Η χρηματοδότηση των 3,4 δισ. ευρώ από το Ταμείο Καινοτομίας της ΕΕ αφορά 77 έργα σε 23 χώρες, μεταξύ των οποίων ελληνικές πρωτοβουλίες για πλωτά υπεράκτια αιολικά πάρκα στο Αιγαίο και αποθήκευση ενέργειας στην Κρήτη
Η Κομισιόν επέλεξε 77 έργα που επικεντρώνονται σε τεχνολογίες μηδενικών καθαρών εκπομπών, τα οποία θα λάβουν 3,4 δισ. ευρώ από το Ταμείο Καινοτομίας (Innovation Fund).
Αυτός ο γύρος χρηματοδότησης περιλαμβάνει για πρώτη φορά ένα έργο μικρού αρθρωτού πυρηνικού αντιδραστήρα και μια πρωτοβουλία δέσμευσης και αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα απευθείας από τον αέρα.
Τα επιλεγμένα έργα εκτείνονται σε 23 χώρες, μεταξύ των οποίων η Ελλάδα, η Ρουμανία, η Βουλγαρία, η Κύπρος και η Κροατία.
Τα έργα, τα οποία επιλέχθηκαν στο πλαίσιο της πρόσκλησης του Ταμείου Καινοτομίας τον Δεκέμβριο του 2025, καλύπτουν διάφορους τομείς, όπως οι ενεργοβόρες βιομηχανίες, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η προηγμένη αποθήκευση ενέργειας, η κατασκευή τεχνολογιών καθαρής ενέργειας, οι μεταφορές μηδενικών καθαρών εκπομπών και η βιομηχανική διαχείριση του άνθρακα, σύμφωνα με δελτίο Τύπου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Οι πρωτοβουλίες αποσκοπούν στην ενίσχυση της βιομηχανικής ηγετικής θέσης και της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ, στην υποστήριξη της μετάβασής της στην καθαρή ενέργεια και στη συμβολή στην επίτευξη του στόχου της κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050.
Η χρηματοδότηση θα προέλθει από τα έσοδα του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EU ETS), ενώ η επόμενη πρόσκληση αναμένεται στις αρχές Δεκεμβρίου.
Κατά την πρώτη δεκαετία λειτουργίας τους, τα 77 έργα εκτιμάται ότι θα αποτρέψουν την έκλυση περίπου 290 εκατ. τόνων CO2, ποσότητα που αντιστοιχεί σε σχεδόν έναν τόνο ανά δευτερόλεπτο, σύμφωνα με το δελτίο Τύπου.
Όπως επισήμανε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η συγκεκριμένη επιλογή περιλαμβάνει για πρώτη φορά ένα έργο μικρού αρθρωτού πυρηνικού αντιδραστήρα (SMR) και ένα έργο δέσμευσης και αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα απευθείας από τον αέρα (DACCS).
Στη Γαλλία, το έργο NetZeroHeat σχεδιάζει την ανάπτυξη ενός μικρού αρθρωτού αντιδραστήρα (SMR) αποκλειστικά για παραγωγή θερμότητας, ισχύος 30 MWh, ο οποίος θα παρέχει ετησίως 131 GWh θερμότητας χαμηλών εκπομπών άνθρακα σε σύστημα τηλεθέρμανσης και έχει σχεδιαστεί για εγκατάσταση κοντά σε αστικές περιοχές.
Η πρώτη πρωτοβουλία DACCS στην Ευρώπη, το Furu στη Νορβηγία, θα αξιοποιεί ανανεώσιμη ενέργεια και θα συνδέεται με τον γεωλογικό χώρο αποθήκευσης Northern Lights, με στόχο την αφαίρεση περίπου 4.000 τόνων CO2 από την ατμόσφαιρα κάθε χρόνο.
Η πρωτοβουλία περιλαμβάνει επίσης έξι έργα κρίσιμων πρώτων υλών, τα οποία επικεντρώνονται στην ενίσχυση των αλυσίδων εφοδιασμού για εφαρμογές καθαρής τεχνολογίας, όπως οι μόνιμοι μαγνήτες σπάνιων γαιών και οι μπαταρίες.
Μεταξύ των έργων που επιλέχθηκαν είναι το AGeLi (Alsace Géothermie Lithium) στη Γαλλία, το οποίο θα αποτελέσει την πρώτη βιομηχανική μονάδα της χώρας για την άμεση εξαγωγή λιθίου μέσω γεωθερμίας.
Η μονάδα αναμένεται να παράγει έως και 15.000 τόνους ανθρακικού λιθίου κατάλληλου για μπαταρίες ετησίως, καλύπτοντας περίπου το 10% των αναγκών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EU) για αποθήκευση ενέργειας.
Τον Μάρτιο του 2025, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε κατάλογο 47 στρατηγικών έργων για κρίσιμες πρώτες ύλες, συμπεριλαμβανομένων 18 πρωτοβουλιών που σχετίζονται με το λίθιο. Αυτόν τον μήνα προστέθηκαν ακόμη 46 έργα σε 16 κράτη μέλη, εκ των οποίων τα τρία αφορούν την εξόρυξη λιθίου.
Χρηματοδότηση θα διατεθεί επίσης για έργα στην Ελλάδα, τη Ρουμανία, τη Βουλγαρία, την Κύπρο και την Κροατία.
Η πρωτοβουλία AegeanFloat, που προτάθηκε από την Terna Energy στην Ελλάδα, προβλέπει την εγκατάσταση πλωτού υπεράκτιου αιολικού πάρκου ισχύος 45 MW στο Αιγαίο Πέλαγος, με τρεις ανεμογεννήτριες ισχύος 15 MW η καθεμία, τοποθετημένες σε πλωτές πλατφόρμες από σκυρόδεμα που χρησιμοποιούν την τεχνολογία Swinging Around Twin Hull.
Ένα ακόμη ελληνικό έργο, το Talos (Technology for Advanced Long Duration Organic Storage), αποσκοπεί στη δημιουργία ενός μεγάλου μικροδικτύου ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην Κρήτη, συνδυάζοντας την ηλιακή και την αιολική ενέργεια με μπαταρία στερεάς ροής χωρητικότητας 400 MWh.
Άλλα επιλεγμένα έργα από την περιοχή περιλαμβάνουν την ευέλικτη εικονική πλατφόρμα ηλεκτρικής ενέργειας EuniFlex VPP στην Κύπρο, η οποία θα ενσωματώνει υπερταχείς αμφίδρομους φορτιστές ηλεκτρικών οχημάτων και συστήματα μπαταριών, καθώς και το ρουμανοουγγρικό έργο Flow4EVE, το οποίο αποσκοπεί στη βελτίωση της απόδοσης των μπαταριών ηλεκτρικών οχημάτων μέσω ενός συστήματος που βασίζεται σε αντλία θερμότητας, με δυνατότητα αύξησης της αυτονομίας κατά την οδήγηση τον χειμώνα έως και 20%.
Στην Κροατία, επιλέχθηκε η εταιρεία Končar για το έργο Koncar-Nexus, το οποίο θα οδηγήσει στη βιομηχανική παραγωγή μιας αρθρωτής πλατφόρμας μετατροπής ισχύος από μέση τάση σε συνεχές ρεύμα, ισχύος 2,5 MW.
Η πλατφόρμα θα συνδέει τα συμβατικά δίκτυα μέσης τάσης με μεγάλα φορτία συνεχούς ρεύματος, όπως οι ηλεκτρολύτες πράσινου υδρογόνου.
Πρόσθετες επιχορηγήσεις θα στηρίξουν τη βιώσιμη παραγωγή πλακιδίων στη Ρουμανία και καινοτόμες μεθόδους ανακύκλωσης χαλκού στη Βουλγαρία.
www.worldenergynews.gr
