΣΑ Πελοποννήσου: 5,8 εκατ. ευρώ
Συνολικά, περίπου 25 εκατ. ευρώ.
Και αυτό δεν είναι το πρώτο χτύπημα.
Από τα 79,3 εκατ. ευρώ, ζητούνται πίσω τα 61,4 εκατ.
Το 2025, ύστερα από έλεγχο της Επιτροπής Δημοσιονομικού Ελέγχου (ΕΔΕΛ), είχε ζητηθεί ήδη η επιστροφή του 50% της αρχικής κοινοτικής χρηματοδότησης.
Τότε είχαν ζητηθεί:
- 18,1 εκατ. ευρώ από τον ΕΔΣΝΑ,
- 10,9 εκατ. ευρώ από τον ΕΣΔΑΚ,
- 10,5 εκατ. ευρώ από τον ΦΟΔΣΑ Πελοποννήσου.
Συνολικά, 39,6 εκατ. ευρώ.
Τώρα προστίθενται άλλα περίπου 25 εκατ. ευρώ.
Έτσι, από τα αρχικά 79,3 εκατ. ευρώ κοινοτικής χρηματοδότησης για την απόκτηση των πολυκέντρων από τους τρεις φορείς, το Δημόσιο έχει ζητήσει συνολικά την επιστροφή περίπου 61,4 εκατ. ευρώ, δηλαδή του 77,5% της αρχικής χρηματοδότησης.
Το νούμερο από μόνο του αποτυπώνει το μέγεθος της υπόθεσης: σχεδόν τέσσερα στα πέντε ευρώ της αρχικής χρηματοδότησης έχουν πλέον μπει στο στόχαστρο των δημοσιονομικών διορθώσεων.
Στο Ελεγκτικό Συνέδριο η μεγάλη μάχη
Και οι τρεις φορείς προσέφυγαν στο Ελεγκτικό Συνέδριο, καταφέρνοντας να αναστείλουν την καταβολή των ποσών μέχρι την εκδίκαση των υποθέσεων.
Ανάλογη εξέλιξη είχε σημειωθεί και με την απόφαση του 2025.
Η δικαστική διαδικασία, μάλιστα, έχει ήδη καθυστερήσει. Η υπόθεση εκδικάστηκε στις 5 Φεβρουαρίου, πήρε αναβολή για τις 18 Ιουνίου και στη συνέχεια το Δημόσιο ζήτησε νέα αναβολή.
Πέρα από το οικονομικό σκέλος, οι φορείς θέτουν και ένα κρίσιμο νομικό ζήτημα: μπορεί ο ίδιος μηχανισμός που ενέκρινε αρχικά την κοινοτική χρηματοδότηση, κρίνοντας ότι πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις, να επιβάλλει εκ των υστέρων δημοσιονομική διόρθωση;
Αυτό είναι ένα από τα βασικά ζητήματα που καλείται να κρίνει το Ελεγκτικό Συνέδριο.
Και τώρα μπαίνει στο κάδρο η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία
Η υπόθεση, όμως, δεν περιορίζεται στις δημοσιονομικές διορθώσεις.
Παράλληλα βρίσκεται σε εξέλιξη έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για τα πολυκέντρα ανακύκλωσης.
Η έρευνα δεν αφορά μόνο τις προμήθειες των τριών συγκεκριμένων φορέων. Έχει επεκταθεί και σε δήμους που προχώρησαν απευθείας στην αγορά πολυκέντρων, χρησιμοποιώντας χρηματοδότηση από το πρόγραμμα «Αντώνης Τρίτσης».
Και εδώ υπάρχει ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο: το συγκεκριμένο πρόγραμμα χρηματοδοτήθηκε μέσω δανείου από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.
Ένα «σπιτάκι» που εξελίχθηκε σε οικονομικό και θεσμικό γρίφο
Τα περίφημα «σπιτάκια» ανακύκλωσης ξεκίνησαν ως μια πολλά υποσχόμενη λύση για την ενίσχυση της ανακύκλωσης και τη χωριστή συλλογή υλικών.
Σήμερα, όμως, βρίσκονται στο επίκεντρο μιας υπόθεσης με δεκάδες εκατομμύρια ευρώ δημοσιονομικών διορθώσεων, ελέγχους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, δικαστικές προσφυγές και έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο πόσο κόστισαν τα πολυκέντρα.
Είναι αν και κατά πόσο λειτούργησαν τελικά για τον σκοπό για τον οποίο χρηματοδοτήθηκαν - και ποιος θα επωμιστεί τον λογαριασμό, εφόσον οι αποφάσεις επιστροφής των χρημάτων επιβεβαιωθούν.
www.worldenergynews.gr
