Οι δύο πλευρές εξακολουθούν να βρίσκονται παγιδευμένες σε ένα δύσκολο πλαίσιο αλληλεξάρτησης, όπου τόσο οι ΗΠΑ όσο και η Κίνα επιχειρούν σταδιακά να μειώσουν την οικονομική τους έκθεση η μία απέναντι στην άλλη, φοβούμενες ότι η αλληλεξάρτηση μπορεί να μετατραπεί σε εργαλείο πίεσης - Aνάλυση του Atlantic Council
Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ μεταβαίνει αυτή την εβδομάδα στην Κίνα για την πολυαναμενόμενη σύνοδο κορυφής με τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ, σε μια συγκυρία όπου οι προσδοκίες παραμένουν περιορισμένες και οι σχέσεις Ουάσιγκτον – Πεκίνου εξακολουθούν να χαρακτηρίζονται από βαθιά καχυποψία και εντεινόμενο οικονομικό ανταγωνισμό.
Παρά τη σημασία της προσωπικής επαφής μεταξύ των δύο ηγετών, η επίσκεψη δεν αναμένεται να οδηγήσει σε ουσιαστική επανεκκίνηση των διμερών σχέσεων.
Οι δύο πλευρές εξακολουθούν να βρίσκονται παγιδευμένες σε ένα δύσκολο πλαίσιο αλληλεξάρτησης, όπου τόσο οι ΗΠΑ όσο και η Κίνα επιχειρούν σταδιακά να μειώσουν την οικονομική τους έκθεση η μία απέναντι στην άλλη, φοβούμενες ότι η αλληλεξάρτηση μπορεί να μετατραπεί σε εργαλείο πίεσης.
Σύμφωνα με την ανάλυση, ο Τραμπ και ο Σι θα επιδιώξουν κυρίως τακτικά και όχι στρατηγικά οφέλη. Η κινεζική πλευρά αναμένεται να πιέσει για χαλάρωση των αμερικανικών περιορισμών στις εξαγωγές τεχνολογίας, για ηπιότερη στάση στο ζήτημα της Ταϊβάν και για μείωση των δασμών.
Από την άλλη πλευρά, ο Τραμπ αναμένεται να επιδιώξει μεγάλες κινεζικές αγορές αμερικανικών προϊόντων, ευκολότερη πρόσβαση των ΗΠΑ στις σπάνιες γαίες της Κίνας και συνεργασία στο ζήτημα της φαιντανύλης. Παράλληλα, ο Αμερικανός πρόεδρος επιθυμεί μια εικόνα επιτυχίας που θα προβληθεί στο εσωτερικό των Ηνωμένων Πολιτειών.
Ωστόσο, το ταξίδι δεν αναμένεται να αποφέρει ουσιαστική κινεζική στήριξη στις αμερικανικές προσπάθειες έναντι του Ιράν. Αν και το Πεκίνο επιθυμεί την επαναλειτουργία των θαλάσσιων οδών στα Στενά του Ορμούζ, δεν φαίνεται διατεθειμένο να επενδύσει σοβαρό διπλωματικό κεφάλαιο για να περιορίσει το πολιτικό κόστος που αντιμετωπίζει η Ουάσιγκτον εξαιτίας του πολέμου στην περιοχή.
Το αγκάθι του Ιράν
Η κινεζική ηγεσία εξακολουθεί να στηρίζει παρασκηνιακά το ιρανικό καθεστώς, αποφεύγοντας απλώς να το προβάλλει δημόσια ώστε να μην επιβαρύνει περαιτέρω τις σχέσεις με τις ΗΠΑ.
Εξίσου περιορισμένες θεωρούνται οι πιθανότητες σημαντικών επενδυτικών ανακοινώσεων. Παρότι είχε συζητηθεί η δημιουργία ενός κοινού «Συμβουλίου Επενδύσεων» για την προώθηση διμερών έργων, η πρωτοβουλία φαίνεται να έχει παγώσει. Οι δυσκολίες εντοπίζονται τόσο στον εντοπισμό βιώσιμων τομέων συνεργασίας όσο και στις πολιτικές αντιδράσεις, ειδικά στους τομείς της βιομηχανίας και της τεχνολογίας.
Η ανάλυση επισημαίνει πέντε βασικούς δείκτες που θα μπορούσαν να καθορίσουν αν η επίσκεψη θα θεωρηθεί επιτυχής για τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Πρώτος και σημαντικότερος στόχος είναι η αποφυγή λαθών στο ζήτημα της Ταϊβάν. Το Πεκίνο αναμένεται να προσπαθήσει να αποσπάσει δηλώσεις από τον Τραμπ που θα μπορούσαν να ερμηνευθούν ως αποδυνάμωση της αμερικανικής στήριξης προς την Ταϊπέι. Η κινεζική ηγεσία θεωρεί τον πρόεδρο της Ταϊβάν Λάι Τσινγκ-τε εμπόδιο στην επανένωση και επιδιώκει να παρουσιάσει οποιαδήποτε διαφοροποίηση της αμερικανικής στάσης ως ένδειξη αποστασιοποίησης της Ουάσιγκτον από το νησί.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στη συμφωνία εξοπλισμών ύψους 14 δισ. δολαρίων που σχεδιάζεται μεταξύ ΗΠΑ και Ταϊβάν, αλλά δεν έχει ακόμη εγκριθεί από την κυβέρνηση Τραμπ. Σύμφωνα με πληροφορίες, η Ουάσιγκτον έχει καθυστερήσει την έγκριση ώστε να μην προκαλέσει το Πεκίνο πριν από τη σύνοδο. Οι Κινέζοι αναμένεται να πιέσουν για περαιτέρω αναβολή, ενώ ο ρόλος του υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο θεωρείται κρίσιμος για την αποφυγή διπλωματικών παγίδων.
Δεύτερο κρίσιμο σημείο είναι η διατήρηση του διαχωρισμού μεταξύ αμερικανικών περιορισμών στις εξαγωγές τεχνολογίας και κινεζικών δεσμεύσεων για αγορές αμερικανικών προϊόντων. Η Ουάσιγκτον αναμένεται να επιδιώξει νέες αγορές σόγιας, αεροσκαφών και άλλων προϊόντων από την Κίνα, επαναφέροντας ουσιαστικά δεσμεύσεις που είχαν συμφωνηθεί ήδη από την πρώτη εμπορική συμφωνία της περιόδου Τραμπ.
Το Πεκίνο, ωστόσο, επιδιώκει να αξιοποιήσει την αμερικανική ανάγκη για εμπορικές επιτυχίες προκειμένου να αποσπάσει πρόσβαση σε προηγμένες τεχνολογίες, όπως ημιαγωγούς και κινητήρες αεροσκαφών. Η ανάλυση υπογραμμίζει ότι οι περιορισμοί εξαγωγών αποτελούν ζήτημα εθνικής ασφάλειας για τις ΗΠΑ και δεν θα πρέπει να μετατραπούν σε διαπραγματευτικό εργαλείο.
Τρίτος στόχος θεωρείται η αποκλιμάκωση των εμπορικών εντάσεων. Κατά την τελευταία συνάντηση Τραμπ – Σι στη Νότια Κορέα το 2025 είχε συμφωνηθεί δωδεκάμηνη αναστολή των αμοιβαίων δασμών και εκτιμάται ότι οι δύο πλευρές θα επιδιώξουν επέκταση της εμπορικής εκεχειρίας.
Παράλληλα, συζητείται η δημιουργία ενός «Συμβουλίου Εμπορίου», μέσω του οποίου οι δύο κυβερνήσεις θα καταρτίζουν λίστες μη ευαίσθητων προϊόντων με στόχο τη μείωση δασμών σε τομείς χαμηλού στρατηγικού ρίσκου. Αν και η προσέγγιση αυτή δεν αντιμετωπίζει τα βαθύτερα προβλήματα του κινεζικού οικονομικού μοντέλου, θεωρείται ότι μπορεί να συμβάλει στη μείωση της έντασης και στην αύξηση των εμπορικών ροών.
Τέταρτο στοιχείο επιτυχίας θα ήταν η απελευθέρωση κρατουμένων. Η κυβέρνηση Τραμπ έχει ήδη δώσει ιδιαίτερη έμφαση στο θέμα και εκτιμάται ότι η σύνοδος θα μπορούσε να οδηγήσει σε απελευθέρωση Αμερικανών πολιτών ή προσώπων που κρατούνται λόγω των σχέσεών τους με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ανάμεσά τους βρίσκεται και ο Ουιγούρος επιχειρηματίας Εκπάρ Ασάτ, ο οποίος συνελήφθη στην Κίνα μετά τη συμμετοχή του σε πρόγραμμα του Στέιτ Ντιπάρτμεντ το 2016.
Η αποφυλάκιση κρατουμένων θεωρείται ότι θα μπορούσε να βελτιώσει το κλίμα στην Ουάσιγκτον απέναντι στην Κίνα, ειδικά σε μια περίοδο κατά την οποία πολλοί Αμερικανοί και μέλη του Κογκρέσου θεωρούν τη χώρα μη ασφαλή προορισμό.
Τα κρίσιμα ορυκτά πάντα στο τραπέζι
Πέμπτος βασικός στόχος είναι η εξασφάλιση πιο σαφών κινεζικών δεσμεύσεων σχετικά με τις εξαγωγές κρίσιμων ορυκτών και σπάνιων γαιών. Μετά τη συνάντηση των δύο ηγετών το 2025, ο Λευκός Οίκος είχε ανακοινώσει ότι η Κίνα δεσμεύτηκε να αναστείλει νέους περιορισμούς στις εξαγωγές σπάνιων γαιών. Ωστόσο, το Πεκίνο παρουσίασε διαφορετική εκδοχή της συμφωνίας και στην πράξη οι περιορισμοί παραμένουν ενεργοί.
Οι αμερικανικές εταιρείες εξακολουθούν να χρειάζονται ειδικές άδειες για εισαγωγές σπάνιων γαιών από την Κίνα, ενώ οι περιορισμοί συνεχίζουν να εφαρμόζονται και σε συμμάχους των ΗΠΑ. Η Ουάσιγκτον επιδιώκει να εξασφαλίσει χρόνο ώστε να αναπτύξει εναλλακτικές αλυσίδες εφοδιασμού και νέες μονάδες εξόρυξης και επεξεργασίας κρίσιμων μετάλλων.
Συνολικά, η ιδανική έκβαση για τις Ηνωμένες Πολιτείες θα ήταν μια σύνοδος όπου ο Τραμπ θα απέφευγε σοβαρά λάθη στο ζήτημα της Ταϊβάν και των εξαγωγικών περιορισμών, θα πετύχαινε αποκλιμάκωση των εμπορικών εντάσεων, θα εξασφάλιζε πρόοδο σε επιμέρους διμερή ζητήματα και θα πετύχαινε την απελευθέρωση κρατουμένων υψηλής προτεραιότητας.
Παρά το γεγονός ότι ένα τέτοιο αποτέλεσμα θεωρείται εφικτό, οι αναλυτές επισημαίνουν ότι εξίσου πιθανό παραμένει και το αντίθετο σενάριο, καθώς οι εκπλήξεις στις σχέσεις ΗΠΑ – Κίνας δεν μπορούν ποτέ να αποκλειστούν.
