Η ανατολική Αφρική ήταν πολύ πιο πλούσια πριν από χιλιάδες χρόνια από ό,τι είναι σήμερα. Κατά τη διάρκεια της Αφρικανικής Υγρής Περιόδου (η οποία εκτείνεται από περίπου 9.600 χρόνια πριν έως 5.300 χρόνια πριν), οι σημερινές έρημοι έμοιαζαν περισσότερο με σαβάνες και η ζωή άκμαζε. Η βραχογραφία που βρέθηκε στη Σαχάρα δείχνει πολλά ζώα να πίνουν στις όχθες ποταμών και απέραντων λιμνών, και ο αρχαίος αιγυπτιακός πολιτισμός μόλις δημιουργούνταν.
Αλλαγές λόγω του μεταβαλλόμενου κλίματος
Στη συνέχεια, όλα ξεράθηκαν και η Ανατολική Αφρική μεταπήδησε σε ένα κλίμα που θα συνέχιζε να γίνεται όλο και πιο άνυδρο. Καθώς οι λίμνες εξαφανίζονταν, οι πρώτοι πληθυσμοί Αιγυπτίων κατευθύνονταν προς τις εύφορες όχθες του Νείλου και οι καμήλες άρχισαν να εμφανίζονται στη βραχογραφία της Σαχάρας, γεγονός που υποδηλώνει ότι τα ζώα προσαρμόζονταν στο μεταβαλλόμενο κλίμα μετακινούμενοι σε νέα ενδιαιτήματα.
Τώρα οι επιπτώσεις αρκετών χιλιετιών ξηρασίας γίνονται αισθητές μέχρι τα θεμέλια της αφρικανικής ηπείρου. Καθώς τα ρήγματα στην Ανατολική Αφρικανική Ρηξιγενή Ζώνη βαθαίνουν, η Ανατολική Αφρική απομακρύνεται από την υπόλοιπη χερσαία μάζα.
Ο Christopher Scholz, γεωλόγος, φυσικός και ομότιμος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια, διαπίστωσε ότι ακόμη και οι λίμνες που επιβιώνουν σήμερα έχουν υποχωρήσει δραστικά. Ο Scholz και η ερευνητική του ομάδα διερεύνησαν τη λίμνη Τουρκάνα της Κένυας, η οποία έχει μήκος 250 χιλιόμετρα, πλάτος 30 χιλιόμετρα και μπορεί να φτάσει σε βάθη 120 μέτρων σε ορισμένες περιοχές. Ακόμα και σε αυτό το μέγεθος, είναι απλώς ένα φάντασμα αυτού που ήταν προς το τέλος της Υγρής Περιόδου, όταν τμήματα της λίμνης βυθίστηκαν σχεδόν χίλια πόδια. Τέτοια μεγάλα υδάτινα σώματα ασκούν τεράστια πίεση στον φλοιό της Γης, επιβραδύνοντας αποτελεσματικά τ ην κίνηση των τεκτονικών ρηγμάτων από κάτω τους. Και όπως διαπίστωσαν ο Scholz και η ομάδα του μέσω προσομοιώσεων σε υπολογιστή, η κίνηση εντός των ρηγμάτων αυξάνεται καθώς η μείωση των επιπέδων των λιμνών μειώνει την πίεση του νερού στον φλοιό από κάτω. Διαφήμιση - Συνέχεια ανάγνωσης παρακάτω
Αλλαγές στις υδάτινες μάζες
«[Αυτή είναι] η πρώτη ποσοτική απόδειξη που συνδέει τους μέσους ρυθμούς ολίσθησης ρηγμάτων με τις κλιματικές αλλαγές στη στάθμη των λιμνών στο Ανατολικό Αφρικανικό Ρηξιγενές Σύστημα, ποσοτικοποιώντας τις αλλαγές στους ρυθμούς ολίσθησης ρηγμάτων καθώς η λίμνη Τουρκάνα στη βόρεια Κένυα μεταβαίνει από συνθήκες υψηλής σε χαμηλής συστάδας στο τέλος της Αφρικανικής Υγρής Περιόδου», έγραψαν οι ερευνητές σε μια μελέτη που δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο περιοδικό Nature.
Δεδομένου ότι η λίμνη Τουρκάνα και άλλα κοντινά υδάτινα σώματα, όπως η λίμνη Μαλάουι και η λίμνη Τανγκανίκα, δημιουργήθηκαν από το ρήγμα, βρίσκονται πάνω από σύνθετα συστήματα ρηγμάτων που προκαλούνται από την απόκλιση των τεκτονικών πλακών κάτω από το Ανατολικό Αφρικανικό Ρήγμα. Χρονολογώντας πυρήνες ιζημάτων από τον πυθμένα της λίμνης Τουρκάνα, η ομάδα του Scholz αποκάλυψε πόσο νερό χάθηκε τα τελευταία 10.000 χρόνια. Τα δεδομένα τους έδειξαν ότι στο τέλος της Υγρής Περιόδου τα επίπεδα νερού της λίμνης μειώθηκαν απότομα και ο ρυθμός επέκτασης των ρηγμάτων αυξήθηκε απότομα ως αποτέλεσμα.
Αλλαγές στα εδάφη
Επιπλέον, καθώς η εξάτμιση οδήγησε σε χαμηλότερα επίπεδα νερού και μειωμένη πίεση μετά την Αφρικανική Υγρή Περίοδο, η σεισμική δραστηριότητα στο ηφαίστειο του Νότιου Νησιού της λίμνης Τουρκάνα αυξήθηκε. Επειδή η απουσία νερού από τη λίμνη σήμαινε μεγαλύτερη αποσυμπίεση του μανδύα κάτω από το ηφαίστειο, περισσότερα πετρώματα έλιωσαν και διαχύθηκαν στον θάλαμο μάγματος, γεγονός που διόγκωσε και ενέτεινε την τεκτονική δραστηριότητα της γραμμής των ρηγμάτων. Η υπερβολική πίεση από το μάγμα αυξάνει την τεκτονική τάση που επηρεάζει ήδη το σύστημα ρηγμάτων που περιβάλλει τη λεκάνη της Νότιας Τουρκάνα. Η ανάλυση των αλλαγών τάσης που προέκυψαν από την εξάτμιση της λίμνης έδειξε ότι οι συνθήκες στη λίμνη Τουρκάνα θα διευρύνουν μόνο το σύστημα ρηγμάτων, με την πίεση του μάγματος να επιδεινώνει αυτά τα φαινόμενα.
Η Αφρική χωρίζεται στα δύο
Η Ανατολική Αφρική αποσπάται αργά από την υπόλοιπη ήπειρο κατά ένα τέταρτο της ίντσας (6,35 mm) κάθε χρόνο. Μόλις η τεκτονική πλάκα της Σομαλίας στα ανατολικά τραβηχτεί αρκετά μακριά από την πλάκα της Νουβίας προς τα δυτικά, οι δύο πλάκες θα χωριστούν από έναν ωκεανό. Τα αποτελέσματα του Schulz καταδεικνύουν ότι στην περιοχή της λίμνης Τουρκάνα, η επιταχυνόμενη ρήξη που σχετίζεται με την απώλεια νερού έχει αυξήσει τον ετήσιο ρυθμό αυτού του τεκτονικού διαχωρισμού κατά περίπου 3% (0,007 ίντσες) κατά τη διάρκεια των τελευταίων 5.000 ετών.
«Αυτές οι διακυμάνσεις της στάθμης της λίμνης μπορούν να επηρεάσουν τις καταστάσεις τάσης του φλοιού που επηρεάζουν τη συμπεριφορά του συστήματος ρηγμάτων, καθώς και τις μαγματικές διεργασίες που διαμορφώνουν περαιτέρω τη ρήξη ρηγμάτων», δήλωσε ο Schulz. «Το κλίμα, επομένως, μπορεί να επηρεάσει τον εντοπισμό της τάσης, ενώ πιθανώς επηρεάζει το στυλ της ρήξης (π.χ., μαγματική έναντι καθαρά τεκτονικής προσαρμογής τάσης) καθώς εξελίσσονται τα ηπειρωτικά ρήγματα».
www.worldenergynews.gr
