Σε μια πρώην βάση δοκιμών πτήσης νότια του Παρισιού, drones πετάνε πάνω από χωράφια και δάση καθώς ομάδες στο έδαφος δοκιμάζουν συστήματα που έχουν σχεδιαστεί για να τα σταματήσουν - μια απάντηση σε ένα αυξανόμενο κύμα εισβολών με drones και "υβριδικών επιθέσεων" από τότε που η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία το 2022.
Οι πιθανοί πελάτες
Οι πιθανοί πελάτες για τεχνολογία όπως ηλεκτρονικά παρεμβολείς και drones αναχαίτισης που δοκιμάστηκαν στην τοποθεσία Brétigny-sur-Orge δεν είναι πλέον μόνο κυβερνήσεις, αστυνομία και στρατοί.
Ιδιωτικές εταιρείες και κρατικοί φορείς σε όλη την Ευρώπη που λειτουργούν κρίσιμες υποδομές θέλουν να ενισχύσουν τις άμυνές τους, με ορισμένες επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας να ζητούν άδεια να καταρρίπτουν οι ίδιες drones. Από το Παρίσι μέχρι το Βερολίνο, οι κυβερνήσεις το λαμβάνουν υπόψη.
Ανησυχούν ότι ο υβριδικός πόλεμος ή μια επίθεση με drones θα μπορούσε να διακόψει την ηλεκτροδότηση εκατομμυρίων ανθρώπων - όπως έχει συμβεί συχνά στην Ουκρανία μετά από ρωσικές επιθέσεις. «Είναι μια θεωρητική, και ολοένα και πιο πρακτική, πιθανότητα να υπάρξουν διακοπές θέρμανσης αυτόν τον χειμώνα λόγω υβριδικών επιθέσεων», δήλωσε στο Reuters ο Kristian Ruby, γενικός γραμματέας του ευρωπαϊκού ενεργειακού φορέα Eurelectric.
Ορισμένες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ανταποκρίνονται αρχίζοντας να δίνουν στις εταιρείες εξουσίες που παραδοσιακά περιορίζονταν στον στρατό. Εν τω μεταξύ, συνεντεύξεις του Reuters με πάνω από 30 στελέχη εταιρειών, αξιωματούχους και ειδικούς σε drones δείχνουν ότι η τεχνολογία ανίχνευσης και κατάρριψης drones ωριμάζει ταχύτερα από τους κανόνες σχετικά με το ποιος μπορεί να τη χρησιμοποιήσει.
Οι προσεγγίσεις ποικίλλουν σημαντικά σε όλη την Ευρώπη και παραμένουν νομικές αβεβαιότητες, συμπεριλαμβανομένου του ποιος έχει το δικαίωμα να διατάξει απάντηση σε μια απειλή από drone. Η κατάρριψη ενός drone θα μπορούσε να προκαλέσει τραυματισμό ή θάνατο σε άτομα στο έδαφος ή να προκαλέσει ζημιές σε περιουσιακά στοιχεία, εγείροντας ερωτήματα για τις εταιρείες σχετικά με την ευθύνη και την λογοδοσία.
Ο γαλλικός νόμος
Η Γαλλία είναι μεταξύ των χωρών που έχουν πρωτοστατήσει. Το κοινοβούλιο της ψήφισε νόμο τον Αύγουστο που επιτρέπει στους εγκεκριμένους φορείς εκμετάλλευσης κρίσιμων υποδομών και στους εργολάβους να ανιχνεύουν, να παρεμποδίζουν και να καταρρίπτουν drones κοντά σε καθορισμένες εγκαταστάσεις.
Ο νόμος που ψηφίστηκε από το γαλλικό κοινοβούλιο τον Αύγουστο ανταποκρίθηκε σε ένα κύμα εισβολών με μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) σε κρίσιμες και στρατιωτικές τοποθεσίες, συμπεριλαμβανομένων πτήσεων πάνω από τη βάση πυρηνικών υποβρυχίων Ile Longue κοντά στη Βρέστη στη βορειοδυτική Γαλλία τον Δεκέμβριο του 2025.
Η Γαλλία θέλει μια πρόσφατα διευρυμένη λίστα ευαίσθητων τοποθεσιών που θεωρούνται ζωτικής σημασίας και θα εξοπλιστούν έως το 2027, δήλωσε στο Reuters ανώτερος Γάλλος αξιωματούχος που συμμετείχε στα σχέδια, ζητώντας να μην κατονομαστεί, επειδή οι λεπτομέρειες του σχεδίου δεν έχουν ακόμη δημοσιοποιηθεί.
«Ήμασταν ανυπεράσπιστοι απέναντι στην απειλή (των μη επανδρωμένων αεροσκαφών)», δήλωσε ο αξιωματούχος, προσθέτοντας ότι οι ανησυχίες αυξάνονταν την τελευταία δεκαετία καθώς τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη έγιναν πιο προσβάσιμα και πιο συνηθισμένα.
Η γαλλική κυβέρνηση θέλει να δώσει στους φορείς εκμετάλλευσης κρίσιμων υποδομών, όπως η κρατική εταιρεία κοινής ωφέλειας EDF και η κρατική εταιρεία σιδηροδρόμων SNCF, έναν κατάλογο εγκεκριμένων συστημάτων που κυμαίνονται από ηλεκτρονικά παρεμβολείς έως drones αναχαίτισης, ανάλογα με τα διαφορετικά περιβάλλοντα και καταστάσεις.
Επιβεβαιώνοντας σημαντικά στοιχεία του σχεδίου που σκιαγράφησε ο Γάλλος αξιωματούχος, η Systematic Paris-Region, η οποία διαχειρίζεται το κυβερνητικό πρόγραμμα δοκιμών στο Brétigny-sur-Orge, δήλωσε ότι οι αξιολογήσεις που ξεκίνησαν αυτό το καλοκαίρι έχουν μέχρι στιγμής καταγράψει τρεις ολοκληρωτές συστημάτων - οι οποίοι συνδυάζουν διαφορετικά συστήματα υπολογιστών σε ένα ενιαίο σύνολο - και 17 συστήματα καταπολέμησης drones.
Η κατάρριψη ενός drones
Η ανακάλυψη ενός drone γεμάτου με εκρηκτικά κοντά σε ένα ουκρανικό μεταγωγικό αεροπλάνο στο αεροδρόμιο Λειψίας/Χάλε της Γερμανίας τον Αύγουστο υπογράμμισε πόσο μακριά έχουν εξαπλωθεί οι κίνδυνοι.
Η Γερμανία κατηγόρησε τη Ρωσία για το περιστατικό. Η Μόσχα αρνήθηκε ότι βρισκόταν πίσω από αυτό και έχει επανειλημμένα αρνηθεί ότι πραγματοποίησε υβριδικές επιθέσεις στην Ευρώπη, πολλές από τις οποίες έχουν γίνει σε χώρες που υποστηρίζουν το Κίεβο στον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Ωστόσο, αυξάνονται οι ανησυχίες ότι οι εθνικές αρχές δεν μπορούν να ανταποκριθούν αρκετά γρήγορα για να προστατεύσουν τις ευρέως διασκορπισμένες υποδομές από τέτοιες επιθέσεις και ότι οι ζημιές που προκαλούνται από σχετικά φθηνά drones θα μπορούσαν να επιφέρουν υψηλό κόστος επισκευής.
Η Πολωνία έχει προχωρήσει περισσότερο. Οι φορείς εκμετάλλευσης σύμφωνα με το Reuters, έχουν αναπτυχθεί συστήματα αντιμετώπισης μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones) και έχουν πραγματοποιηθεί ασκήσεις σε συνεργασία με στρατιωτικές και αστυνομικές μονάδες. Έχουν θεσπιστεί ζώνες περιορισμένης πτήσης για drones γύρω από κρίσιμες ενεργειακές υποδομές, ενώ ειδικές μονάδες ασφαλείας, που εργάζονται για τους διαχειριστές των υποδομών, έχουν λάβει εξουσιοδότηση να καταστρέφουν, να αχρηστεύουν ή να αναλαμβάνουν τον έλεγχο drones που εισέρχονται σε αυτές τις ζώνες.
Ωστόσο, δύο πηγές από εταιρείες μεταφοράς ενέργειας στην ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ δήλωσαν στο Reuters ότι, για να υπάρξει αποτελεσματική παρέμβαση, απαιτούνται περαιτέρω διασφαλίσεις —ίσως και κάποιο δικαστικό προηγούμενο— σχετικά με το ποιος φέρει την ευθύνη για τυχόν παράπλευρες απώλειες ή ζημιές.
Χωρίς αυτή τη βεβαιότητα, όπως ανέφεραν, οι διαχειριστές κρίσιμων υποδομών ενδέχεται να διστάζουν να εξουδετερώσουν drones, καθώς η κατάρριψη ενός τέτοιου μέσου θα μπορούσε, από μόνη της, να προκαλέσει τραυματισμούς ή δαπανηρές ζημιές.
Η αποκατάσταση
Η παροχή εξουσιοδότησης για την κατάρριψη drones θα συνιστούσε αλλαγή προσέγγισης για τις εταιρείες σε όλη την Ευρώπη. Στελέχη, αξιωματούχοι και αναλυτές του ενεργειακού τομέα δήλωσαν στο Reuters ότι οι εταιρείες κοινής ωφέλειας έχουν αφιερώσει χρόνια στην ενίσχυση των δικτύων τους και στην προετοιμασία για την αποκατάσταση υπηρεσιών σε περίπτωση διακοπής, αντί να εστιάζουν στην πρόληψη των επιθέσεων.
Ο Leonhard Birnbaum, διευθύνων σύμβουλος της γερμανικής ενεργειακής εταιρείας E.ON, δήλωσε τον Σεπτέμβριο ότι οι διαχειριστές πρέπει να αποδεχτούν πως ορισμένες επιθέσεις θα είναι επιτυχείς, αντί να σχεδιάζουν την αποτροπή του συνόλου αυτών. Η εταιρεία διαχειρίζεται περίπου 2.720 υποσταθμούς σε όλη τη Γερμανία, σημείωσε ο ίδιος.
Η Λιθουανία κατασκευάζει έναν οχυρωμένο υποσταθμό κοντά στα σύνορά της με τη Ρωσία, στο πλαίσιο σχεδίων των κρατών της Βαλτικής και της Πολωνίας για την ενίσχυση της άμυνάς τους. Τα σχέδια αυτά περιλαμβάνουν την κατασκευή καταφυγίων, την εγκατάσταση διχτυών προστασίας από drones και τη δημιουργία αποθεμάτων εξοπλισμού —ο οποίος αντικαθίσταται δύσκολα— για κρίσιμα τμήματα του ενεργειακού δικτύου.
Ο πολωνικός κρατικός διαχειριστής δικτύου μεταφοράς, PSE, πραγματοποιεί περιπολίες με ελικόπτερα σε τμήματα του δικτύου υψηλής τάσης —συνολικού μήκους περίπου 16.500 χιλιομέτρων— και προετοιμάζει ισχυρότερα εναέρια μέσα για την προστασία μιας υποθαλάσσιας ηλεκτρικής διασύνδεσης με τη Σουηδία.
Παρόλα αυτά, τα σχετικά φθηνά drones αποτελούν πρόκληση για τέτοιου είδους αμυντικά μέτρα. Ο εξοπλισμός ζωτικής σημασίας, όπως οι μεγάλοι μετασχηματιστές, ενδέχεται να χρειαστεί χρόνια για να αντικατασταθεί, ενώ ακόμη και μια επιτυχής επισκευή μπορεί να αφήσει μια υποδομή εκτός λειτουργίας για μήνες.
Τα σύγχρονα συστήματα αντιμετώπισης drones συνδυάζουν αισθητήρες, λογισμικό διοίκησης και ελέγχου, καθώς και μέσα αντίμετρων, σε μια ενιαία αλυσίδα που έχει σχεδιαστεί για τον εντοπισμό, την ταξινόμηση και την αντιμετώπιση απειλών μέσα σε δευτερόλεπτα.
Αρκετές εταιρείες δήλωσαν στο Reuters ότι η αβεβαιότητα σχετικά με το ποιος έχει την εξουσιοδότηση να δώσει εντολή για αντίδραση έχει επιβραδύνει τις επενδύσεις στα τελικά στάδια αυτής της διαδικασίας. Ως εκ τούτου, η Γαλλία επιδιώκει να αυτοματοποιήσει τη διαδικασία όσο το δυνατόν περισσότερο, δήλωσε υψηλόβαθμος Γάλλος αξιωματούχος που συμμετέχει στον σχεδιασμό της χώρας.
Η γερμανική αμυντική βιομηχανία Rheinmetall δήλωσε στο Reuters ότι το μεγαλύτερο εμπόδιο για τους διαχειριστές πολιτικών υποδομών είναι συχνά η καθυστέρηση μεταξύ του εντοπισμού ενός drone και της λήψης απόφασης για την εφαρμογή κάποιου αντίμετρου, δεδομένου ότι οι νομικές ευθύνες παραμένουν κατακερματισμένες.
Η Rheinmetall σημείωσε ότι το ενδιαφέρον των ιδιωτών διαχειριστών υποδομών για συστήματα αντιμετώπισης drones αυξάνεται ραγδαία.
Η εταιρεία ανέφερε ότι διεξάγει εργαστήρια, επιτόπιες έρευνες και αξιολογήσεις υποδομών για λογαριασμό των διαχειριστών, προετοιμαζόμενη για αυτό που περιέγραψε ως έναν τομέα της αγοράς με «πολύ ταχεία ανάπτυξη».
www.worldenergynews.gr
