Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας φαίνεται να αναγνωρίζει τις δυσκολίες που έχουν αναδειχθεί κατά την εφαρμογή των διαδοχικών κύκλων του «Εξοικονομώ» και ήδη έχει σχεδιάσει τη μετάβαση σε ένα νέο μοντέλο χρηματοδότησης των ενεργειακών αναβαθμίσεων
Έντονο προβληματισμό στην τεχνική αγορά έχει προκαλέσει η καταληκτική ημερομηνία της 30ής Ιουνίου 2026 για την ολοκλήρωση των ενεργών προγραμμάτων «Εξοικονομώ», καθώς μεγάλος αριθμός έργων εξακολουθεί να βρίσκεται σε εξέλιξη. Το θέμα έχει ήδη φτάσει για συζήτηση στη Βουλή, μέσω πολλαπλών ερωτήσεων, ενώ οι μηχανικοί και οι επαγγελματικοί φορείς ζητούν οριζόντια παράταση των προθεσμιών έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026 για τα προγράμματα «Εξοικονομώ 2021», «Εξοικονομώ 2023», «Εξοικονομώ – Ανακαινίζω για Νέους» και «Εξοικονομώ 2025».
Σύμφωνα με τους εκπροσώπους του κλάδου, η υφιστάμενη προθεσμία δεν επαρκεί για την ολοκλήρωση όλων των παρεμβάσεων χωρίς τον κίνδυνο απένταξης δικαιούχων και μετακύλισης σημαντικού οικονομικού βάρους σε ιδιώτες και τεχνικές επιχειρήσεις.
Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας φαίνεται να αναγνωρίζει τις δυσκολίες που έχουν αναδειχθεί κατά την εφαρμογή των διαδοχικών κύκλων του «Εξοικονομώ» και ήδη έχει σχεδιάσει τη μετάβαση σε ένα νέο μοντέλο χρηματοδότησης των ενεργειακών αναβαθμίσεων. Η φιλοσοφία των επόμενων προγραμμάτων μετατοπίζεται από την αποκλειστική στήριξη μέσω επιδοτήσεων και επιχορηγήσεων προς ένα σύστημα μεγαλύτερης συμμετοχής ιδιωτικών επενδύσεων μέσω των προμηθευτών ηλεκτρικής ενέργειας ή και μέσω εταιρειών ενεργειακών υπηρεσιών (ESCOs), με την εφαρμογή του μοντέλου on-bill financing να προκρίνετια για τη σταδιακή αποπληρωμή του κόστους μέσω των λογαριασμών ρεύματος.
Το συγκεκριμένο εργαλείο έχει ήδη ενσωματωθεί ως προαιρετική δυνατότητα στο θεσμικό πλαίσιο της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και αναμένεται να ενισχύσει τη συμμετοχή των προμηθευτών ενέργειας στη χρηματοδότηση και υλοποίηση έργων ενεργειακής αναβάθμισης. Παράλληλα, βρίσκονται σε εξέλιξη συζητήσεις μεταξύ ΥΠΕΝ, τραπεζών και λοιπών φορέων για τον τρόπο επιμερισμού του πιστωτικού κινδύνου, τις απαιτούμενες εγγυήσεις και τη διαμόρφωση ειδικών χρηματοδοτικών εργαλείων που θα επιτρέψουν τη συμμετοχή ακόμη και ενεργειακά ευάλωτων νοικοκυριών στα νέα σχήματα χρηματοδότησης.
H πορεία των προγραμμάτων
Η μέχρι σήμερα πορεία των προγραμμάτων – η οποία παρουσιάστηκε από το ΥΠΕΝ σε εκδήλωση που έγινε προ ημερών κατά την εθνική συνάντηση του έργου Smafin Expanded - καταδεικνύει το εύρος των παρεμβάσεων που βρίσκονται σε εξέλιξη. Συνολικά έχουν υποβληθεί 212.350 αιτήσεις, εκ των οποίων έχουν υπαχθεί 150.383, ενώ οι συνολικές πληρωμές ανέρχονται σε 1,902 δισ. ευρώ. Παράλληλα, έχουν ολοκληρωθεί 79.204 έργα ενεργειακής αναβάθμισης κατοικιών.
Ειδικότερα, το πρόγραμμα «Εξοικονομώ – Αυτονομώ» συγκέντρωσε 28.950 αιτήσεις, με 10.734 υπαγωγές και συνολικές πληρωμές ύψους 163 εκατ. ευρώ. Η μέση επιδότηση διαμορφώθηκε στα 16.856 ευρώ, ενώ έχουν ολοκληρωθεί 9.539 παρεμβάσεις, ποσοστό που αντιστοιχεί στο 89% των ενταγμένων έργων.
Το «Εξοικονομώ 2021» αποτέλεσε τον μεγαλύτερο κύκλο του προγράμματος, καθώς καταγράφηκαν 88.962 αιτήσεις και 69.409 υπαγωγές. Οι πληρωμές ανήλθαν σε 797 εκατ. ευρώ, με μέση επιδότηση 13.242 ευρώ ανά δικαιούχο. Ωστόσο, παρότι κλείνει πενταετία, μέχρι σήμερα έχουν ολοκληρωθεί 56.545 έργα, γεγονός που αντιστοιχεί σε ποσοστό ολοκλήρωσης 81%.
Για το «Εξοικονομώ 2023» υποβλήθηκαν 32.431 αιτήσεις, από τις οποίες εγκρίθηκαν 27.562. Οι πληρωμές ανέρχονται σε 381 εκατ. ευρώ και η μέση επιδότηση σε 14.861 ευρώ. Οι ολοκληρωμένες παρεμβάσεις ανέρχονται σε 12.624, με ποσοστό ολοκλήρωσης 46%, γεγονός που δείχνει ότι σημαντικός αριθμός έργων παραμένει ακόμη σε φάση υλοποίησης.
Αντίστοιχα, το πρόγραμμα «Εξοικονομώ Νέων» συγκέντρωσε 6.677 αιτήσεις και 4.849 υπαγωγές. Οι πληρωμές έχουν φτάσει τα 61,5 εκατ. ευρώ, ενώ η μέση επιδότηση διαμορφώνεται στα 13.436 ευρώ. Μέχρι σήμερα έχουν ολοκληρωθεί 496 έργα, που αντιστοιχούν σε ποσοστό ολοκλήρωσης 10%.
Τέλος, το «Εξοικονομώ 2025» καταγράφει ήδη υψηλό ενδιαφέρον με 55.330 αιτήσεις και 37.829 υπαγωγές. Οι προβλεπόμενες πληρωμές ανέρχονται σε 500 εκατ. ευρώ, ενώ η μέση επιδότηση φτάνει τα 21.921 ευρώ, η υψηλότερη μεταξύ όλων των κύκλων του προγράμματος. Ωστόσο, δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί κανένα έργο, με το ποσοστό ολοκλήρωσης να παραμένει στο 0%, καθώς το πρόγραμμα βρίσκεται στα πρώτα στάδια εφαρμογής του.
Οι καθυστερήσεις που παρατηρούνται στην υλοποίηση των προγραμμάτων οφείλονται σε συνδυασμό διοικητικών, τεχνικών και λειτουργικών παραγόντων. Σημαντικά εμπόδια καταγράφονται στην έκδοση των τελικών αποφάσεων υπαγωγής και στην έγκριση τραπεζικών δανείων, διαδικασίες που συχνά απαιτούν μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από το προβλεπόμενο. Παράλληλα, η έκδοση της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου, η τακτοποίηση πολεοδομικών εκκρεμοτήτων και η εξασφάλιση των αναγκαίων αδειοδοτήσεων επιμηκύνουν τον χρόνο ωρίμανσης των έργων.
Την ίδια στιγμή, η αγορά κατασκευών αντιμετωπίζει σοβαρές ελλείψεις εξειδικευμένου τεχνικού προσωπικού, καθώς η παράλληλη υλοποίηση μεγάλου αριθμού δημόσιων και ιδιωτικών έργων περιορίζει τη διαθεσιμότητα συνεργείων.
Επιπλέον, καθυστερήσεις στην προμήθεια δομικών υλικών αλλά και συστημάτων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, σε συνδυασμό με τις ανατιμήσεις και τις πληθωριστικές πιέσεις των τελευταίων ετών, δυσχεραίνουν περαιτέρω την πρόοδο των παρεμβάσεων. Για τους λόγους αυτούς, οι επαγγελματικοί φορείς θεωρούν ότι η χορήγηση εξάμηνης παράτασης αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση ώστε να ολοκληρωθούν ομαλά τα έργα και να αποφευχθεί η απένταξη σημαντικού αριθμού δικαιούχων.
www.worldenergynews.gr
Σύμφωνα με τους εκπροσώπους του κλάδου, η υφιστάμενη προθεσμία δεν επαρκεί για την ολοκλήρωση όλων των παρεμβάσεων χωρίς τον κίνδυνο απένταξης δικαιούχων και μετακύλισης σημαντικού οικονομικού βάρους σε ιδιώτες και τεχνικές επιχειρήσεις.
Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας φαίνεται να αναγνωρίζει τις δυσκολίες που έχουν αναδειχθεί κατά την εφαρμογή των διαδοχικών κύκλων του «Εξοικονομώ» και ήδη έχει σχεδιάσει τη μετάβαση σε ένα νέο μοντέλο χρηματοδότησης των ενεργειακών αναβαθμίσεων. Η φιλοσοφία των επόμενων προγραμμάτων μετατοπίζεται από την αποκλειστική στήριξη μέσω επιδοτήσεων και επιχορηγήσεων προς ένα σύστημα μεγαλύτερης συμμετοχής ιδιωτικών επενδύσεων μέσω των προμηθευτών ηλεκτρικής ενέργειας ή και μέσω εταιρειών ενεργειακών υπηρεσιών (ESCOs), με την εφαρμογή του μοντέλου on-bill financing να προκρίνετια για τη σταδιακή αποπληρωμή του κόστους μέσω των λογαριασμών ρεύματος.
Το συγκεκριμένο εργαλείο έχει ήδη ενσωματωθεί ως προαιρετική δυνατότητα στο θεσμικό πλαίσιο της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και αναμένεται να ενισχύσει τη συμμετοχή των προμηθευτών ενέργειας στη χρηματοδότηση και υλοποίηση έργων ενεργειακής αναβάθμισης. Παράλληλα, βρίσκονται σε εξέλιξη συζητήσεις μεταξύ ΥΠΕΝ, τραπεζών και λοιπών φορέων για τον τρόπο επιμερισμού του πιστωτικού κινδύνου, τις απαιτούμενες εγγυήσεις και τη διαμόρφωση ειδικών χρηματοδοτικών εργαλείων που θα επιτρέψουν τη συμμετοχή ακόμη και ενεργειακά ευάλωτων νοικοκυριών στα νέα σχήματα χρηματοδότησης.
H πορεία των προγραμμάτων
Η μέχρι σήμερα πορεία των προγραμμάτων – η οποία παρουσιάστηκε από το ΥΠΕΝ σε εκδήλωση που έγινε προ ημερών κατά την εθνική συνάντηση του έργου Smafin Expanded - καταδεικνύει το εύρος των παρεμβάσεων που βρίσκονται σε εξέλιξη. Συνολικά έχουν υποβληθεί 212.350 αιτήσεις, εκ των οποίων έχουν υπαχθεί 150.383, ενώ οι συνολικές πληρωμές ανέρχονται σε 1,902 δισ. ευρώ. Παράλληλα, έχουν ολοκληρωθεί 79.204 έργα ενεργειακής αναβάθμισης κατοικιών.
Ειδικότερα, το πρόγραμμα «Εξοικονομώ – Αυτονομώ» συγκέντρωσε 28.950 αιτήσεις, με 10.734 υπαγωγές και συνολικές πληρωμές ύψους 163 εκατ. ευρώ. Η μέση επιδότηση διαμορφώθηκε στα 16.856 ευρώ, ενώ έχουν ολοκληρωθεί 9.539 παρεμβάσεις, ποσοστό που αντιστοιχεί στο 89% των ενταγμένων έργων.
Το «Εξοικονομώ 2021» αποτέλεσε τον μεγαλύτερο κύκλο του προγράμματος, καθώς καταγράφηκαν 88.962 αιτήσεις και 69.409 υπαγωγές. Οι πληρωμές ανήλθαν σε 797 εκατ. ευρώ, με μέση επιδότηση 13.242 ευρώ ανά δικαιούχο. Ωστόσο, παρότι κλείνει πενταετία, μέχρι σήμερα έχουν ολοκληρωθεί 56.545 έργα, γεγονός που αντιστοιχεί σε ποσοστό ολοκλήρωσης 81%.
Για το «Εξοικονομώ 2023» υποβλήθηκαν 32.431 αιτήσεις, από τις οποίες εγκρίθηκαν 27.562. Οι πληρωμές ανέρχονται σε 381 εκατ. ευρώ και η μέση επιδότηση σε 14.861 ευρώ. Οι ολοκληρωμένες παρεμβάσεις ανέρχονται σε 12.624, με ποσοστό ολοκλήρωσης 46%, γεγονός που δείχνει ότι σημαντικός αριθμός έργων παραμένει ακόμη σε φάση υλοποίησης.
Αντίστοιχα, το πρόγραμμα «Εξοικονομώ Νέων» συγκέντρωσε 6.677 αιτήσεις και 4.849 υπαγωγές. Οι πληρωμές έχουν φτάσει τα 61,5 εκατ. ευρώ, ενώ η μέση επιδότηση διαμορφώνεται στα 13.436 ευρώ. Μέχρι σήμερα έχουν ολοκληρωθεί 496 έργα, που αντιστοιχούν σε ποσοστό ολοκλήρωσης 10%.
Τέλος, το «Εξοικονομώ 2025» καταγράφει ήδη υψηλό ενδιαφέρον με 55.330 αιτήσεις και 37.829 υπαγωγές. Οι προβλεπόμενες πληρωμές ανέρχονται σε 500 εκατ. ευρώ, ενώ η μέση επιδότηση φτάνει τα 21.921 ευρώ, η υψηλότερη μεταξύ όλων των κύκλων του προγράμματος. Ωστόσο, δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί κανένα έργο, με το ποσοστό ολοκλήρωσης να παραμένει στο 0%, καθώς το πρόγραμμα βρίσκεται στα πρώτα στάδια εφαρμογής του.
Οι καθυστερήσεις που παρατηρούνται στην υλοποίηση των προγραμμάτων οφείλονται σε συνδυασμό διοικητικών, τεχνικών και λειτουργικών παραγόντων. Σημαντικά εμπόδια καταγράφονται στην έκδοση των τελικών αποφάσεων υπαγωγής και στην έγκριση τραπεζικών δανείων, διαδικασίες που συχνά απαιτούν μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από το προβλεπόμενο. Παράλληλα, η έκδοση της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου, η τακτοποίηση πολεοδομικών εκκρεμοτήτων και η εξασφάλιση των αναγκαίων αδειοδοτήσεων επιμηκύνουν τον χρόνο ωρίμανσης των έργων.
Την ίδια στιγμή, η αγορά κατασκευών αντιμετωπίζει σοβαρές ελλείψεις εξειδικευμένου τεχνικού προσωπικού, καθώς η παράλληλη υλοποίηση μεγάλου αριθμού δημόσιων και ιδιωτικών έργων περιορίζει τη διαθεσιμότητα συνεργείων.
Επιπλέον, καθυστερήσεις στην προμήθεια δομικών υλικών αλλά και συστημάτων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, σε συνδυασμό με τις ανατιμήσεις και τις πληθωριστικές πιέσεις των τελευταίων ετών, δυσχεραίνουν περαιτέρω την πρόοδο των παρεμβάσεων. Για τους λόγους αυτούς, οι επαγγελματικοί φορείς θεωρούν ότι η χορήγηση εξάμηνης παράτασης αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση ώστε να ολοκληρωθούν ομαλά τα έργα και να αποφευχθεί η απένταξη σημαντικού αριθμού δικαιούχων.
www.worldenergynews.gr
