Bloomberg: Γιατί οι ευρωπαϊκές τιμές ρεύματος αντέχουν παρά την άνοδο στο φυσικό αέριο

Η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας της Ευρώπης αντιμετωπίζει το πρώτο σοβαρό γεωπολιτικό της stress test από την ενεργειακή κρίση του 2022 — και μέχρι στιγμής αντέχει.

 

Σύμφωνα με το Bloomberg, οι τιμές στη Γερμανία και τη Γαλλία έχουν αποδειχθεί πολύ πιο ανθεκτικές σε σχέση με το φυσικό αέριο απέναντι στην αναταραχή που προκαλεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, καθώς υποχώρησαν την περασμένη εβδομάδα παρά την άνοδο του πετρελαίου.

Οι υψηλές τιμές ενέργειας πριν από τέσσερα χρόνια προκάλεσαν ένα έντονο πληθωριστικό σοκ που διήρκεσε για χρόνια, όμως αυτή τη φορά οι συνεχείς επενδύσεις σε ηλιακά πάνελ και ανεμογεννήτριες συμβάλλουν στον περιορισμό μεγάλων αυξήσεων τιμών.

 

Τα συμβόλαια παραμένουν σε επίπεδα πολύ χαμηλότερα από εκείνα που είχαν καταγραφεί όταν η Ρωσία μείωσε τις ροές φυσικού αερίου μέσω αγωγών στην προηγούμενη κρίση, οδηγώντας το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας σε εκτόξευση και αναγκάζοντας τις κυβερνήσεις να λάβουν έκτακτα μέτρα. Αυτή τη φορά, το σύστημα φαίνεται καλύτερα προετοιμασμένο.

 

"Η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας είναι σημαντικά πιο διαφοροποιημένη από την αγορά πετρελαίου και, ως εκ τούτου, μπορεί να αντέξει καλύτερα έναν περιορισμό στην προσφορά πετρελαίου ή φυσικού αερίου", δήλωσε η Morgane Trieu Cuot, προσωρινή επικεφαλής trading της Alpiq Holding AG.

 

Οι υψηλότερες τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου προσθέτουν πιέσεις στον πληθωρισμό, με την Ευρωπαϊκή Ένωση να προειδοποιεί ότι ο δείκτης της μπορεί να ξεπεράσει το 3% φέτος αν ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή συνεχιστεί. Ωστόσο, οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας παραμένουν πολύ χαμηλότερες από ό,τι πριν από τέσσερα χρόνια, λειτουργώντας ως "μαξιλάρι" που θα μπορούσε να περιορίσει την ανάγκη για περαιτέρω αυξήσεις επιτοκίων.

 

Στο αποκορύφωμα της τελευταίας ενεργειακής κρίσης, οι περικοπές στις ρωσικές προμήθειες φυσικού αερίου μέσω αγωγών κορυφώθηκαν με τις εκρήξεις στους αγωγούς Nord Stream τον Σεπτέμβριο του 2022, εκτοξεύοντας τις τιμές του φυσικού αερίου σε ιστορικά υψηλά επίπεδα τη στιγμή που η ζήτηση πλησίαζε στο ανώτατο σημείο της.

Οι ΑΠΕ δίνουν τη λύση

 

Σήμερα, η παραγωγή από ηλιακή ενέργεια αρχίζει να αυξάνεται εποχικά μετά τη χειμερινή ύφεση, ενώ η ραγδαία ανάπτυξη νέων εγκαταστάσεων ενισχύει σταθερά το μερίδιό της στο ηλεκτρικό δίκτυο.

 

"Αυτό που βλέπουμε τώρα είναι η ενεργειακή μετάβαση σε εξέλιξη", δήλωσε ο Jorge Martinez, επικεφαλής ανάπτυξης της εταιρείας ανανεώσιμων πηγών ενέργειας Nadara. "Ακόμη και όταν οι τιμές του φυσικού αερίου αυξάνονται λόγω γεωπολιτικών εντάσεων, η αυξανόμενη δυναμικότητα της ηλιακής ενέργειας και των ανανεώσιμων πηγών στην Ευρώπη βοηθά να μετριαστεί το πλήγμα".

 

Η παραγωγή από αιολική ενέργεια ανακάμπτει επίσης μετά από μια παρατεταμένη περίοδο χαμηλότερης του κανονικού απόδοσης. Επιπλέον, ο πυρηνικός στόλος της Γαλλίας — βασικός πυλώνας της ευρωπαϊκής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας — βρίσκεται σε πολύ καλύτερη κατάσταση σε σύγκριση με την προηγούμενη ενεργειακή κρίση, προσθέτοντας περισσότερη προσφορά στο δίκτυο.

 

Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας όχι μόνο μειώνουν τις μέσες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά περιορίζουν και τις απότομες αυξήσεις τιμών, σύμφωνα με τη Rabobank. Χωρίς τις ανανεώσιμες πηγές — και την εποχική πτώση της ζήτησης — οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη θα ήταν ήδη περίπου κατά 1/3 υψηλότερες, ανέφερε η τράπεζα σε έκθεσή της.

 

Το κόστος ενέργειας αποτελούσε ήδη βασικό θέμα ανησυχίας για τους πολιτικούς, με τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στην περιοχή να είναι πολύ υψηλότερες από ό,τι στις ΗΠΑ και την Κίνα.

 

Τα ευρωπαϊκά συμβόλαια ηλεκτρικής ενέργειας ήταν πιο ακριβά από τα τρέχοντα επίπεδα μόλις τον Ιανουάριο, όταν οι υψηλότερες τιμές άνθρακα και ο ψυχρότερος από το κανονικό χειμώνας οδήγησαν σε αύξηση της ζήτησης. Ωστόσο, εν μέσω των πρόσφατων κερδών, οι ηγέτες της ΕΕ θα συναντηθούν την Πέμπτη για να συζητήσουν την αγορά και πώς να προστατεύσουν τη βιομηχανία από τις συνολικά υψηλές τιμές. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν, αναμένεται να παρουσιάσει επιλογές για τη μείωση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας σε επιστολή προς τους αρχηγούς κρατών πριν από τη συνάντησή τους.

 

Τα μέτρα που εξετάζει η ΕΕ για την περικοπή των αυξήσεων στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας περιλαμβάνουν τη μείωση των τελών του δικτύου και των φόρων ενέργειας, καθώς και μια στοχευμένη προσαρμογή της προσφοράς αδειών εκπομπών στην αγορά άνθρακα της ΕΕ, όπως ανέφερε το Bloomberg News φέτος. Στα μέτρα περιλαμβάνεται επίσης η πιθανότητα επιβολής ανώτατου ορίου στις τιμές φυσικού αερίου.

 

Αναφερόμενος στην αναταραχή στις αγορές ορυκτών καυσίμων, ο Διευθύνων Σύμβουλος της RWE AG, Markus Krebber, δήλωσε ότι οι ανανεώσιμες πηγές προσφέρουν σταθερότητα, επειδή δεν εξαρτώνται από εισαγόμενα καύσιμα.

 

"Αν κοιτάξουμε διάφορες χώρες στον κόσμο, τότε απολαμβάνουμε ένα πλεονέκτημα: οι ανανεώσιμες πηγές δεν επηρεάζονται", δήλωσε στους δημοσιογράφους την περασμένη εβδομάδα μετά την ανακοίνωση των οικονομικών αποτελεσμάτων της εταιρείας.

 

Η γερμανική παραγωγή ηλιακής ενέργειας προβλέπεται να αυξηθεί περίπου 25% τον Απρίλιο σε σύγκριση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο, σύμφωνα με το BloombergNEF. Η παραγωγή από αιολική ενέργεια προβλέπεται να εκτοξευθεί κατά 70% σε ετήσια βάση, μετά από μία από τις πιο αδύναμες περιόδους των τελευταίων ετών.

 

Η άνοδος των ανανεώσιμων πηγών συμπίπτει με την αρχή της χαλάρωσης της ζήτησης για θέρμανση σε όλη την Ευρώπη. Η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας τον Μάρτιο αναμένεται περίπου 10% χαμηλότερη σε σχέση με τον Φεβρουάριο, σύμφωνα με το BloombergNEF.

 

Ο αυξανόμενος ρόλος της "πράσινης" ηλεκτρικής ενέργειας αλλάζει επίσης τον τρόπο με τον οποίο οι ευρωπαϊκές αγορές ηλεκτρισμού αντιδρούν σε σοκ. Η ηλιακή ενέργεια καθορίζει ολοένα και περισσότερο τις τιμές κατά τη διάρκεια της ημέρας.

 

Όταν η χαμηλού κόστους ανανεώσιμη ηλεκτρική ενέργεια πλημμυρίζει το δίκτυο καθώς η ζήτηση μειώνεται, οι χονδρικές τιμές μπορούν να πέσουν απότομα — μερικές φορές ακόμη και κάτω από το μηδέν.

 

"Από τα μέσα Φεβρουαρίου, έχουμε συχνά παρατηρήσει χαμηλές ή ακόμη και αρνητικές τιμές κατά τις ώρες αιχμής της ηλιακής παραγωγής στη Γερμανία — κάτι που κανονικά θα περιμέναμε μόνο από τον Απρίλιο", δήλωσε η Nathalie Gerl, επικεφαλής αναλύτριας ηλεκτρικής ενέργειας στο London Stock Exchange Group. Αυτή η δυναμική αφήνει τα εργοστάσια φυσικού αερίου να λειτουργούν κυρίως τις βραδινές ώρες αιχμής.

 

Η Γαλλία και η Ισπανία έχουν επίσης καταγράψει αρνητικές ωριαίες τιμές από την έναρξη της σύγκρουσης.

 

Παρόλα αυτά, οι ανανεώσιμες πηγές και η μειωμένη εποχική ζήτηση δεν έχουν προστατεύσει πλήρως τις αγορές. Οι βραδινές τιμές — όταν η ηλιακή παραγωγή μειώνεται και η ζήτηση παραμένει σχετικά υψηλή — έχουν εκτοξευθεί περίπου στο τριπλάσιο των συνηθισμένων επιπέδων σε πολλές χώρες. Στην Ολλανδία, οι βραδινές τιμές ξεπέρασαν τα 400 € ανά μεγαβατώρα στις αρχές του μήνα, με τη Γερμανία να βλέπει παρόμοιες αυξήσεις.

 

Η τελευταία κρίση πιθανότατα θα επαναδιαμορφώσει τη συζήτηση για την ενέργεια στην Ευρώπη, δήλωσε ο Krebber. "Το σήμα για επενδύσεις στην ηλεκτροκίνηση και για απεξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα είναι πλέον ισχυρότερο" σε σχέση με πριν ξεκινήσει ο πόλεμος, πρόσθεσε.