Ένα μέταλλο που χρησιμοποιείται σε όπλα και ημιαγωγούς βρίσκεται στο επίκεντρο των γεωπολιτικών εντάσεων, καθώς οι περιορισμοί εξαγωγών από την Κίνα και η αυξανόμενη στρατιωτική ζήτηση πιέζουν την προσφορά και οδηγούν τις τιμές σε ιστορικά υψηλά.
Το βολφράμιο, ένα εξαιρετικά πυκνό υλικό που αποτελεί βασικό συστατικό σε εξοπλισμό γεωτρήσεων αλλά και σε διατρητικά πυρομαχικά, έχει υπερδιπλασιάσει την αξία του φέτος, σύμφωνα με το ευρωπαϊκό σημείο αναφοράς APT της Fastmarkets. Στα 2.250 δολάρια ανά μετρική μονάδα τόνου, οι τιμές έχουν αυξηθεί κατά 557% από τότε που το Πεκίνο ενέταξε ορισμένα προϊόντα βολφραμίου στον κατάλογο ελέγχου εξαγωγών τον Φεβρουάριο του περασμένου έτους, στο πλαίσιο εμπορικής διαμάχης με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η άνοδος επιταχύνθηκε τις τελευταίες εβδομάδες καθώς οι αγοραστές εξαντλούν τα αποθέματά τους και η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή ενισχύει τη ζήτηση για στρατιωτικό υλικό.
«Στα 12 χρόνια που εργάζομαι στον χώρο των εμπορευμάτων και έχω ασχοληθεί με πολλά ασυνήθιστα μέταλλα, δεν έχω δει ποτέ μια αγορά τόσο σφιχτή όσο του βολφραμίου σήμερα — ίσως μόνο το λίθιο το 2021», δήλωσε ο Τζορτζ Χέπελ, αντιπρόεδρος έρευνας εμπορευμάτων στην BMO Capital Markets. «Και δεν είναι όπως το λίθιο, όπου υπήρχε μια μεγάλη σειρά έργων που θα μπορούσαν να τεθούν γρήγορα σε λειτουργία».
Οι κατασκευαστές αναζητούν εναλλακτικές πηγές προμήθειας από τότε που η Κίνα, η οποία κυριαρχεί στην παγκόσμια παραγωγή, περιόρισε τις εξαγωγές. Οι κινεζικές αποστολές περιορισμένων προϊόντων βολφραμίου μειώθηκαν περίπου κατά 40% πέρυσι, σύμφωνα με την Project Blue, εταιρεία έρευνας και συμβουλευτικών υπηρεσιών με έδρα το Λονδίνο που ειδικεύεται στα κρίσιμα ορυκτά.
Η πίεση αυτή αναδεικνύει γιατί οι δυτικές κυβερνήσεις επιχειρούν να μειώσουν την εξάρτησή τους από την Κίνα σε κρίσιμα ορυκτά, ένα εργαλείο επιρροής που το Πεκίνο έχει χρησιμοποιήσει σε εμπορικές και τεχνολογικές διαμάχες.
«Η βιομηχανική βάση αναζητά απεγνωσμένα υλικό», δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος της Almonty Industries, Λιούις Μπλακ, η εταιρεία του οποίου ξεκίνησε παραγωγή σε ορυχείο της Νότιας Κορέας τον Δεκέμβριο και επιδιώκει να αναπτύξει το πρώτο ορυχείο βολφραμίου στις ΗΠΑ εδώ και μια δεκαετία.
Ο ίδιος ανέφερε ότι οι αμερικανικές αρχές επικοινώνησαν με την εταιρεία τον περασμένο μήνα για άμεση διαθεσιμότητα υλικού. Σχεδόν το μισό της παραγωγής στη Νότια Κορέα προορίζεται για την Πενσιλβάνια, όπου χρησιμοποιείται στην παραγωγή πυρομαχικών.
Η άνοδος του βολφραμίου ενισχύθηκε καθώς οι χρήστες μείωσαν τα αποθέματά τους και οι περιορισμοί εξαγωγών επέτρεψαν στις τιμές — που προηγουμένως συγκρατούνταν από κινεζικές επιδοτήσεις — να αντικατοπτρίζουν περισσότερο την πραγματική προσφορά και ζήτηση.
«Δεν έχουμε ξαναβρεθεί σε κατάσταση όπου η αγορά καθορίζει πραγματικά την τιμή», σημείωσε ο Μπλακ. «Έτσι δεν γνωρίζουμε πού τελικά θα σταθεροποιηθεί».
Παρά τη στρατηγική του σημασία, το βολφράμιο παραμένει μια σχετικά μικρή αγορά. Η Project Blue εκτιμά την αξία της στα περίπου 16 δισ. δολάρια φέτος — περίπου το 5% της αγοράς χαλκού στις σημερινές τιμές. Επιπλέον, πρόκειται για μια πολύ πιο αδιαφανή και λιγότερο ρευστή αγορά, καθώς δεν διαπραγματεύεται σε μεγάλα χρηματιστήρια εμπορευμάτων. Παρόλα αυτά, η άνοδος των τιμών του τον τελευταίο χρόνο ξεπερνά κατά πολύ εκείνη άλλων εμπορευμάτων όπως ο χρυσός και το πετρέλαιο.
«Η τρέχουσα σύγκρουση στη Μέση Ανατολή αποτελεί έναν από τους παράγοντες που συνέβαλαν στο πιο πρόσφατο άλμα των τιμών», δήλωσε η ερευνήτρια της Project Blue Ζανίν Λε Ρου.
Η στρατιωτική κατανάλωση βολφραμίου — συμπεριλαμβανομένης της χρήσης σε ελικόπτερα, μαχητικά αεροσκάφη και πυρομαχικά — αναμένεται να αυξηθεί κατά 12% φέτος. Τα κράματα βολφραμίου χρησιμοποιούνται ευρέως σε εξαρτήματα πυραύλων και σε αντίβαρα αεροσκαφών και ελικοπτέρων, καθώς η υψηλή πυκνότητά τους επιτρέπει στα βλήματα να διατηρούν την ορμή τους και να διαπερνούν θωρακίσεις. Χρησιμοποιούνται επίσης σε οβίδες πυροβολικού, χειροβομβίδες και θωρακισμένα οχήματα.
Όπως συμβαίνει με πολλά κρίσιμα ορυκτά και σπάνιες γαίες, η Κίνα κυριάρχησε στην παραγωγή τις τελευταίες δεκαετίες. Σε αντίθεση όμως με άλλα μέταλλα, διαθέτει επίσης τα μεγαλύτερα αποθέματα βολφραμίου στον κόσμο και, σύμφωνα με τη Γεωλογική Υπηρεσία των ΗΠΑ, παρήγαγε το 79% των 85.000 μετρικών τόνων που εξορύχθηκαν παγκοσμίως πέρυσι.
Στην προσπάθεια ανάπτυξης εγχώριων εφοδιαστικών αλυσίδων, το Πεκίνο επικεντρώθηκε στη διασφάλιση φθηνών πρώτων υλών για τη στήριξη της προηγμένης μεταποίησης. Η κρατική αυτή στήριξη βοήθησε την Κίνα να κυριαρχήσει στην παγκόσμια αγορά, με αποτέλεσμα οι αμερικανικές και ευρωπαϊκές βιομηχανίες να εξαρτηθούν από φθηνές εισαγωγές βολφραμίου. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, μάλιστα, δεν έχουν πραγματοποιήσει εμπορική εξόρυξη του μετάλλου από το 2015.
Καθώς η κυβέρνηση Τραμπ εντείνει τις προσπάθειες για μείωση της εξάρτησης από τις κινεζικές αλυσίδες εφοδιασμού, το βολφράμιο έχει μετατραπεί σε ένα ακόμη μέταλλο που βρίσκεται στο επίκεντρο της γεωπολιτικής αντιπαράθεσης.
Μειωμένη η παραγωγή στην Κίνα
Η εξόρυξη στην Κίνα έχει μειωθεί σε σχέση με τα επίπεδα της προηγούμενης δεκαετίας λόγω υποβάθμισης της ποιότητας των κοιτασμάτων και, πιο πρόσφατα, εξαιτίας αυστηρότερων ποσοστώσεων παραγωγής. Ωστόσο, σύμφωνα με τον Ντέιβιντ Άργκαϊλ της Arlington Innovation Partners, οι περσινοί περιορισμοί εξαγωγών αποτέλεσαν κυρίως μια γεωπολιτική επίδειξη ισχύος.
Δεν υπάρχει γρήγορη λύση στο πρόβλημα της προσφοράς. Η εξόρυξη θα μπορούσε να επεκταθεί στην Ισπανία, τη Βραζιλία, την Αυστραλία και τις Ηνωμένες Πολιτείες, όμως η νέα δυτική παραγωγή θα χρειαστεί περίπου δύο χρόνια για να φτάσει στην αγορά — υπό την προϋπόθεση ότι οι επενδυτές θα πιστέψουν πως οι υψηλές τιμές θα διατηρηθούν.
Ορισμένοι μεγάλοι χρήστες είναι εν μέρει προστατευμένοι από τα προβλήματα προσφοράς. Η κατασκευάστρια εργαλείων καρβιδίου Ceratizit, θυγατρική του αυστριακού ομίλου Plansee, δήλωσε ότι περιορίζει τον κίνδυνο μέσω συλλογής και ανακύκλωσης απορριμμάτων. Αντίστοιχα, η σουηδική Sandvik διαθέτει εταιρεία που εξορύσσει και ανακυκλώνει βολφράμιο. Τα ανακυκλωμένα υλικά βοηθούν να αντισταθμιστούν οι περιορισμοί στην πρωτογενή παραγωγή.
Η αντιμετώπιση της δομικής στενότητας στην αγορά θα απαιτήσει περισσότερα από την επανεκκίνηση ανενεργών δυτικών ορυχείων. Θα χρειαστεί επίσης υψηλότερη παραγωγή στην Κίνα και μεγαλύτερη εξόρυξη μικρής κλίμακας σε άλλες χώρες. Οι υψηλές τιμές θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αντικατάσταση του βολφραμίου από φθηνότερα υλικά, όπως ο μόλυβδος, σε ορισμένες εφαρμογές, περιορίζοντας τη ζήτηση — αν και το κόστος του μετάλλου αποτελεί συνήθως μικρό μέρος του τελικού προϊόντος.
Οι τιμές θα μπορούσαν να αυξηθούν ακόμη περισσότερο λόγω της σπανιότητας και της περιορισμένης ρευστότητας της αγοράς, αν και ο Άργκαϊλ θεωρεί ότι η σημερινή πίεση είναι προσωρινή. «Υπάρχει ένα παράθυρο το πολύ 24 μηνών όπου η κατάσταση θα είναι δύσκολη και ενοχλητική», σημείωσε.
Παρά τη σημασία του για την εθνική ασφάλεια, το μεγαλύτερο μέρος της ζήτησης για βολφράμιο προέρχεται από πιο καθημερινούς τομείς της οικονομίας. Περίπου το 60% της κατανάλωσης στις ΗΠΑ αφορά εξαρτήματα από σκληρό καρβίδιο που χρησιμοποιούνται σε εργαλεία κοπής και εφαρμογές ανθεκτικές στη φθορά, κυρίως σε κλάδους όπως οι κατασκευές και η μεταλλουργία. Το μέταλλο χρησιμοποιείται επίσης σε κράματα αεροδιαστημικής και σε χημικές εφαρμογές.
Ωστόσο, η αύξηση των αμυντικών δαπανών έχει επιδεινώσει τη στενότητα της αγοράς.
«Ο πόλεμος στο Ιράν υπενθυμίζει με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο πόσο εντατικός σε μέταλλα είναι ο πόλεμος του 21ου αιώνα», δήλωσε ο Χέπελ της BMO. «Εκατοντάδες και χιλιάδες drones, καθώς και πύραυλοι που τα αντιμετωπίζουν. Το βολφράμιο παίζει μεγάλο ρόλο σε όλα αυτά».
www.worldenergynews.gr
