Παρά το γεγονός ότι το πρόβλημα είχε αναγνωριστεί εδώ και καιρό, αρκετά τμήματα της κινεζικής αλυσίδας εφοδιασμού φωτοβολταϊκών συνέχισαν να επεκτείνουν την παραγωγική τους ικανότητα και το 2025, παρά τις κυβερνητικές και κλαδικές προσπάθειες περιορισμού της παραγωγής
Η Κίνα έχει επεκτείνει σε τέτοιο βαθμό τη βιομηχανική της παραγωγική ικανότητα στον τομέα της καθαρής ενέργειας, ώστε οι επιχειρήσεις του κλάδου αναζητούν πλέον τρόπους περιορισμού του ανταγωνισμού, με στόχο τη σταθεροποίηση των τιμών και την αποτροπή υπερχρέωσης των μικρότερων παραγωγών.
Παρότι το πρόβλημα συζητείται ευρέως εδώ και περισσότερο από έναν χρόνο, δεν έχει ακόμη βρεθεί ουσιαστική λύση.
Παράλληλα, αν και οι προβλέψεις εκτιμούν ότι ο πόλεμος με το Ιράν και οι διαταραχές στις ενεργειακές εφοδιαστικές αλυσίδες θα ενισχύσουν τη διεθνή ζήτηση για πράσινη μετάβαση και ηλιακά εξαρτήματα, η αύξηση αυτή δεν αναμένεται να είναι αρκετά μεγάλη ώστε να απορροφήσει τη μαζική υπερπροσφορά.
Ήδη από πέρυσι είχαν καταγραφεί ανησυχίες για τη βιομηχανική υπερπαραγωγή στην Κίνα, η οποία τροφοδοτήθηκε από τη ραγδαία ανάπτυξη του τομέα κατασκευής φωτοβολταϊκών.
Η ένταση του ανταγωνισμού έφθασε σε μη βιώσιμα επίπεδα, ιδιαίτερα στον κλάδο του πολυπυριτίου, που αποτελεί βασικό υλικό για την παραγωγή ηλιακών κυψελών.
Η αυξανόμενη υπερχρέωση ώθησε πολλές επιχειρήσεις να αναζητήσουν λύσεις για τη διάσωση του τομέα.
Έρχονται επενδύσεις 7 δισ.
Τον Αύγουστο, μεγάλοι παράγοντες της αγοράς κατέστρωσαν σχέδιο σύμφωνα με το οποίο οι μεγαλύτεροι παραγωγοί θα επένδυαν συνολικά 7 δισ. δολάρια για την εξαγορά και το κλείσιμο των λιγότερο αποδοτικών εγκαταστάσεων.
Στόχος ήταν ουσιαστικά η δημιουργία ενός καρτέλ που θα έβαζε τέλος στον ανελέητο πόλεμο τιμών και θα αποκαθιστούσε την κερδοφορία του κλάδου, επιτρέποντας στις εταιρείες να εξυπηρετήσουν τα χρέη τους.
Η πρωτοβουλία αυτή δεν αναμενόταν να προκαλέσει έλλειψη πολυπυριτίου, καθώς η Κίνα παράγει σήμερα περίπου τη διπλάσια ποσότητα από αυτήν που αγοράζουν συνολικά οι κατασκευαστές φωτοβολταϊκών πάνελ παγκοσμίως.
Παρά το γεγονός ότι το πρόβλημα είχε αναγνωριστεί εδώ και καιρό, αρκετά τμήματα της κινεζικής αλυσίδας εφοδιασμού φωτοβολταϊκών συνέχισαν να επεκτείνουν την παραγωγική τους ικανότητα και το 2025, παρά τις κυβερνητικές και κλαδικές προσπάθειες περιορισμού της παραγωγής.
Σύμφωνα με τη Morningstar, η παραγωγική δυνατότητα σε πολυπυρίτιο, wafers και ηλιακές κυψέλες αυξήθηκε κατά 9%, 11% και 7% αντίστοιχα σε σύγκριση με το 2024, ενώ μόνο η δυναμικότητα παραγωγής modules μειώθηκε κατά 5%.
Τον Απρίλιο, το Πεκίνο ζήτησε «συντονισμένες προσπάθειες» για την αντιμετώπιση της σοβαρής κρίσης υπερπαραγωγής στον κλάδο της ηλιακής ενέργειας και τον τερματισμό του πολέμου τιμών.
Στα μέτρα που εξετάζονται περιλαμβάνονται έλεγχος παραγωγικής ικανότητας, κατευθυντήριες γραμμές για τα πρότυπα, αυστηρότερη εφαρμογή των τιμών, συγχωνεύσεις και εξαγορές, καθώς και προστασία πνευματικής ιδιοκτησίας, με στόχο «την υψηλής ποιότητας ανάπτυξη της φωτοβολταϊκής βιομηχανίας». Σήμερα, η Κίνα παράγει πάνω από το 80% των εξαρτημάτων φωτοβολταϊκών παγκοσμίως, ωστόσο η υπερπαραγωγή – γνωστή και ως «involution» – έχει μειώσει σημαντικά την κερδοφορία του τομέα.
Οι εξαιρετικά χαμηλές τιμές των κινεζικών φωτοβολταϊκών εξαρτημάτων δεν δημιούργησαν προβλήματα μόνο στην ίδια την Κίνα, αλλά προκάλεσαν και αντιδράσεις από άλλες δυνάμεις, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες επέβαλαν δασμούς στα κινεζικά προϊόντα για να ενισχύσουν τον διεθνή ανταγωνισμό στην παραγωγή.
Το χαμηλό κόστος των κινεζικών προϊόντων κατέστησε σχεδόν αδύνατο για άλλες περιοχές παραγωγής ηλιακής ενέργειας να ανταγωνιστούν αποτελεσματικά. Παράλληλα, και η Ευρώπη έχει ξεκινήσει προσπάθειες διαφοροποίησης της εφοδιαστικής της αλυσίδας, μειώνοντας την εξάρτηση από το Πεκίνο και ενισχύοντας την ενεργειακή της ασφάλεια.
Οι πρόσφατες γεωπολιτικές αναταράξεις και οι σοβαρές διαταραχές σε εμπορικές και ενεργειακές αλυσίδες ωθούν πλέον τόσο τις ΗΠΑ όσο και την Ευρώπη να αναζητήσουν νέους τρόπους διαφοροποίησης των προμηθευτών τους, με στόχο την ανάπτυξη ισχυρότερων περιφερειακών εμπορικών σχέσεων και τη μείωση της εξάρτησης από μία μόνο αγορά.
Σε απάντηση των διεθνών πιέσεων, το κινεζικό Υπουργείο Βιομηχανίας και Πληροφορικής, η Εθνική Επιτροπή Ανάπτυξης και Μεταρρυθμίσεων, η κινεζική Ένωση Ηλιακής Βιομηχανίας και κορυφαίοι παράγοντες του κλάδου συναντήθηκαν τον Απρίλιο για να εξετάσουν πιθανές λύσεις.
«Η συνάντηση ζήτησε ενίσχυση του διατμηματικού συντονισμού και κοινές προσπάθειες για τη συνεχή εμβάθυνση της διακυβέρνησης της φωτοβολταϊκής βιομηχανίας και την πλήρη προώθηση της συνολικής διαχείρισης απέναντι στο φαινόμενο της “αντι-involution”», ανέφερε το κινεζικό Υπουργείο Βιομηχανίας και Πληροφορικής σε ανακοίνωσή του.
Ο χρόνος αντίδρασης θεωρείται κρίσιμος, καθώς η παγκόσμια έλλειψη ορυκτών καυσίμων αναμένεται να ωθήσει περισσότερες χώρες να επανεστιάσουν στην πράσινη μετάβαση, επενδύοντας σημαντικά στη διαφοροποίηση του ενεργειακού τους μείγματος και στην ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η τάση αυτή θα μπορούσε να ενισχύσει τη ζήτηση για φωτοβολταϊκά πάνελ και εξαρτήματα τα επόμενα χρόνια, χωρίς όμως να επαρκεί για την απορρόφηση της κινεζικής υπερπαραγωγής.
«Οι τιμές μπορεί να αυξηθούν ελαφρώς ή η παγκόσμια ζήτηση να ενισχυθεί λίγο, αλλά αυτό δεν θα αλλάξει ουσιαστικά τη συνολική ισορροπία προσφοράς και ζήτησης», δήλωσε στέλεχος της βιομηχανίας φωτοβολταϊκών στο Reuters. «Κάποιες εταιρείες θα επιβιώσουν και κάποιες όχι. Το πρόβλημα είναι ότι η παραγωγική ικανότητα εξακολουθεί να υπάρχει. Δεν έχει κλείσει, δεν έχει αποσυρθεί και δεν έχει πραγματικά βγει από την αγορά», πρόσθεσε.
Η ταχεία ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και της βιομηχανίας καθαρής τεχνολογίας στην Κίνα είχε πάντως και θετικές συνέπειες, όπως η σταθεροποίηση των κινεζικών εκπομπών άνθρακα τους τελευταίους μήνες. Ωστόσο, τα κρατικά κίνητρα για την ενίσχυση της παραγωγής cleantech δημιούργησαν τεράστιο ανταγωνισμό και σοβαρή υπερπροσφορά φωτοβολταϊκών εξαρτημάτων, ένα πρόβλημα που πλέον η κινεζική κυβέρνηση καλείται να επιλύσει ώστε να διατηρήσει τον κλάδο βιώσιμο και κερδοφόρο.
