Πολλοί οικολόγοι υποθέτουν ότι, καθώς η υπερθέρμανση του πλανήτη επιταχύνεται, η αλλαγή στη φύση πρέπει να επιταχυνθεί. Υποθέτουν ότι καθώς οι θερμοκρασίες αυξάνονται και οι κλιματικές ζώνες μεταβάλλονται, τα είδη θα αντιμετωπίσουν τοπική εξαφάνιση και θα αποικίσουν νέα ενδιαιτήματα με συνεχώς αυξανόμενο ρυθμό, οδηγώντας σε μια ταχεία αναδιάταξη των οικολογικών κοινοτήτων. Μια νέα μελέτη ερευνητών στο Πανεπιστήμιο Queen Mary του Λονδίνου (QMUL) και δημοσιευμένη στο Nature Communications δείχνει ότι αυτό δεν ισχύει κατηγορηματικά.
Η κυριαρχία της εγγενούς δυναμικής
Οι ερευνητές ανέλυσαν μια τεράστια βάση δεδομένων ερευνών βιοποικιλότητας, που καλύπτει θαλάσσια, γλυκού νερού και χερσαία οικοσυστήματα τον τελευταίο αιώνα. Τα στοιχεία έδειξαν ότι όχι μόνο η «κυκλοφορία» των ειδών στα τοπικά ενδιαιτήματα δεν είχε επιταχυνθεί, αλλά αντίθετα, είχε επιβραδυνθεί σημαντικά.
Ο Δρ. Emmanuel Nwankwo, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, εξήγησε: «Η φύση λειτουργεί σαν μια αυτοεπιδιορθούμενη μηχανή, ανταλλάσσοντας συνεχώς παλιά εξαρτήματα με καινούργια. Αλλά διαπιστώσαμε ότι αυτή η μηχανή τώρα σταματάει να λειτουργεί».
Η μελέτη επικεντρώθηκε στην περίοδο από τη δεκαετία του 1970, μια εποχή που χαρακτηρίστηκε από μια τεκμηριωμένη επιτάχυνση των παγκόσμιων επιφανειακών θερμοκρασιών και των περιβαλλοντικών μεταβολών. Οι ερευνητές συνέκριναν τους ρυθμούς εναλλαγής των ειδών - την ταχύτητα με την οποία τα είδη αντικαθιστούν το ένα το άλλο - πριν και μετά από αυτήν την επιτάχυνση του κλίματος.
Σε αντίθεση με την προσδοκία ότι οι εξωτερικές κλιματικές δυνάμεις θα οδηγούσαν σε ταχύτερες αλλαγές, τα δεδομένα αποκάλυψαν ότι η εναλλαγή σε περιόδους 1-5 ετών έτεινε να γίνεται πιο αργή. Αυτή η επιβράδυνση ήταν συνεπής σε ποικίλα περιβάλλοντα, όπως οι κοινότητες χερσαίων πτηνών ή ο βυθός.
Ο καθηγητής Axel Rossberg, συν-συγγραφέας της μελέτης στο Πανεπιστήμιο Queen Mary του Λονδίνου, δήλωσε: «Μας εξέπληξε το πόσο ισχυρό είναι το αποτέλεσμα. Οι ρυθμοί εναλλαγής συνήθως μειώθηκαν κατά το ένα τρίτο».
Για να εξηγήσουν αυτό το αντιφατικό εύρημα, οι ερευνητές επισημαίνουν τον θεμελιώδη τρόπο με τον οποίο οργανώνονται τα οικοσυστήματα. Η μελέτη υποδηλώνει ότι οι κοινότητες που αναλύθηκαν δεν αντιδρούν απλώς παθητικά σε εξωτερικούς παράγοντες του κλίματος.
Ένα ανησυχητικό σημάδι υποβάθμισης
Αντίθετα, φαίνεται να λειτουργούν σε μια κατάσταση γνωστή ως φάση "Πολλαπλών Ελκυστών", η οποία είχε προβλεφθεί από τον θεωρητικό φυσικό Guy Bunin το 2017. Αυτή η φάση πολλαπλών ελκυστών είναι μια κατάσταση όπου τα είδη αντικαθιστούν συνεχώς το ένα το άλλο λόγω εσωτερικών αλληλεπιδράσεων - όπως σε ένα γιγάντιο, ατελείωτο παιχνίδι πέτρα-ψαλίδι-χαρτί - ακόμη και χωρίς περιβαλλοντικές αλλαγές. Η νέα μελέτη παρέχει τώρα ισχυρές εμπειρικές αποδείξεις ότι αυτή η φάση πολλαπλών ελκυστών υπάρχει και στην πραγματικότητα κυριαρχεί στη φύση.
Εάν τα οικοσυστήματα καθοδηγούνται από αυτές τις εγγενείς δυναμικές, γιατί επιβραδύνεται η εναλλαγή; Οι συγγραφείς υποστηρίζουν ότι η παρατηρούμενη επιβράδυνση είναι μια παρενέργεια της περιβαλλοντικής υποβάθμισης και της συρρίκνωσης των περιφερειακών ομάδων ειδών.
Σε ένα υγιές οικοσύστημα "Φάσης Πολλαπλών Ελκυστών", μια μεγάλη ομάδα πιθανών αποικιστών διατηρεί την περιστρεφόμενη πόρτα της εναλλαγής ειδών σε κίνηση. Ωστόσο, καθώς η ανθρώπινη δραστηριότητα υποβαθμίζει τα ενδιαιτήματα και μειώνει αυτές τις περιφερειακές ομάδες, ο αριθμός των πιθανών αποικιστών μειώνεται. Αυτό επιβραδύνει τον ρυθμό με τον οποίο τα είδη αντικαθιστούν το ένα το άλλο.
Ο Δρ. Nwankwo δήλωσε: «Σε άλλες έρευνες βλέπουμε σαφείς ενδείξεις ότι οι ανθρώπινες επιπτώσεις προκαλούν την επιβράδυνση της εναλλαγής των ειδών. Αυτό είναι ανησυχητικό».
Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι η έλλειψη αλλαγής στη σύνθεση των τοπικών ειδών δεν πρέπει να συγχέεται με τη σταθερότητα ή την υγεία του οικοσυστήματος. Αντίθετα, η εκτεταμένη επιβράδυνση μπορεί να υποδηλώνει ότι οι εσωτερικοί κινητήριες δυνάμεις της βιοποικιλότητας χάνουν την ορμή τους λόγω της εξάντλησης της περιφερειακής ζωής.
www.worldenergynews.gr
