Κυβερνήσεις και επενδυτές εστιάζουν στο ποιος ελέγχει τα κρίσιμα ορυκτά, ποιες πρωτεύουσες απολαμβάνουν την υποστήριξη της Ουάσινγκτον και μέχρι ποιο σημείο είναι διατεθειμένα τα κράτη να φτάσουν για να διασφαλίσουν εφοδιαστικές αλυσίδες που στηρίζουν από τα ηλεκτρικά οχήματα έως τα οπλικά συστήματα
Η Λατινική Αμερική μπήκε στο 2026 με τους φυσικούς πόρους της στο επίκεντρο μιας ταχύτατα εξελισσόμενης γεωπολιτικής αναδιάταξης, η οποία εγκαινιάζεται με τη σύλληψη του προέδρου της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Για χρόνια, οι πολιτικοί κίνδυνοι για τις μεταλλευτικές και ερευνητικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στη Νότια Αμερική αφορούσαν κυρίως αλλαγές σε φορολογικά καθεστώτα και δικαιώματα εκμετάλλευσης, παρεμβάσεις στις διαδικασίες αδειοδότησης ή αντιδράσεις τοπικών αρχών και κοινωνιών.
Μόνο σε σπάνιες περιπτώσεις σημειώνονταν κατασχέσεις περιουσιακών στοιχείων, διακοπές παραγωγής ή γενικευμένες απαγορεύσεις δραστηριότητας, και ακόμη κι αυτές συνήθως δεν ήταν μόνιμες.
Σήμερα, όμως, το διακύβευμα είναι σαφώς υψηλότερο και η πολιτική διάσταση παγκόσμια.
Κυβερνήσεις και επενδυτές εστιάζουν στο ποιος ελέγχει τα κρίσιμα ορυκτά, ποιες πρωτεύουσες απολαμβάνουν την υποστήριξη της Ουάσινγκτον και μέχρι ποιο σημείο είναι διατεθειμένα τα κράτη να φτάσουν για να διασφαλίσουν εφοδιαστικές αλυσίδες που στηρίζουν από τα ηλεκτρικά οχήματα έως τα οπλικά συστήματα.
Σε μια νέα σειρά αναλύσεων, το MINING.COM θα παρακολουθήσει τις δυνάμεις που αναδιαμορφώνουν τις αγορές της περιοχής, εξετάζοντας τη Λατινική Αμερική μέσα από ένα γεωπολιτικό πρίσμα, όπου τα πλούσια σε ορυκτά μέτωπα αρχίζουν να θυμίζουν ζώνες ασφάλειας και οι αγορές αντιδρούν τόσο στις μεταβαλλόμενες συμμαχίες όσο και στα αποτελέσματα των εσωτερικών εκλογών.
Στο πρώτο μέρος της σειράς, η ανάλυση εστιάζει στο παρελθόν, το παρόν και το μέλλον της μεταλλευτικής δραστηριότητας στη Βολιβία, μια χώρα της οποίας ο τεράστιος ορυκτός πλούτος και οι μεταβαλλόμενες πολιτικές ισορροπίες την καθιστούν βαρόμετρο για την πορεία της ευρύτερης περιοχής.
Η Βολιβία και το Λίθιο
Η πολιτική τροχιά της Βολιβίας μεταβλήθηκε τον Νοέμβριο του 2025, όταν ο Ροδρίγο Πας ανέλαβε την προεδρία, σηματοδοτώντας στροφή προς στενότερες σχέσεις με τις ΗΠΑ έπειτα από δύο δεκαετίες σοσιαλδημοκρατικής διακυβέρνησης.
Η κεντροδεξιά κυβέρνηση Πας ποντάρει στο ότι οι τεράστιοι αλλά υποανάπτυκτοι πόροι λιθίου της χώρας μπορούν να συμβάλουν στη σταθεροποίηση μιας οικονομίας που πιέζεται από τον πληθωρισμό, τις ελλείψεις καυσίμων και τη μείωση των αποθεμάτων σε δολάρια.
Η φιλοαμερικανική κατεύθυνση, ελπίζουν αξιωματούχοι, θα ξεκλειδώσει αναπτυξιακή χρηματοδότηση, θα προσελκύσει αναγκαία τεχνογνωσία και θα οδηγήσει σε νέες πολυμερείς συνεργασίες.
Αναλυτές, ωστόσο, προειδοποιούν ότι η γεωπολιτική από μόνη της δεν αρκεί για να ξεπεραστούν τα χρόνια προβλήματα υλοποίησης έργων και διακυβέρνησης.
Ο Μαριάνο Ματσάδο, επικεφαλής αναλυτής για την Αμερική στη Verisk Maplecroft, δήλωσε στο MINING.COM ότι τα συμβόλαια λιθίου της Βολιβίας είναι «υπογεγραμμένα αλλά αμφισβητούμενα»: επενδύσιμα για πρώιμα στάδια, αλλά όχι ακόμη τραπεζικά βιώσιμα για μεγάλης κλίμακας χρηματοδότηση έργων. Όπως σημείωσε, το Κογκρέσο, τα δικαστήρια και η κοινωνική πίεση μπορούν να ανατιμήσουν συμφωνίες εν μέσω υλοποίησης, γεγονός που ωθεί τους δανειστές να απαιτούν σταδιακές εκταμιεύσεις, δεσμευμένους λογαριασμούς εσόδων, δικαιώματα παρέμβασης και ασφάλιση πολιτικού κινδύνου αντί για απλές κρατικές εγγυήσεις.
Γιατί υπάρχει επιφυλακτικότητα
Η επιφυλακτικότητα αυτή θεωρείται βάσιμη, καθώς συμφωνίες άμεσης εξόρυξης λιθίου με κινεζικές και ρωσικές εταιρείες την περίοδο 2023–2024 κατέρρευσαν μέσα σε κοινοβουλευτικές αναταράξεις τον Ιούλιο του 2025 και αργότερα ανεστάλησαν με δικαστική απόφαση.
Παράλληλα, το πρώτο βιομηχανικό εργοστάσιο της κρατικής YLB, που εγκαινιάστηκε στα τέλη του 2023, φέρεται να λειτουργεί πολύ κάτω από τη δυναμικότητά του, ενισχύοντας αυτό που ο Ματσάδο περιγράφει ως «έκπτωση εκτέλεσης και διακυβέρνησης» για τη Βολιβία.
Η χώρα διαθέτει από τα μεγαλύτερα αποθέματα λιθίου παγκοσμίως. Σύμφωνα με την Αμερικανική Γεωλογική Υπηρεσία (USGS) το 2025, η Βολιβία έχει 23 εκατ. τόνους αναγνωρισμένων πόρων λιθίου, περίπου το 20% του παγκόσμιου συνόλου και σχεδόν διπλάσιους από της Χιλής.
Παρ’ όλα αυτά, η ιστορία της είναι γεμάτη διαψευσμένες προσδοκίες, με επανειλημμένες αποτυχημένες προσπάθειες ανάπτυξης από τη δεκαετία του 1990 και συνολική παραγωγή μόλις 1.400 τόνων από το 2018.
Η νέα κυβέρνηση σχεδιάζει να ανοίξει τα έργα λιθίου σε ξένα κεφάλαια, να αυξήσει τη διαφάνεια σε αδιαφανείς συμβάσεις, να πιστοποιήσει τους πόρους μέσω ανεξάρτητων φορέων και να προωθήσει ευρύτερες οικονομικές μεταρρυθμίσεις για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των επενδυτών.
Ο Χουάν Ιγνάσιο Γκουσμάν, διευθύνων σύμβουλος της χιλιανής GEM Mining Consulting, προειδοποιεί ότι οι πολιτικές εξαγγελίες δεν αρκούν χωρίς σκληρές εγγυήσεις, τονίζοντας πως οι επενδυτές απαιτούν νομική ασφάλεια, φορολογική σταθερότητα και αξιόπιστους μηχανισμούς επίλυσης διαφορών.
Οι τεχνικές προκλήσεις παραμένουν επίσης σημαντικές. Η υψηλή περιεκτικότητα μαγνησίου, η σύνθετη γεωλογία και το αυξημένο κόστος logistics, με απόσταση άνω των 300 μιλίων από το πλησιέστερο λιμάνι, σημαίνουν ότι το USGS δεν χαρακτηρίζει τους πόρους της Βολιβίας ως εμπορικά βιώσιμους.
Παρότι η YLB έχει καταθέσει αιτήσεις για πατέντες τεχνολογιών άμεσης εξόρυξης, οι αναλυτές επισημαίνουν το γνώριμο χάσμα μεταξύ καινοτομίας και αξιόπιστης, χρηματοδοτήσιμης παραγωγής.
Στο μεταξύ, η κυβέρνηση επιχειρεί να ενισχύσει τα δημόσια οικονομικά της, ανακοινώνοντας σχέδια για δάνειο 3,1 δισ. δολαρίων από την Τράπεζα Ανάπτυξης της Λατινικής Αμερικής και συνομιλίες με το ΔΝΤ και άλλους πολυμερείς θεσμούς.
Η στροφή αυτή σηματοδοτεί ρήξη με την εποχή του Έβο Μοράλες, ο οποίος είχε εθνικοποιήσει τον ενεργειακό τομέα και απομακρύνει τις ΗΠΑ, πολιτικές που συνέβαλαν στη μείωση της παραγωγής φυσικού αερίου και στην επιδείνωση των δημοσιονομικών πιέσεων.
Πέρα από το λίθιο, η βραχυπρόθεσμη σταθερότητα της μεταλλευτικής δραστηριότητας στη Βολιβία προέρχεται από την παραγωγή αργύρου και βασικών μετάλλων, με έργα όπως το San Cristóbal και το San Bartolomé να προσφέρουν συνέχεια και ταμειακές ροές.
Το λίθιο, ωστόσο, παραμένει το μετασχηματιστικό στοίχημα, η επιτυχία του οποίου θα εξαρτηθεί από την ικανότητα της νέας κυβέρνησης να ευθυγραμμίσει τους κανόνες επένδυσης, τις συνεργασίες και την κοινωνική συναίνεση με το μέγεθος της βιομηχανικής πρόκλησης.
www.worldenergynews.gr
Για χρόνια, οι πολιτικοί κίνδυνοι για τις μεταλλευτικές και ερευνητικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στη Νότια Αμερική αφορούσαν κυρίως αλλαγές σε φορολογικά καθεστώτα και δικαιώματα εκμετάλλευσης, παρεμβάσεις στις διαδικασίες αδειοδότησης ή αντιδράσεις τοπικών αρχών και κοινωνιών.
Μόνο σε σπάνιες περιπτώσεις σημειώνονταν κατασχέσεις περιουσιακών στοιχείων, διακοπές παραγωγής ή γενικευμένες απαγορεύσεις δραστηριότητας, και ακόμη κι αυτές συνήθως δεν ήταν μόνιμες.
Σήμερα, όμως, το διακύβευμα είναι σαφώς υψηλότερο και η πολιτική διάσταση παγκόσμια.
Κυβερνήσεις και επενδυτές εστιάζουν στο ποιος ελέγχει τα κρίσιμα ορυκτά, ποιες πρωτεύουσες απολαμβάνουν την υποστήριξη της Ουάσινγκτον και μέχρι ποιο σημείο είναι διατεθειμένα τα κράτη να φτάσουν για να διασφαλίσουν εφοδιαστικές αλυσίδες που στηρίζουν από τα ηλεκτρικά οχήματα έως τα οπλικά συστήματα.
Σε μια νέα σειρά αναλύσεων, το MINING.COM θα παρακολουθήσει τις δυνάμεις που αναδιαμορφώνουν τις αγορές της περιοχής, εξετάζοντας τη Λατινική Αμερική μέσα από ένα γεωπολιτικό πρίσμα, όπου τα πλούσια σε ορυκτά μέτωπα αρχίζουν να θυμίζουν ζώνες ασφάλειας και οι αγορές αντιδρούν τόσο στις μεταβαλλόμενες συμμαχίες όσο και στα αποτελέσματα των εσωτερικών εκλογών.
Στο πρώτο μέρος της σειράς, η ανάλυση εστιάζει στο παρελθόν, το παρόν και το μέλλον της μεταλλευτικής δραστηριότητας στη Βολιβία, μια χώρα της οποίας ο τεράστιος ορυκτός πλούτος και οι μεταβαλλόμενες πολιτικές ισορροπίες την καθιστούν βαρόμετρο για την πορεία της ευρύτερης περιοχής.
Η Βολιβία και το Λίθιο
Η πολιτική τροχιά της Βολιβίας μεταβλήθηκε τον Νοέμβριο του 2025, όταν ο Ροδρίγο Πας ανέλαβε την προεδρία, σηματοδοτώντας στροφή προς στενότερες σχέσεις με τις ΗΠΑ έπειτα από δύο δεκαετίες σοσιαλδημοκρατικής διακυβέρνησης.
Η κεντροδεξιά κυβέρνηση Πας ποντάρει στο ότι οι τεράστιοι αλλά υποανάπτυκτοι πόροι λιθίου της χώρας μπορούν να συμβάλουν στη σταθεροποίηση μιας οικονομίας που πιέζεται από τον πληθωρισμό, τις ελλείψεις καυσίμων και τη μείωση των αποθεμάτων σε δολάρια.
Η φιλοαμερικανική κατεύθυνση, ελπίζουν αξιωματούχοι, θα ξεκλειδώσει αναπτυξιακή χρηματοδότηση, θα προσελκύσει αναγκαία τεχνογνωσία και θα οδηγήσει σε νέες πολυμερείς συνεργασίες.
Αναλυτές, ωστόσο, προειδοποιούν ότι η γεωπολιτική από μόνη της δεν αρκεί για να ξεπεραστούν τα χρόνια προβλήματα υλοποίησης έργων και διακυβέρνησης.
Ο Μαριάνο Ματσάδο, επικεφαλής αναλυτής για την Αμερική στη Verisk Maplecroft, δήλωσε στο MINING.COM ότι τα συμβόλαια λιθίου της Βολιβίας είναι «υπογεγραμμένα αλλά αμφισβητούμενα»: επενδύσιμα για πρώιμα στάδια, αλλά όχι ακόμη τραπεζικά βιώσιμα για μεγάλης κλίμακας χρηματοδότηση έργων. Όπως σημείωσε, το Κογκρέσο, τα δικαστήρια και η κοινωνική πίεση μπορούν να ανατιμήσουν συμφωνίες εν μέσω υλοποίησης, γεγονός που ωθεί τους δανειστές να απαιτούν σταδιακές εκταμιεύσεις, δεσμευμένους λογαριασμούς εσόδων, δικαιώματα παρέμβασης και ασφάλιση πολιτικού κινδύνου αντί για απλές κρατικές εγγυήσεις.
Γιατί υπάρχει επιφυλακτικότητα
Η επιφυλακτικότητα αυτή θεωρείται βάσιμη, καθώς συμφωνίες άμεσης εξόρυξης λιθίου με κινεζικές και ρωσικές εταιρείες την περίοδο 2023–2024 κατέρρευσαν μέσα σε κοινοβουλευτικές αναταράξεις τον Ιούλιο του 2025 και αργότερα ανεστάλησαν με δικαστική απόφαση.
Παράλληλα, το πρώτο βιομηχανικό εργοστάσιο της κρατικής YLB, που εγκαινιάστηκε στα τέλη του 2023, φέρεται να λειτουργεί πολύ κάτω από τη δυναμικότητά του, ενισχύοντας αυτό που ο Ματσάδο περιγράφει ως «έκπτωση εκτέλεσης και διακυβέρνησης» για τη Βολιβία.
Η χώρα διαθέτει από τα μεγαλύτερα αποθέματα λιθίου παγκοσμίως. Σύμφωνα με την Αμερικανική Γεωλογική Υπηρεσία (USGS) το 2025, η Βολιβία έχει 23 εκατ. τόνους αναγνωρισμένων πόρων λιθίου, περίπου το 20% του παγκόσμιου συνόλου και σχεδόν διπλάσιους από της Χιλής.
Παρ’ όλα αυτά, η ιστορία της είναι γεμάτη διαψευσμένες προσδοκίες, με επανειλημμένες αποτυχημένες προσπάθειες ανάπτυξης από τη δεκαετία του 1990 και συνολική παραγωγή μόλις 1.400 τόνων από το 2018.
Η νέα κυβέρνηση σχεδιάζει να ανοίξει τα έργα λιθίου σε ξένα κεφάλαια, να αυξήσει τη διαφάνεια σε αδιαφανείς συμβάσεις, να πιστοποιήσει τους πόρους μέσω ανεξάρτητων φορέων και να προωθήσει ευρύτερες οικονομικές μεταρρυθμίσεις για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των επενδυτών.
Ο Χουάν Ιγνάσιο Γκουσμάν, διευθύνων σύμβουλος της χιλιανής GEM Mining Consulting, προειδοποιεί ότι οι πολιτικές εξαγγελίες δεν αρκούν χωρίς σκληρές εγγυήσεις, τονίζοντας πως οι επενδυτές απαιτούν νομική ασφάλεια, φορολογική σταθερότητα και αξιόπιστους μηχανισμούς επίλυσης διαφορών.
Οι τεχνικές προκλήσεις παραμένουν επίσης σημαντικές. Η υψηλή περιεκτικότητα μαγνησίου, η σύνθετη γεωλογία και το αυξημένο κόστος logistics, με απόσταση άνω των 300 μιλίων από το πλησιέστερο λιμάνι, σημαίνουν ότι το USGS δεν χαρακτηρίζει τους πόρους της Βολιβίας ως εμπορικά βιώσιμους.
Παρότι η YLB έχει καταθέσει αιτήσεις για πατέντες τεχνολογιών άμεσης εξόρυξης, οι αναλυτές επισημαίνουν το γνώριμο χάσμα μεταξύ καινοτομίας και αξιόπιστης, χρηματοδοτήσιμης παραγωγής.
Στο μεταξύ, η κυβέρνηση επιχειρεί να ενισχύσει τα δημόσια οικονομικά της, ανακοινώνοντας σχέδια για δάνειο 3,1 δισ. δολαρίων από την Τράπεζα Ανάπτυξης της Λατινικής Αμερικής και συνομιλίες με το ΔΝΤ και άλλους πολυμερείς θεσμούς.
Η στροφή αυτή σηματοδοτεί ρήξη με την εποχή του Έβο Μοράλες, ο οποίος είχε εθνικοποιήσει τον ενεργειακό τομέα και απομακρύνει τις ΗΠΑ, πολιτικές που συνέβαλαν στη μείωση της παραγωγής φυσικού αερίου και στην επιδείνωση των δημοσιονομικών πιέσεων.
Πέρα από το λίθιο, η βραχυπρόθεσμη σταθερότητα της μεταλλευτικής δραστηριότητας στη Βολιβία προέρχεται από την παραγωγή αργύρου και βασικών μετάλλων, με έργα όπως το San Cristóbal και το San Bartolomé να προσφέρουν συνέχεια και ταμειακές ροές.
Το λίθιο, ωστόσο, παραμένει το μετασχηματιστικό στοίχημα, η επιτυχία του οποίου θα εξαρτηθεί από την ικανότητα της νέας κυβέρνησης να ευθυγραμμίσει τους κανόνες επένδυσης, τις συνεργασίες και την κοινωνική συναίνεση με το μέγεθος της βιομηχανικής πρόκλησης.
www.worldenergynews.gr
