Οι ελληνικοί τερματικοί σταθμοί LNG, με αιχμή τη Ρεβυθούσα και το FSRU Αλεξανδρούπολης, στηρίζουν την αυξανόμενη ζήτηση σε Βαλκάνια και Κεντρική Ευρώπη, ενώ παράλληλα δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για μακροπρόθεσμα προϊόντα δυναμικότητας και νέες επενδύσεις σε υποδομές, αναφέρει η CEO του ΔΕΣΦΑ
Με την πλήρη διακοπή των ροών ρωσικού φυσικού αερίου έως το 2027 να αναδιαμορφώνει ριζικά τον ενεργειακό χάρτη της Ευρώπης, η Νοτιοανατολική Ευρώπη αποκτά αναβαθμισμένο ρόλο ως νέα πύλη εφοδιασμού.
Η Ελλάδα και ο ΔΕΣΦΑ βρίσκονται στο επίκεντρο αυτής της μετάβασης, αξιοποιώντας τον Κάθετο Διάδρομο ως ανταγωνιστική διαδρομή μεταφοράς φυσικού αερίου από Νότο προς Βορρά και ενισχύοντας τη ρευστότητα και την ασφάλεια της περιφερειακής αγοράς.
Οι ελληνικοί τερματικοί σταθμοί LNG, με αιχμή τη Ρεβυθούσα και το FSRU Αλεξανδρούπολης, στηρίζουν την αυξανόμενη ζήτηση σε Βαλκάνια και Κεντρική Ευρώπη, ενώ παράλληλα δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για μακροπρόθεσμα προϊόντα δυναμικότητας και νέες επενδύσεις σε υποδομές.
Την ίδια στιγμή, ο ΔΕΣΦΑ επεκτείνει τον ρόλο του πέρα από το φυσικό αέριο, επενδύοντας σε έργα CCS και υδρογόνου, με στόχο τη δημιουργία ενός ανθεκτικού, ολοκληρωμένου και κλιματικά ουδέτερου ενεργειακού συστήματος.
Σε αυτό το πλαίσιο, η διευθύνουσα σύμβουλος του ΔΕΣΦΑ, Μαρία Ρίτα Γκάλι, μιλώντας στο World Energy News περιγράφει τις εξελίξεις, τις προκλήσεις και τις στρατηγικές επιλογές που καθορίζουν το ενεργειακό μέλλον της περιοχής. Πηνελόπη Μητρούλια
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της συνέντευξης
Ερώτηση: Πως αναδιαμορφώνεται η αγορά φυσικού αερίου της Νοτιοανατολικής Ευρώπης λόγω της πλήρους διακοπής των ροών ρωσικού αερίου από το 2027 και της εισόδου του αμερικανικού LNG;
Απάντηση: Η αγορά φυσικού αερίου της Νοτιοανατολικής Ευρώπης έχει μετασχηματιστεί με αξιοσημείωτο τρόπο τα τελευταία χρόνια, αποκτώντας μεγαλύτερο βαθμό ωρίμανσης και ενισχύοντας σημαντικά τόσο τις υποδομές όσο και τη διασυνδεσιμότητά της, με την Ελλάδα και τον ΔΕΣΦΑ να διαδραματίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο. Μια περιοχή που στο παρελθόν αντιμετωπιζόταν ως το «άκρο του συστήματος» διαθέτει πλέον τις προϋποθέσεις να εξελιχθεί σε μία από τις βασικές ενεργειακές πύλες της Ευρώπης, ιδίως ενόψει της στρατηγικής της ΕΕ για τον πλήρη τερματισμό των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου έως το 2027.
Η συνεργασία μεταξύ των φορέων της αγοράς έχει ενταθεί, ιδιαίτερα μετά την ενεργειακή κρίση, με τους Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς (TSOs) να διαδραματίζουν κομβικό ρόλο στην ανάπτυξη διασυνοριακών προϊόντων δυναμικότητας και στην εναρμόνιση των κανόνων λειτουργίας της αγοράς. Η υλοποίηση του Κάθετου Διαδρόμου, που δημιουργεί μια ανταγωνιστική διαδρομή ροής φυσικού αερίου από Νότο προς Βορρά και η εισαγωγή καινοτόμων προϊόντων αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτής της συνεργασίας, συμβάλλοντας στη βελτιστοποίηση των ροών και στην ενίσχυση της ρευστότητας της αγοράς σε ολόκληρη την περιοχή.
Κοιτώντας προς το μέλλον, οι διαθέσιμες ποσότητες LNG αναμένεται να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο, όχι μόνο στη στήριξη της ανάκαμψης της βιομηχανικής ζήτησης και της εγχώριας παραγωγής στην Ουκρανία, αλλά και στην κάλυψη της ενδεχόμενης αύξησης της κατανάλωσης στη Ρουμανία, τη Βουλγαρία και τη Σερβία. Οι ελληνικές υποδομές και οι τερματικοί σταθμοί LNG, συμπεριλαμβανομένων της Ρεβυθούσας και του FSRU Αλεξανδρούπολης, αποτελούν κρίσιμους πυλώνες για την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και τη διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού στην περιοχή. Καθώς επιταχύνεται η σταδιακή κατάργηση του άνθρακα και επεκτείνεται η διείσδυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η ευέλικτη ηλεκτροπαραγωγή από φυσικό αέριο καθίσταται αναγκαία για την εξισορρόπηση της διαλείπουσας παραγωγής των ΑΠΕ. Αυτή η τάση οδηγεί επενδύσεις σε νέες μονάδες συνδυασμένου κύκλου (CCGT), κυρίως στην Ελλάδα και τη Βουλγαρία, με στόχο τη διασφάλιση της ευστάθειας του ηλεκτρικού συστήματος. Το φυσικό αέριο αναμένεται να διαδραματίσει ζωτικό ρόλο στο ενεργειακό μέλλον της περιοχής, στηρίζοντας την πορεία προς την απανθρακοποίηση και συμβάλλοντας στη διαμόρφωση ενός πιο ολοκληρωμένου και ανθεκτικού ενεργειακού συστήματος στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Ερώτηση: Γίνεται μεγάλη συζήτηση για τον Κάθετο Διάδρομο μεταφοράς φυσικού αερίου. Ποιες είναι οι προοπτικές του;
Απάντηση: Ο Κάθετος Διάδρομος αναδεικνύεται ολοένα και περισσότερο ως μια ανταγωνιστική και αξιόπιστη διαδρομή μεταφοράς φυσικού αερίου από το Νότο προς το Βορρά. Μέσα από στενή και συστηματική συνεργασία, έχουμε ήδη επιτύχει σημαντική πρόοδο, δημιουργώντας μια ενεργειακή διαδρομή που εμπιστεύεται η αγορά, όπως αποδεικνύεται από τις πρόσφατες δημοπρασίες για το προϊόν Route 1 για τον Νοέμβριο και ιδιαίτερα για τον Δεκέμβριο, όπου περίπου το 60% της προσφερόμενης χωρητικότητας έχει ήδη κρατηθεί.
Αναμένουμε ότι με τις νέες χωρητικότητες στην Ελλάδα και τη Βουλγαρία μέχρι το έτος φυσικού αερίου 2026-27, ή το αργότερο μέχρι τον Ιανουάριο του 2027, θα υπάρχει μόνιμα διαθέσιμη αυξημένη δυναμικότητα για αυτή τη διαδρομή, καθώς και για προϊόντα μακροπρόθεσμης διάρκειας. Στο πλαίσιο αυτό, το επόμενο βήμα είναι να προχωρήσουμε τελικά σε δημοπρασίες δυναμικότητας για μακροπρόθεσμα προϊόντα, όπως τριμηνιαία και, στη συνέχεια, ετήσια ή πολυετή. Οι εξελίξεις αυτές αναμένεται να συμβάλουν περαιτέρω στη βελτιστοποίηση του κόστους και θα ενισχύσουν την αποτελεσματικότητα και ρευστότητα της αγοράς.
Ερώτηση: Θεωρείτε ότι τα επόμενα χρόνια θα απαιτηθεί επέκταση της δυναμικότητας του Κάθετου Διαδρόμου, με δεδομένες τις ποσότητες αερίου που συζητείται ότι θα μεταφέρονται μέσω του συγκεκριμένου δικτύου;
Απάντηση: Η επέκταση της δυναμικότητας του Κάθετου Διαδρόμου δεν αποτελεί απλώς έναν μελλοντικό στόχο, αλλά μια διαρκή προτεραιότητα. Η προσπάθεια αυτή συνδέεται στενά με την υλοποίηση έργων υποδομής κατά μήκος της διαδρομής και, φυσικά, με την δυναμική εξέλιξη της ζήτησης στην αγορά. Ο Κάθετος Διάδρομος έχει ήδη αποδείξει τη στρατηγική του σημασία και, καθώς οι ροές φυσικού αερίου αυξάνονται, η διασφάλιση επαρκούς δυναμικότητας καθίσταται κρίσιμη για την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και της διαφοροποίησης σε ολόκληρη τη Νοτιοανατολική και Κεντρική-Ανατολική Ευρώπη.
Απώτερος στόχος μας είναι η άρση όλων των εναπομεινάντων περιορισμών, ώστε από το 2027 να μπορούμε να προσφέρουμε τη μέγιστη δυναμικότητα για την κάλυψη των απαιτούμενων όγκων που θα επιτρέψουν την πλήρη αντικατάσταση του ρωσικού φυσικού αερίου στην περιοχή, σύμφωνα με τις δεσμεύσεις της ΕΕ. Ο Κάθετος Διάδρομος διαδραματίζει κομβικό ρόλο στη διαμόρφωση ενός ανθεκτικού και ολοκληρωμένου περιφερειακού ενεργειακού συστήματος.
Ερώτηση: Σχεδιάζετε επέκταση των εγκαταστάσεων της Ρεβυθούσας;
Απάντηση: Η Ρεβυθούσα αποτελεί μία από τις πιο στρατηγικές υποδομές της χώρας και, τα τελευταία χρόνια, έχει αναβαθμιστεί και επεκταθεί συστηματικά, ώστε να ανταποκρίνεται στις διαρκώς εξελισσόμενες ανάγκες της αγοράς. Από την προσθήκη της τρίτης δεξαμενής αποθήκευσης το 2018 - μια επένδυση που αποδείχθηκε καθοριστικής σημασίας κατά την ενεργειακή κρίση και παραμένει κρίσιμη έως σήμερα - έχει επιτευχθεί σημαντική αύξηση της δυναμικότητας επαναεριοποίησης, επιτρέποντας την ταχύτερη τροφοδότηση του συστήματος με φυσικό αέριο.
Παράλληλα, πρωτοστατήσαμε στην ανάπτυξη της αλυσίδας αξίας LNG μικρής κλίμακας με την έναρξη λειτουργίας του σταθμού φόρτωσης βυτιοφόρων LNG, ο οποίος παρουσιάζει αξιοσημείωτη ανάπτυξη. Πιο πρόσφατα, η εγκατάσταση μονάδας συμπίεσης απαερίων μετατρέπει τη Ρεβυθούσα σε τερματικό σταθμό μηδενικών εκπομπών. Ταυτόχρονα, προχωρά η ανάπτυξη νέας προβλήτας LNG μικρής κλίμακας, με στόχο την περαιτέρω προώθηση της τροφοδοσίας πλοίων με LNG και τη διευκόλυνση της μεταφοράς του προς απομακρυσμένες εγκαταστάσεις αποθήκευσης σε ολόκληρη την Ελλάδα και την ευρύτερη περιοχή.
Σε βάθος χρόνου, οι πρωτοβουλίες μας στον τομέα της δέσμευσης και αποθήκευσης άνθρακα (CCS), καθώς και το έργο APOLLOCO₂, αναμένεται να ενισχύσουν περαιτέρω τον ρόλο της Ρεβυθούσας, μετατρέποντάς την σε έναν ολοκληρωμένο κόμβο υγροποίησης CO₂ και επαναεριοποίησης LNG. Η προσθήκη μονάδας υγροποίησης CO₂ στο νησί και ο αναβαθμισμένος ρόλος του στην αλυσίδα αξίας CCS θα καταστήσουν τον τερματικό σταθμό έναν από τους πλέον προηγμένους στην Ευρώπη, ενισχύοντας την ευελιξία, την αποδοτικότητα και τη βιωσιμότητά του και διασφαλίζοντας ότι θα παραμείνει ακρογωνιαίος λίθος της περιφερειακής ενεργειακής ασφάλειας και καινοτομίας.
Ερώτηση: Πόσα FSRU θεωρείτε ότι «σηκώνει» η νέα αγορά;
Απάντηση: Η προσθήκη νέων FSRU συνδέεται στενά με την εξαγωγική δυναμικότητα της χώρας, δεδομένου ότι η εγχώρια ζήτηση καλύπτεται ήδη επαρκώς από τις υφιστάμενες υποδομές. Η Ελλάδα διαθέτει σήμερα εξαγωγική δυνατότητα περίπου 8,5 δισ. κυβικών μέτρων ετησίως. Παρότι η μελλοντική αξιοποίησή της δεν μπορεί να προβλεφθεί με ακρίβεια, με βάση την υφιστάμενη διάρθρωση και τη διαθέσιμη εξαγωγική δυναμικότητα του συστήματος, υπάρχει η δυνατότητα να υποστηριχθεί ένα επιπλέον FSRU.
Δεν υφίσταται άμεση ανάγκη για την κατασκευή ενός νέου σταθμού, ωστόσο, εάν η ζήτηση στην ευρύτερη περιοχή αυξηθεί σημαντικά και η εισαγωγική δυναμικότητα αρχίσει να περιορίζει τις επανεξαγωγές, θα μπορούσε να εξεταστεί το ενδεχόμενο ανάπτυξης ενός πρόσθετου σταθμού. Προς το παρόν, εξακολουθεί να υπάρχει σημαντικός χώρος για επανεξαγωγές, ενώ παράλληλα παρατηρούμε έντονο ενδιαφέρον από την αγορά για την δέσμευση μακροπρόθεσμης εξαγωγικής δυναμικότητας στην Ελλάδα, ενισχύοντας περαιτέρω τον ρόλο της χώρας ως περιφερειακού ενεργειακού κόμβου.
Ερώτηση: Πως θα αξιοποιηθεί στο μέλλον η διασύνδεση του ελληνικού με το βουλγαρικό σύστημα στο Σιδηρόκαστρο;
Απάντηση: Για δεκαετίες, το Σιδηρόκαστρο αποτέλεσε το κύριο σημείο εισόδου φυσικού αερίου στην Ελλάδα. Σήμερα, ο ρόλος του εξελίσσεται: η συγκεκριμένη διασύνδεση λειτουργεί όλο και περισσότερο ως πύλη εξαγωγής, επιτρέποντας τη μεταφορά φυσικού αερίου από την Ελλάδα προς τις αγορές του Βορρά μέσω του Κάθετου Διαδρόμου. Η μετάβαση αυτή υποστηρίζεται από την ανάπτυξη καινοτόμων προϊόντων χωρητικότητας, όπως το Route 1, που επιτρέπει την ανταγωνιστική μεταφορά φυσικού αερίου από το Νότο προς το Βορρά και συμβάλλει στην περαιτέρω ενοποίηση της περιφερειακής αγοράς.
Καθώς ο Κάθετος Διάδρομος συνεχίζει να αναπτύσσεται, το Σιδηρόκαστρο θα διαδραματίσει κομβικό ρόλο στη διασφάλιση της πρόσβασης της Νοτιοανατολικής Ευρώπης σε διαφοροποιημένες και ασφαλείς πηγές φυσικού αερίου, ενισχύοντας παράλληλα τη θέση της Ελλάδας ως περιφερειακού ενεργειακού κόμβου.
Στο πλαίσιο του έργου H2DRIA PCI και του διαδρόμου SEEHyC, το Σιδηρόκαστρο δύναται να εξελιχθεί σε βασικό κόμβο για τη διασυνοριακή μεταφορά υδρογόνου μεταξύ Ελλάδας, Βουλγαρίας και προς το κέντρο της Ευρώπης, ενισχύοντας την ασφάλεια του εφοδιασμού, υποστηρίζοντας την ενσωμάτωση των ΑΠΕ και προωθώντας μια ανταγωνιστική αγορά υδρογόνου σε ολόκληρη τη Νοτιοανατολική Ευρώπη και πέραν αυτής.
Ερώτηση: Πως προχωρεί το σχέδιο για τη δημιουργία δικτύου αγωγών μεταφοράς CO2 στη Ρεβυθούσα; Η ψήφιση του νόμου για το CCS είναι αρκετή για να ανοίξει τη νέα αγορά;
Απάντηση: To CCS αποτελεί βασικό πυλώνα της ευρωπαϊκής πορείας προς την απανθρακοποίηση και o ΔΕΣΦΑ είναι έτοιμος να ηγηθεί αυτού του νέου κεφαλαίου. Μέσω του έργου ApolloCO₂ PCI - της πρώτης midstream πρωτοβουλίας συγκέντρωσης CCS στη Νότια Ευρώπη - στοχεύουμε να δημιουργήσουμε ένα δίκτυο ανοικτής πρόσβασης που θα συνδέει τους κύριους εκπομπούς με τον Πρίνο και άλλους χώρους αποθήκευσης στη Μεσόγειο, επιταχύνοντας την απανθρακοποίηση της βιομηχανίας και ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητα.
Το CO₂ θα μεταφέρεται στον τερματικό σταθμό LNG της Ρεβυθούσας, όπου η υπάρχουσα κρυογενική υποδομή θα επιτρέπει τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας και του κόστους κατά τη διαδικασία υγροποίησης, πριν από τη μεταφορά στον Πρίνο και σε άλλες εγκαταστάσεις αποθήκευσης, τοποθετώντας τη Ρεβυθούσα μεταξύ των πλέον προηγμένων κόμβων CO₂ στην Ευρώπη.
Από τα μέσα του 2024, το ApolloCO₂ έχει σημειώσει πρόοδο τόσο σε τεχνικό όσο και σε χρηματοδοτικό επίπεδο, με την πρόσφατη επιχορήγηση 169 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Καινοτομίας της ΕΕ να υπογραμμίζει την καινοτομία και την στρατηγική αξία του έργου. Στόχος μας είναι η λήψη τελικής επενδυτικής απόφασης (FID) έως τα τέλη του 2026, με την εξασφάλιση του συνόλου της προβλεπόμενης χρηματοδότησης.
Ο νέος νόμος για το CCS συνιστά ένα θετικό πρώτο βήμα προς τη διαμόρφωση ενός ρυθμιστικού πλαισίου, ωστόσο απαιτούνται περαιτέρω παρεμβάσεις για την ενίσχυση της ρυθμιστικής βεβαιότητας και τη μείωση των επενδυτικών κινδύνων. Η στήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς τις ελληνικές πρωτοβουλίες, που υπερβαίνει τα 900 εκατ. ευρώ, αποτελεί ισχυρή αφετηρία, η ταχεία ανάπτυξη του CCS, ωστόσο, προϋποθέτει σαφή χρηματοδοτικά εργαλεία σε ευρωπαϊκό επίπεδο, σταθερό και προβλέψιμο ρυθμιστικό πλαίσιο, καθώς και αποτελεσματικό συντονισμό σε ολόκληρη την αλυσίδα αξίας της δέσμευσης, μεταφοράς και αποθήκευσης.
Απαιτείται ένα εναρμονισμένο ευρωπαϊκό πλαίσιο, απλό, ισορροπημένο και οικονομικά αποδοτικό, που θα υποστηρίζει και θα προστατεύει τους πρωτοπόρους, θα βελτιστοποιεί το κόστος και θα επιτρέπει την περαιτέρω ανάπτυξη της αλυσίδας αξίας του CCS, διασφαλίζοντας το μέλλον της βιομηχανίας εντός της ΕΕ. Με την ανάπτυξη του πρώτου ολοκληρωμένου δικτύου CO₂ στη Νότια Ευρώπη, ο ΔΕΣΦΑ εργάζεται συστηματικά για τη μετατροπή της Ελλάδας σε μεσογειακό κόμβο CCS και για την απελευθέρωση βιώσιμης βιομηχανικής ανάπτυξης σε ολόκληρη την περιοχή.
www.worldenergynews.gr
Η Ελλάδα και ο ΔΕΣΦΑ βρίσκονται στο επίκεντρο αυτής της μετάβασης, αξιοποιώντας τον Κάθετο Διάδρομο ως ανταγωνιστική διαδρομή μεταφοράς φυσικού αερίου από Νότο προς Βορρά και ενισχύοντας τη ρευστότητα και την ασφάλεια της περιφερειακής αγοράς.
Οι ελληνικοί τερματικοί σταθμοί LNG, με αιχμή τη Ρεβυθούσα και το FSRU Αλεξανδρούπολης, στηρίζουν την αυξανόμενη ζήτηση σε Βαλκάνια και Κεντρική Ευρώπη, ενώ παράλληλα δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για μακροπρόθεσμα προϊόντα δυναμικότητας και νέες επενδύσεις σε υποδομές.
Την ίδια στιγμή, ο ΔΕΣΦΑ επεκτείνει τον ρόλο του πέρα από το φυσικό αέριο, επενδύοντας σε έργα CCS και υδρογόνου, με στόχο τη δημιουργία ενός ανθεκτικού, ολοκληρωμένου και κλιματικά ουδέτερου ενεργειακού συστήματος.
Σε αυτό το πλαίσιο, η διευθύνουσα σύμβουλος του ΔΕΣΦΑ, Μαρία Ρίτα Γκάλι, μιλώντας στο World Energy News περιγράφει τις εξελίξεις, τις προκλήσεις και τις στρατηγικές επιλογές που καθορίζουν το ενεργειακό μέλλον της περιοχής. Πηνελόπη Μητρούλια
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της συνέντευξης
Ερώτηση: Πως αναδιαμορφώνεται η αγορά φυσικού αερίου της Νοτιοανατολικής Ευρώπης λόγω της πλήρους διακοπής των ροών ρωσικού αερίου από το 2027 και της εισόδου του αμερικανικού LNG;
Απάντηση: Η αγορά φυσικού αερίου της Νοτιοανατολικής Ευρώπης έχει μετασχηματιστεί με αξιοσημείωτο τρόπο τα τελευταία χρόνια, αποκτώντας μεγαλύτερο βαθμό ωρίμανσης και ενισχύοντας σημαντικά τόσο τις υποδομές όσο και τη διασυνδεσιμότητά της, με την Ελλάδα και τον ΔΕΣΦΑ να διαδραματίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο. Μια περιοχή που στο παρελθόν αντιμετωπιζόταν ως το «άκρο του συστήματος» διαθέτει πλέον τις προϋποθέσεις να εξελιχθεί σε μία από τις βασικές ενεργειακές πύλες της Ευρώπης, ιδίως ενόψει της στρατηγικής της ΕΕ για τον πλήρη τερματισμό των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου έως το 2027.
Η συνεργασία μεταξύ των φορέων της αγοράς έχει ενταθεί, ιδιαίτερα μετά την ενεργειακή κρίση, με τους Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς (TSOs) να διαδραματίζουν κομβικό ρόλο στην ανάπτυξη διασυνοριακών προϊόντων δυναμικότητας και στην εναρμόνιση των κανόνων λειτουργίας της αγοράς. Η υλοποίηση του Κάθετου Διαδρόμου, που δημιουργεί μια ανταγωνιστική διαδρομή ροής φυσικού αερίου από Νότο προς Βορρά και η εισαγωγή καινοτόμων προϊόντων αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτής της συνεργασίας, συμβάλλοντας στη βελτιστοποίηση των ροών και στην ενίσχυση της ρευστότητας της αγοράς σε ολόκληρη την περιοχή.
Κοιτώντας προς το μέλλον, οι διαθέσιμες ποσότητες LNG αναμένεται να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο, όχι μόνο στη στήριξη της ανάκαμψης της βιομηχανικής ζήτησης και της εγχώριας παραγωγής στην Ουκρανία, αλλά και στην κάλυψη της ενδεχόμενης αύξησης της κατανάλωσης στη Ρουμανία, τη Βουλγαρία και τη Σερβία. Οι ελληνικές υποδομές και οι τερματικοί σταθμοί LNG, συμπεριλαμβανομένων της Ρεβυθούσας και του FSRU Αλεξανδρούπολης, αποτελούν κρίσιμους πυλώνες για την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και τη διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού στην περιοχή. Καθώς επιταχύνεται η σταδιακή κατάργηση του άνθρακα και επεκτείνεται η διείσδυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η ευέλικτη ηλεκτροπαραγωγή από φυσικό αέριο καθίσταται αναγκαία για την εξισορρόπηση της διαλείπουσας παραγωγής των ΑΠΕ. Αυτή η τάση οδηγεί επενδύσεις σε νέες μονάδες συνδυασμένου κύκλου (CCGT), κυρίως στην Ελλάδα και τη Βουλγαρία, με στόχο τη διασφάλιση της ευστάθειας του ηλεκτρικού συστήματος. Το φυσικό αέριο αναμένεται να διαδραματίσει ζωτικό ρόλο στο ενεργειακό μέλλον της περιοχής, στηρίζοντας την πορεία προς την απανθρακοποίηση και συμβάλλοντας στη διαμόρφωση ενός πιο ολοκληρωμένου και ανθεκτικού ενεργειακού συστήματος στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Ερώτηση: Γίνεται μεγάλη συζήτηση για τον Κάθετο Διάδρομο μεταφοράς φυσικού αερίου. Ποιες είναι οι προοπτικές του;
Απάντηση: Ο Κάθετος Διάδρομος αναδεικνύεται ολοένα και περισσότερο ως μια ανταγωνιστική και αξιόπιστη διαδρομή μεταφοράς φυσικού αερίου από το Νότο προς το Βορρά. Μέσα από στενή και συστηματική συνεργασία, έχουμε ήδη επιτύχει σημαντική πρόοδο, δημιουργώντας μια ενεργειακή διαδρομή που εμπιστεύεται η αγορά, όπως αποδεικνύεται από τις πρόσφατες δημοπρασίες για το προϊόν Route 1 για τον Νοέμβριο και ιδιαίτερα για τον Δεκέμβριο, όπου περίπου το 60% της προσφερόμενης χωρητικότητας έχει ήδη κρατηθεί.
Αναμένουμε ότι με τις νέες χωρητικότητες στην Ελλάδα και τη Βουλγαρία μέχρι το έτος φυσικού αερίου 2026-27, ή το αργότερο μέχρι τον Ιανουάριο του 2027, θα υπάρχει μόνιμα διαθέσιμη αυξημένη δυναμικότητα για αυτή τη διαδρομή, καθώς και για προϊόντα μακροπρόθεσμης διάρκειας. Στο πλαίσιο αυτό, το επόμενο βήμα είναι να προχωρήσουμε τελικά σε δημοπρασίες δυναμικότητας για μακροπρόθεσμα προϊόντα, όπως τριμηνιαία και, στη συνέχεια, ετήσια ή πολυετή. Οι εξελίξεις αυτές αναμένεται να συμβάλουν περαιτέρω στη βελτιστοποίηση του κόστους και θα ενισχύσουν την αποτελεσματικότητα και ρευστότητα της αγοράς.
Ερώτηση: Θεωρείτε ότι τα επόμενα χρόνια θα απαιτηθεί επέκταση της δυναμικότητας του Κάθετου Διαδρόμου, με δεδομένες τις ποσότητες αερίου που συζητείται ότι θα μεταφέρονται μέσω του συγκεκριμένου δικτύου;
Απάντηση: Η επέκταση της δυναμικότητας του Κάθετου Διαδρόμου δεν αποτελεί απλώς έναν μελλοντικό στόχο, αλλά μια διαρκή προτεραιότητα. Η προσπάθεια αυτή συνδέεται στενά με την υλοποίηση έργων υποδομής κατά μήκος της διαδρομής και, φυσικά, με την δυναμική εξέλιξη της ζήτησης στην αγορά. Ο Κάθετος Διάδρομος έχει ήδη αποδείξει τη στρατηγική του σημασία και, καθώς οι ροές φυσικού αερίου αυξάνονται, η διασφάλιση επαρκούς δυναμικότητας καθίσταται κρίσιμη για την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και της διαφοροποίησης σε ολόκληρη τη Νοτιοανατολική και Κεντρική-Ανατολική Ευρώπη.
Απώτερος στόχος μας είναι η άρση όλων των εναπομεινάντων περιορισμών, ώστε από το 2027 να μπορούμε να προσφέρουμε τη μέγιστη δυναμικότητα για την κάλυψη των απαιτούμενων όγκων που θα επιτρέψουν την πλήρη αντικατάσταση του ρωσικού φυσικού αερίου στην περιοχή, σύμφωνα με τις δεσμεύσεις της ΕΕ. Ο Κάθετος Διάδρομος διαδραματίζει κομβικό ρόλο στη διαμόρφωση ενός ανθεκτικού και ολοκληρωμένου περιφερειακού ενεργειακού συστήματος.
Ερώτηση: Σχεδιάζετε επέκταση των εγκαταστάσεων της Ρεβυθούσας;
Απάντηση: Η Ρεβυθούσα αποτελεί μία από τις πιο στρατηγικές υποδομές της χώρας και, τα τελευταία χρόνια, έχει αναβαθμιστεί και επεκταθεί συστηματικά, ώστε να ανταποκρίνεται στις διαρκώς εξελισσόμενες ανάγκες της αγοράς. Από την προσθήκη της τρίτης δεξαμενής αποθήκευσης το 2018 - μια επένδυση που αποδείχθηκε καθοριστικής σημασίας κατά την ενεργειακή κρίση και παραμένει κρίσιμη έως σήμερα - έχει επιτευχθεί σημαντική αύξηση της δυναμικότητας επαναεριοποίησης, επιτρέποντας την ταχύτερη τροφοδότηση του συστήματος με φυσικό αέριο.
Παράλληλα, πρωτοστατήσαμε στην ανάπτυξη της αλυσίδας αξίας LNG μικρής κλίμακας με την έναρξη λειτουργίας του σταθμού φόρτωσης βυτιοφόρων LNG, ο οποίος παρουσιάζει αξιοσημείωτη ανάπτυξη. Πιο πρόσφατα, η εγκατάσταση μονάδας συμπίεσης απαερίων μετατρέπει τη Ρεβυθούσα σε τερματικό σταθμό μηδενικών εκπομπών. Ταυτόχρονα, προχωρά η ανάπτυξη νέας προβλήτας LNG μικρής κλίμακας, με στόχο την περαιτέρω προώθηση της τροφοδοσίας πλοίων με LNG και τη διευκόλυνση της μεταφοράς του προς απομακρυσμένες εγκαταστάσεις αποθήκευσης σε ολόκληρη την Ελλάδα και την ευρύτερη περιοχή.
Σε βάθος χρόνου, οι πρωτοβουλίες μας στον τομέα της δέσμευσης και αποθήκευσης άνθρακα (CCS), καθώς και το έργο APOLLOCO₂, αναμένεται να ενισχύσουν περαιτέρω τον ρόλο της Ρεβυθούσας, μετατρέποντάς την σε έναν ολοκληρωμένο κόμβο υγροποίησης CO₂ και επαναεριοποίησης LNG. Η προσθήκη μονάδας υγροποίησης CO₂ στο νησί και ο αναβαθμισμένος ρόλος του στην αλυσίδα αξίας CCS θα καταστήσουν τον τερματικό σταθμό έναν από τους πλέον προηγμένους στην Ευρώπη, ενισχύοντας την ευελιξία, την αποδοτικότητα και τη βιωσιμότητά του και διασφαλίζοντας ότι θα παραμείνει ακρογωνιαίος λίθος της περιφερειακής ενεργειακής ασφάλειας και καινοτομίας.
Ερώτηση: Πόσα FSRU θεωρείτε ότι «σηκώνει» η νέα αγορά;
Απάντηση: Η προσθήκη νέων FSRU συνδέεται στενά με την εξαγωγική δυναμικότητα της χώρας, δεδομένου ότι η εγχώρια ζήτηση καλύπτεται ήδη επαρκώς από τις υφιστάμενες υποδομές. Η Ελλάδα διαθέτει σήμερα εξαγωγική δυνατότητα περίπου 8,5 δισ. κυβικών μέτρων ετησίως. Παρότι η μελλοντική αξιοποίησή της δεν μπορεί να προβλεφθεί με ακρίβεια, με βάση την υφιστάμενη διάρθρωση και τη διαθέσιμη εξαγωγική δυναμικότητα του συστήματος, υπάρχει η δυνατότητα να υποστηριχθεί ένα επιπλέον FSRU.
Δεν υφίσταται άμεση ανάγκη για την κατασκευή ενός νέου σταθμού, ωστόσο, εάν η ζήτηση στην ευρύτερη περιοχή αυξηθεί σημαντικά και η εισαγωγική δυναμικότητα αρχίσει να περιορίζει τις επανεξαγωγές, θα μπορούσε να εξεταστεί το ενδεχόμενο ανάπτυξης ενός πρόσθετου σταθμού. Προς το παρόν, εξακολουθεί να υπάρχει σημαντικός χώρος για επανεξαγωγές, ενώ παράλληλα παρατηρούμε έντονο ενδιαφέρον από την αγορά για την δέσμευση μακροπρόθεσμης εξαγωγικής δυναμικότητας στην Ελλάδα, ενισχύοντας περαιτέρω τον ρόλο της χώρας ως περιφερειακού ενεργειακού κόμβου.
Ερώτηση: Πως θα αξιοποιηθεί στο μέλλον η διασύνδεση του ελληνικού με το βουλγαρικό σύστημα στο Σιδηρόκαστρο;
Απάντηση: Για δεκαετίες, το Σιδηρόκαστρο αποτέλεσε το κύριο σημείο εισόδου φυσικού αερίου στην Ελλάδα. Σήμερα, ο ρόλος του εξελίσσεται: η συγκεκριμένη διασύνδεση λειτουργεί όλο και περισσότερο ως πύλη εξαγωγής, επιτρέποντας τη μεταφορά φυσικού αερίου από την Ελλάδα προς τις αγορές του Βορρά μέσω του Κάθετου Διαδρόμου. Η μετάβαση αυτή υποστηρίζεται από την ανάπτυξη καινοτόμων προϊόντων χωρητικότητας, όπως το Route 1, που επιτρέπει την ανταγωνιστική μεταφορά φυσικού αερίου από το Νότο προς το Βορρά και συμβάλλει στην περαιτέρω ενοποίηση της περιφερειακής αγοράς.
Καθώς ο Κάθετος Διάδρομος συνεχίζει να αναπτύσσεται, το Σιδηρόκαστρο θα διαδραματίσει κομβικό ρόλο στη διασφάλιση της πρόσβασης της Νοτιοανατολικής Ευρώπης σε διαφοροποιημένες και ασφαλείς πηγές φυσικού αερίου, ενισχύοντας παράλληλα τη θέση της Ελλάδας ως περιφερειακού ενεργειακού κόμβου.
Στο πλαίσιο του έργου H2DRIA PCI και του διαδρόμου SEEHyC, το Σιδηρόκαστρο δύναται να εξελιχθεί σε βασικό κόμβο για τη διασυνοριακή μεταφορά υδρογόνου μεταξύ Ελλάδας, Βουλγαρίας και προς το κέντρο της Ευρώπης, ενισχύοντας την ασφάλεια του εφοδιασμού, υποστηρίζοντας την ενσωμάτωση των ΑΠΕ και προωθώντας μια ανταγωνιστική αγορά υδρογόνου σε ολόκληρη τη Νοτιοανατολική Ευρώπη και πέραν αυτής.
Ερώτηση: Πως προχωρεί το σχέδιο για τη δημιουργία δικτύου αγωγών μεταφοράς CO2 στη Ρεβυθούσα; Η ψήφιση του νόμου για το CCS είναι αρκετή για να ανοίξει τη νέα αγορά;
Απάντηση: To CCS αποτελεί βασικό πυλώνα της ευρωπαϊκής πορείας προς την απανθρακοποίηση και o ΔΕΣΦΑ είναι έτοιμος να ηγηθεί αυτού του νέου κεφαλαίου. Μέσω του έργου ApolloCO₂ PCI - της πρώτης midstream πρωτοβουλίας συγκέντρωσης CCS στη Νότια Ευρώπη - στοχεύουμε να δημιουργήσουμε ένα δίκτυο ανοικτής πρόσβασης που θα συνδέει τους κύριους εκπομπούς με τον Πρίνο και άλλους χώρους αποθήκευσης στη Μεσόγειο, επιταχύνοντας την απανθρακοποίηση της βιομηχανίας και ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητα.
Το CO₂ θα μεταφέρεται στον τερματικό σταθμό LNG της Ρεβυθούσας, όπου η υπάρχουσα κρυογενική υποδομή θα επιτρέπει τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας και του κόστους κατά τη διαδικασία υγροποίησης, πριν από τη μεταφορά στον Πρίνο και σε άλλες εγκαταστάσεις αποθήκευσης, τοποθετώντας τη Ρεβυθούσα μεταξύ των πλέον προηγμένων κόμβων CO₂ στην Ευρώπη.
Από τα μέσα του 2024, το ApolloCO₂ έχει σημειώσει πρόοδο τόσο σε τεχνικό όσο και σε χρηματοδοτικό επίπεδο, με την πρόσφατη επιχορήγηση 169 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Καινοτομίας της ΕΕ να υπογραμμίζει την καινοτομία και την στρατηγική αξία του έργου. Στόχος μας είναι η λήψη τελικής επενδυτικής απόφασης (FID) έως τα τέλη του 2026, με την εξασφάλιση του συνόλου της προβλεπόμενης χρηματοδότησης.
Ο νέος νόμος για το CCS συνιστά ένα θετικό πρώτο βήμα προς τη διαμόρφωση ενός ρυθμιστικού πλαισίου, ωστόσο απαιτούνται περαιτέρω παρεμβάσεις για την ενίσχυση της ρυθμιστικής βεβαιότητας και τη μείωση των επενδυτικών κινδύνων. Η στήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς τις ελληνικές πρωτοβουλίες, που υπερβαίνει τα 900 εκατ. ευρώ, αποτελεί ισχυρή αφετηρία, η ταχεία ανάπτυξη του CCS, ωστόσο, προϋποθέτει σαφή χρηματοδοτικά εργαλεία σε ευρωπαϊκό επίπεδο, σταθερό και προβλέψιμο ρυθμιστικό πλαίσιο, καθώς και αποτελεσματικό συντονισμό σε ολόκληρη την αλυσίδα αξίας της δέσμευσης, μεταφοράς και αποθήκευσης.
Απαιτείται ένα εναρμονισμένο ευρωπαϊκό πλαίσιο, απλό, ισορροπημένο και οικονομικά αποδοτικό, που θα υποστηρίζει και θα προστατεύει τους πρωτοπόρους, θα βελτιστοποιεί το κόστος και θα επιτρέπει την περαιτέρω ανάπτυξη της αλυσίδας αξίας του CCS, διασφαλίζοντας το μέλλον της βιομηχανίας εντός της ΕΕ. Με την ανάπτυξη του πρώτου ολοκληρωμένου δικτύου CO₂ στη Νότια Ευρώπη, ο ΔΕΣΦΑ εργάζεται συστηματικά για τη μετατροπή της Ελλάδας σε μεσογειακό κόμβο CCS και για την απελευθέρωση βιώσιμης βιομηχανικής ανάπτυξης σε ολόκληρη την περιοχή.
www.worldenergynews.gr
