Επιτροπή προτείνει την άρση της απαγόρευσης επενδύσεων του κρατικού ταμείου ύψους 2,3 τρισ. δολαρίων σε εταιρείες που συνδέονται με την παραγωγή πυρηνικών όπλων – Αντιδράσεις από οργανώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα και προειδοποιήσεις για αποδυνάμωση των δεοντολογικών κανόνων
Η Νορβηγία θα πρέπει να επιτρέψει στο κρατικό επενδυτικό της ταμείο, ύψους 2,3 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, να επενδύει σε μεγάλους δυτικούς αμυντικούς ομίλους, οι οποίοι σήμερα αποκλείονται από το χαρτοφυλάκιό του λόγω της συμμετοχής τους στην παραγωγή πυρηνικών όπλων. Αυτό εισηγήθηκε την Πέμπτη επιτροπή που διορίστηκε από την κυβέρνηση σύμφωνα με το Reuters.
Οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών επέκριναν την πρόταση, καθώς και άλλες εισηγήσεις της επιτροπής, θεωρώντας ότι αποδυναμώνουν τους δεοντολογικούς κανόνες του ταμείου. Όπως υποστηρίζουν, μια τέτοια αλλαγή θα δημιουργούσε ένα οπισθοδρομικό προηγούμενο, το οποίο είναι πιθανό να ακολουθήσουν και άλλοι διεθνείς επενδυτές.
Η προτεινόμενη αλλαγή σχετικά με τις αμυντικές εταιρείες αποτελεί μέρος μιας ευρείας αναθεώρησης των δεοντολογικών κανόνων που διέπουν το μεγαλύτερο κρατικό επενδυτικό ταμείο στον κόσμο. Εάν εγκριθεί από το νορβηγικό κοινοβούλιο, θα μπορούσε να οδηγήσει σε επενδύσεις δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων σε κατασκευαστές όπλων.
Τι προβλέπουν οι κανόνες
Οι ισχύοντες κανόνες του ταμείου δεν επιτρέπουν την αγορά μετοχών εταιρειών όπως η Airbus, η Boeing, η BAE Systems και η Lockheed Martin, με το σκεπτικό ότι συμβάλλουν στην κατασκευή πυρηνικών όπλων.
Ωστόσο, οι νέοι προτεινόμενοι κανόνες θα προβλέπουν εξαίρεση για εταιρείες που έχουν την έδρα τους σε κράτος που διαθέτει πυρηνικά όπλα, σύμφωνα με τη Συνθήκη για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων (NPT), και το οποίο είναι σύμμαχος της Νορβηγίας στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ.
«Αυτό σημαίνει ότι θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν εκ νέου επενδύσεις σε αρκετές βρετανικές, γαλλικές και αμερικανικές εταιρείες όπλων», δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου ο επικεφαλής της επιτροπής, Σβέιν Γκγέντρεμ.
Ο Νορβηγικός Ερυθρός Σταυρός, μεταξύ άλλων οργανώσεων, καταδίκασε την πρόταση.
«Επενδύοντας σε τέτοια όπλα, στέλνουμε ένα μήνυμα σε ολόκληρο τον κόσμο: ότι αυτά τα όπλα είναι αποδεκτά. Αυτό θέτει ανθρώπινες ζωές σε κίνδυνο», δήλωσε σε γραπτή ανακοίνωσή της στο Reuters η επικεφαλής του οργανισμού, Γκρέτε Χέρλοφσον.
Ο υπουργός Οικονομικών της Νορβηγίας, Γενς Στόλτενμπεργκ, πρώην γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, είχε ζητήσει από την επιτροπή να επανεξετάσει τους κανόνες δεοντολογίας, επικαλούμενος τις αλλαγές στην παγκόσμια κατάσταση ασφάλειας και την εξάρτηση της Νορβηγίας από την πυρηνική αποτρεπτική προστασία του ΝΑΤΟ.
Στον κατάλογο των αμυντικών εταιρειών που αποκλείονται από τις επενδύσεις του ταμείου περιλαμβάνονται επίσης οι Safran, Thales, BWX Technologies, Northrop Grumman, Fluor, General Dynamics, Huntington Ingalls Industries, Jacobs Solutions, L3Harris Technologies και L&T.
Οι αποκλεισμοί θα μπορούσαν να εξακολουθήσουν να ισχύουν για άλλους λόγους δεοντολογίας. Ωστόσο, η επιτροπή πρότεινε επίσης την αλλαγή των διαδικασιών βάσει των οποίων λαμβάνονται τέτοιες αποφάσεις.
Η πρόταση έρχεται έναν χρόνο μετά την κριτική που άσκησε η κυβέρνηση του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, στο ταμείο, επειδή απέσυρε τις επενδύσεις του από την αμερικανική εταιρεία Caterpillar, λόγω της χρήσης των μπουλντόζων της στη Γάζα και στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη.
Εάν η κυβέρνηση μειοψηφίας των Εργατικών υιοθετήσει την πρόταση της επιτροπής, θα διαθέτει επαρκή κοινοβουλευτική στήριξη για την έγκρισή της. Το υπουργείο Οικονομικών αναμένεται να καταθέσει τις δικές του προτάσεις την άνοιξη του 2027.
Αναστολή αποεπενδύσεων
Πέρυσι, το νορβηγικό κοινοβούλιο ανέστειλε τις αποεπενδύσεις του κρατικού ταμείου που βασίζονταν σε δεοντολογικά κριτήρια, λίγες εβδομάδες μετά τις επικρίσεις της κυβέρνησης Τραμπ, εν αναμονή των αποτελεσμάτων της αναθεώρησης που παρουσιάστηκε την Πέμπτη.
Περισσότερα από τα μισά περιουσιακά στοιχεία του ταμείου είναι επενδεδυμένα στις ΗΠΑ. Οι δέκα μεγαλύτερες εταιρείες στο χαρτοφυλάκιό του είναι τεχνολογικοί κολοσσοί, όπως η Nvidia, η Apple και η Amazon, οι οποίοι αντιπροσωπεύουν συνολικά πάνω από το 20% της αξίας των μετοχικών συμμετοχών του ταμείου.
Πριν από την αναστολή, το Συμβούλιο Δεοντολογίας, το ανεξάρτητο όργανο που επιτηρεί την τήρηση των ηθικών κανόνων του ταμείου, διατύπωνε συστάσεις για αποεπένδυση και τις υπέβαλλε στο διοικητικό συμβούλιο της κεντρικής τράπεζας, το οποίο είχε τον τελικό λόγο. Το διοικητικό συμβούλιο συνήθως ακολουθούσε τις συστάσεις του Συμβουλίου.
Όταν το ταμείο πωλούσε το σύνολο της συμμετοχής του σε μια εταιρεία, το σκεπτικό της απόφασης δημοσιοποιούνταν πλήρως, ενώ πολλοί κορυφαίοι θεσμικοί επενδυτές παγκοσμίως ακολουθούσαν το παράδειγμά του.
Την Πέμπτη, η επιτροπή δήλωσε ότι το Συμβούλιο Δεοντολογίας θα πρέπει να συνεχίσει να υφίσταται, αλλά να μην εισηγείται πλέον συγκεκριμένες ενέργειες. Αντίθετα, θα περιορίζεται στην παροχή αναλύσεων σχετικά με τις παραβιάσεις δεοντολογικών κανόνων από εταιρείες.
Η κεντρική τράπεζα, η οποία διαχειρίζεται το ταμείο, θα αποφασίζει εάν θα αποσύρει τις επενδύσεις από μια εταιρεία, εάν θα δημοσιοποιεί τις αξιολογήσεις του εποπτικού οργάνου, πότε θα το κάνει και με ποια μορφή.
Η επιτροπή πρόσθεσε ότι θα πρέπει να επιδεικνύεται ιδιαίτερη προσοχή στις μεγαλύτερες εταιρείες, καθώς μια αποεπένδυση από αυτές θα είχε μεγαλύτερο αντίκτυπο στη συνολική αξία του ταμείου.
Η Τέιλ Χουνγκνες, επικεφαλής της οργάνωσης υπεράσπισης κοινωνικών και περιβαλλοντικών σκοπών Future in Our Hands, δήλωσε στο Reuters ότι η πρόταση θα καθιστούσε το όργανο δεοντολογικού ελέγχου «ανίσχυρο».
«Το διεθνές δίκαιο και τα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα δεν μπορούν να θεωρούνται λιγότερο σημαντικά απλώς και μόνο επειδή μια εταιρεία είναι κερδοφόρα, πολιτικά ευαίσθητη ή δύσκολο να αποκλειστεί από τις επενδύσεις», ανέφερε.
Ευάλωτο σε απειλές το Ταμείο
Ο Γκγέντρεμ, επικεφαλής της επιτροπής, δήλωσε ότι, καθώς το ταμείο έχει μεγαλώσει, έχει γίνει περισσότερο ορατό στο εξωτερικό. Αυτό συμβαίνει σε μια περίοδο κατά την οποία το γεωπολιτικό περιβάλλον γίνεται πιο κατακερματισμένο και οι σχέσεις μεταξύ κρατών βασίζονται ολοένα περισσότερο σε συναλλακτικές λογικές, γεγονός που καθιστά το ταμείο πιο ευάλωτο σε απειλές.
«Το ταμείο προκαλεί αντιδράσεις στο εξωτερικό και υπάρχει μεγαλύτερος κίνδυνος αντιποίνων», δήλωσε. Δεν αναφέρθηκε στις ΗΠΑ ούτε σε κάποια άλλη μεγάλη δύναμη.
Ο Λίντσεϊ Γκράχαμ, Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής των ΗΠΑ και σύμμαχος του Τραμπ, είχε προτείνει την επιβολή δασμών και την ανάκληση θεωρήσεων εισόδου ως αντίποινα για την απόφαση του νορβηγικού κρατικού επενδυτικού ταμείου να αποεπενδύσει από την Caterpillar.
Ο Στόλτενμπεργκ είχε δηλώσει προηγουμένως στο Reuters ότι η διαφάνεια του ταμείου, όσον αφορά τη δημοσιοποίηση των λόγων για τους οποίους αποσύρει τις επενδύσεις του, δημιουργούσε διλήμματα.
Την Πέμπτη, δήλωσε ότι το ζήτημα δεν είναι εάν το ταμείο μπορεί να λειτουργεί με βάση δεοντολογικές αρχές ή όχι. «Θα συνεχίσει να λειτουργεί με βάση δεοντολογικές αρχές, αλλά το ερώτημα είναι πώς εφαρμόζουμε αυτές τις αρχές σε έναν κόσμο που αλλάζει», δήλωσε στο Reuters.
www.worldenergynews.gr
Οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών επέκριναν την πρόταση, καθώς και άλλες εισηγήσεις της επιτροπής, θεωρώντας ότι αποδυναμώνουν τους δεοντολογικούς κανόνες του ταμείου. Όπως υποστηρίζουν, μια τέτοια αλλαγή θα δημιουργούσε ένα οπισθοδρομικό προηγούμενο, το οποίο είναι πιθανό να ακολουθήσουν και άλλοι διεθνείς επενδυτές.
Η προτεινόμενη αλλαγή σχετικά με τις αμυντικές εταιρείες αποτελεί μέρος μιας ευρείας αναθεώρησης των δεοντολογικών κανόνων που διέπουν το μεγαλύτερο κρατικό επενδυτικό ταμείο στον κόσμο. Εάν εγκριθεί από το νορβηγικό κοινοβούλιο, θα μπορούσε να οδηγήσει σε επενδύσεις δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων σε κατασκευαστές όπλων.
Τι προβλέπουν οι κανόνες
Οι ισχύοντες κανόνες του ταμείου δεν επιτρέπουν την αγορά μετοχών εταιρειών όπως η Airbus, η Boeing, η BAE Systems και η Lockheed Martin, με το σκεπτικό ότι συμβάλλουν στην κατασκευή πυρηνικών όπλων.
Ωστόσο, οι νέοι προτεινόμενοι κανόνες θα προβλέπουν εξαίρεση για εταιρείες που έχουν την έδρα τους σε κράτος που διαθέτει πυρηνικά όπλα, σύμφωνα με τη Συνθήκη για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων (NPT), και το οποίο είναι σύμμαχος της Νορβηγίας στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ.
«Αυτό σημαίνει ότι θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν εκ νέου επενδύσεις σε αρκετές βρετανικές, γαλλικές και αμερικανικές εταιρείες όπλων», δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου ο επικεφαλής της επιτροπής, Σβέιν Γκγέντρεμ.
Ο Νορβηγικός Ερυθρός Σταυρός, μεταξύ άλλων οργανώσεων, καταδίκασε την πρόταση.
«Επενδύοντας σε τέτοια όπλα, στέλνουμε ένα μήνυμα σε ολόκληρο τον κόσμο: ότι αυτά τα όπλα είναι αποδεκτά. Αυτό θέτει ανθρώπινες ζωές σε κίνδυνο», δήλωσε σε γραπτή ανακοίνωσή της στο Reuters η επικεφαλής του οργανισμού, Γκρέτε Χέρλοφσον.
Ο υπουργός Οικονομικών της Νορβηγίας, Γενς Στόλτενμπεργκ, πρώην γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, είχε ζητήσει από την επιτροπή να επανεξετάσει τους κανόνες δεοντολογίας, επικαλούμενος τις αλλαγές στην παγκόσμια κατάσταση ασφάλειας και την εξάρτηση της Νορβηγίας από την πυρηνική αποτρεπτική προστασία του ΝΑΤΟ.
Στον κατάλογο των αμυντικών εταιρειών που αποκλείονται από τις επενδύσεις του ταμείου περιλαμβάνονται επίσης οι Safran, Thales, BWX Technologies, Northrop Grumman, Fluor, General Dynamics, Huntington Ingalls Industries, Jacobs Solutions, L3Harris Technologies και L&T.
Οι αποκλεισμοί θα μπορούσαν να εξακολουθήσουν να ισχύουν για άλλους λόγους δεοντολογίας. Ωστόσο, η επιτροπή πρότεινε επίσης την αλλαγή των διαδικασιών βάσει των οποίων λαμβάνονται τέτοιες αποφάσεις.
Η πρόταση έρχεται έναν χρόνο μετά την κριτική που άσκησε η κυβέρνηση του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, στο ταμείο, επειδή απέσυρε τις επενδύσεις του από την αμερικανική εταιρεία Caterpillar, λόγω της χρήσης των μπουλντόζων της στη Γάζα και στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη.
Εάν η κυβέρνηση μειοψηφίας των Εργατικών υιοθετήσει την πρόταση της επιτροπής, θα διαθέτει επαρκή κοινοβουλευτική στήριξη για την έγκρισή της. Το υπουργείο Οικονομικών αναμένεται να καταθέσει τις δικές του προτάσεις την άνοιξη του 2027.
Αναστολή αποεπενδύσεων
Πέρυσι, το νορβηγικό κοινοβούλιο ανέστειλε τις αποεπενδύσεις του κρατικού ταμείου που βασίζονταν σε δεοντολογικά κριτήρια, λίγες εβδομάδες μετά τις επικρίσεις της κυβέρνησης Τραμπ, εν αναμονή των αποτελεσμάτων της αναθεώρησης που παρουσιάστηκε την Πέμπτη.
Περισσότερα από τα μισά περιουσιακά στοιχεία του ταμείου είναι επενδεδυμένα στις ΗΠΑ. Οι δέκα μεγαλύτερες εταιρείες στο χαρτοφυλάκιό του είναι τεχνολογικοί κολοσσοί, όπως η Nvidia, η Apple και η Amazon, οι οποίοι αντιπροσωπεύουν συνολικά πάνω από το 20% της αξίας των μετοχικών συμμετοχών του ταμείου.
Πριν από την αναστολή, το Συμβούλιο Δεοντολογίας, το ανεξάρτητο όργανο που επιτηρεί την τήρηση των ηθικών κανόνων του ταμείου, διατύπωνε συστάσεις για αποεπένδυση και τις υπέβαλλε στο διοικητικό συμβούλιο της κεντρικής τράπεζας, το οποίο είχε τον τελικό λόγο. Το διοικητικό συμβούλιο συνήθως ακολουθούσε τις συστάσεις του Συμβουλίου.
Όταν το ταμείο πωλούσε το σύνολο της συμμετοχής του σε μια εταιρεία, το σκεπτικό της απόφασης δημοσιοποιούνταν πλήρως, ενώ πολλοί κορυφαίοι θεσμικοί επενδυτές παγκοσμίως ακολουθούσαν το παράδειγμά του.
Την Πέμπτη, η επιτροπή δήλωσε ότι το Συμβούλιο Δεοντολογίας θα πρέπει να συνεχίσει να υφίσταται, αλλά να μην εισηγείται πλέον συγκεκριμένες ενέργειες. Αντίθετα, θα περιορίζεται στην παροχή αναλύσεων σχετικά με τις παραβιάσεις δεοντολογικών κανόνων από εταιρείες.
Η κεντρική τράπεζα, η οποία διαχειρίζεται το ταμείο, θα αποφασίζει εάν θα αποσύρει τις επενδύσεις από μια εταιρεία, εάν θα δημοσιοποιεί τις αξιολογήσεις του εποπτικού οργάνου, πότε θα το κάνει και με ποια μορφή.
Η επιτροπή πρόσθεσε ότι θα πρέπει να επιδεικνύεται ιδιαίτερη προσοχή στις μεγαλύτερες εταιρείες, καθώς μια αποεπένδυση από αυτές θα είχε μεγαλύτερο αντίκτυπο στη συνολική αξία του ταμείου.
Η Τέιλ Χουνγκνες, επικεφαλής της οργάνωσης υπεράσπισης κοινωνικών και περιβαλλοντικών σκοπών Future in Our Hands, δήλωσε στο Reuters ότι η πρόταση θα καθιστούσε το όργανο δεοντολογικού ελέγχου «ανίσχυρο».
«Το διεθνές δίκαιο και τα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα δεν μπορούν να θεωρούνται λιγότερο σημαντικά απλώς και μόνο επειδή μια εταιρεία είναι κερδοφόρα, πολιτικά ευαίσθητη ή δύσκολο να αποκλειστεί από τις επενδύσεις», ανέφερε.
Ευάλωτο σε απειλές το Ταμείο
Ο Γκγέντρεμ, επικεφαλής της επιτροπής, δήλωσε ότι, καθώς το ταμείο έχει μεγαλώσει, έχει γίνει περισσότερο ορατό στο εξωτερικό. Αυτό συμβαίνει σε μια περίοδο κατά την οποία το γεωπολιτικό περιβάλλον γίνεται πιο κατακερματισμένο και οι σχέσεις μεταξύ κρατών βασίζονται ολοένα περισσότερο σε συναλλακτικές λογικές, γεγονός που καθιστά το ταμείο πιο ευάλωτο σε απειλές.
«Το ταμείο προκαλεί αντιδράσεις στο εξωτερικό και υπάρχει μεγαλύτερος κίνδυνος αντιποίνων», δήλωσε. Δεν αναφέρθηκε στις ΗΠΑ ούτε σε κάποια άλλη μεγάλη δύναμη.
Ο Λίντσεϊ Γκράχαμ, Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής των ΗΠΑ και σύμμαχος του Τραμπ, είχε προτείνει την επιβολή δασμών και την ανάκληση θεωρήσεων εισόδου ως αντίποινα για την απόφαση του νορβηγικού κρατικού επενδυτικού ταμείου να αποεπενδύσει από την Caterpillar.
Ο Στόλτενμπεργκ είχε δηλώσει προηγουμένως στο Reuters ότι η διαφάνεια του ταμείου, όσον αφορά τη δημοσιοποίηση των λόγων για τους οποίους αποσύρει τις επενδύσεις του, δημιουργούσε διλήμματα.
Την Πέμπτη, δήλωσε ότι το ζήτημα δεν είναι εάν το ταμείο μπορεί να λειτουργεί με βάση δεοντολογικές αρχές ή όχι. «Θα συνεχίσει να λειτουργεί με βάση δεοντολογικές αρχές, αλλά το ερώτημα είναι πώς εφαρμόζουμε αυτές τις αρχές σε έναν κόσμο που αλλάζει», δήλωσε στο Reuters.
www.worldenergynews.gr
