Η Ταϊβάν ενδέχεται να αποτελέσει το επόμενο σημείο έντασης που θα δοκιμάσει τη δυνατότητα της Κίνας να χρησιμοποιεί τις σπάνιες γαίες ως εργαλείο γεωπολιτικής πίεσης.
Όταν η Ιαπωνία άφησε να εννοηθεί ότι δεν θα παρέμενε ουδέτερη σε περίπτωση σύγκρουσης για την Ταϊβάν, το Πεκίνο απάντησε περιορίζοντας δραστικά τις εξαγωγές αρκετών βαριών σπάνιων γαιών, μεταξύ των οποίων το δυσπρόσιο και το τέρβιο.
Η Ιαπωνία αποτέλεσε την πρώτη δοκιμασία. Καθώς οι εντάσεις μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας κλιμακώνονται, μια νέα αντιπαράθεση θα μπορούσε να οδηγήσει σε άμεσο αποκλεισμό των αμερικανικών αγορών από τις κινεζικές εξαγωγές σπάνιων γαιών, ασκώντας πίεση στην αμερικανική αμυντική βιομηχανία χωρίς να χρειαστεί να πέσει ούτε ένας πυροβολισμός.
Για το Πεντάγωνο, το οποίο βρίσκεται ήδη αντιμέτωπο με την ανάγκη αναπλήρωσης οπλικών συστημάτων αξίας 28 δισ. δολαρίων που έχουν καταναλωθεί μέχρι στιγμής στον συνεχιζόμενο πόλεμο με το Ιράν, ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα μπορούσε να έχει σοβαρές συνέπειες. Θεωρητικά, ωστόσο, η κατάσταση δεν θα έπρεπε να είναι τόσο ανησυχητική, καθώς η Ουάσιγκτον έχει θέσει ως καταληκτική ημερομηνία την 1η Ιανουαρίου 2027 για την απαγόρευση της χρήσης σπάνιων γαιών κινεζικής προέλευσης σε όλα τα αμερικανικά οπλικά συστήματα.
Η προθεσμία παραμένει σε ισχύ, αλλά προκαλεί αντιδράσεις, καθώς οι κατασκευαστές αμυντικού εξοπλισμού προειδοποιούν ότι οι νέες αλυσίδες εφοδιασμού δεν θα είναι έτοιμες εγκαίρως.
Σε αυτόν τον αγώνα δρόμου συμμετέχει η REalloys (NASDAQ: ALOY), εταιρεία που αναπτύσσει μια εγκατάσταση μεταλλοποίησης βαριών σπάνιων γαιών, η οποία θα μπορούσε να είναι η μεγαλύτερη εκτός Κίνας, καθώς και την πρώτη εμπορικής κλίμακας πλατφόρμα μεταλλοποίησης βαριών σπάνιων γαιών στο δυτικό ημισφαίριο. Η εταιρεία επιδιώκει να θέσει σε λειτουργία εμπορική παραγωγική δυναμικότητα στις αρχές του 2027, ώστε να ανταποκριθεί στην προθεσμία του Πενταγώνου.
Η απαγόρευση του 2027 δεν αφορά την πολιτική οικονομία. Οι μόνιμοι μαγνήτες σπάνιων γαιών υποστηρίζουν βιομηχανικούς κλάδους με εκτιμώμενη ετήσια αξία 1,5 τρισ. δολαρίων μόνο στις ΗΠΑ, από την αυτοκινητοβιομηχανία και τα βιομηχανικά μηχανήματα έως τα ηλεκτρονικά, τον ιατρικό εξοπλισμό και τα κέντρα δεδομένων.
Σύμφωνα με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), οι μόνιμοι μαγνήτες σπάνιων γαιών αντιπροσωπεύουν περίπου το 70% της προστιθέμενης αξίας που θα μπορούσε να τεθεί σε κίνδυνο (VAAR) στις ΗΠΑ σε ένα υποθετικό σενάριο σοβαρής διαταραχής της προσφοράς. Ένας κινεζικός αποκλεισμός των εξαγωγών δεν θα δημιουργούσε δύο ξεχωριστές κρίσεις, μία για την άμυνα και μία για την πολιτική οικονομία. Αντίθετα, θα ανάγκαζε τους δύο τομείς να ανταγωνιστούν για τις ίδιες περιορισμένες ποσότητες, σε μια εγχώρια εφοδιαστική αλυσίδα που βρίσκεται ακόμη στα πρώτα στάδια ανάπτυξής της.
Ποιοι θα αντιμετώπιζαν πρώτοι ελλείψεις σε δυσπρόσιο και τέρβιο
Τι θα συνέβαινε εάν η Κίνα αποφάσιζε ξαφνικά να διακόψει τις εξαγωγές σπάνιων γαιών προς τις ΗΠΑ;
Το κρίσιμο ερώτημα είναι ποιοι κατασκευαστές θα εξαντλούσαν πρώτοι τα αποθέματά τους σε δυσπρόσιο και τέρβιο. Πρόσφατες διαταραχές στην Ιαπωνία και την Ευρώπη έδειξαν ότι, όταν τα διαθέσιμα αποθέματα μειώνονται, οι επιχειρήσεις αρχίζουν να περιορίζουν τη χρήση υλικών, να επανασχεδιάζουν τα προϊόντα τους και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να αναστέλλουν προσωρινά την παραγωγή.
Καθώς τα αποθέματα στην Ιαπωνία περιορίζονταν, η Shin-Etsu Chemical, ο μεγαλύτερος παραγωγός μόνιμων μαγνητών σπάνιων γαιών εκτός Κίνας, σταμάτησε να δέχεται νέες παραγγελίες για ορισμένους μαγνήτες που περιείχαν δυσπρόσιο, σύμφωνα με το Reuters.
Η κατασκευάστρια ηλεκτρονικών εξαρτημάτων TDK δήλωσε ότι η εξασφάλιση σπάνιων γαιών είχε καταστεί «εξαιρετικά δύσκολη», αναγκάζοντάς την να βασιστεί στα υφιστάμενα αποθέματα, ενώ επιτάχυνε τις προσπάθειες επανασχεδιασμού προϊόντων με μικρότερη περιεκτικότητα σε τέτοια υλικά. Σε μεταγενέστερο δημοσίευμά του, το Reuters ανέφερε ότι οι ελλείψεις επεκτάθηκαν πέρα από τους κατασκευαστές μαγνητών, καθώς εταιρείες από διαφορετικούς βιομηχανικούς κλάδους στην Ιαπωνία προειδοποιούσαν τους επενδυτές για τις αυξανόμενες δυσκολίες εξασφάλισης κρίσιμων ορυκτών.
Στις ΗΠΑ, οι πρώτες επιπτώσεις θα μπορούσαν να εμφανιστούν στις επιχειρήσεις με τα μικρότερα ιδιωτικά αποθέματα και τη μεγαλύτερη εξάρτηση από μαγνήτες νεοδυμίου-σιδήρου-βορίου (NdFeB) υψηλών επιδόσεων. Σε αυτές περιλαμβάνονται οι προμηθευτές της αυτοκινητοβιομηχανίας, οι κατασκευαστές βιομηχανικών ηλεκτροκινητήρων, οι εταιρείες ρομποτικής, οι αεροδιαστημικές επιχειρήσεις και άλλοι χρήστες μαγνητών ενισχυμένων με δυσπρόσιο και τέρβιο.
Το Reuters είχε αναφέρει πέρυσι ότι η Hyundai είχε συγκεντρώσει αποθέματα σπάνιων γαιών που επαρκούσαν για περίπου έναν χρόνο, εξασφαλίζοντας μεγαλύτερη ευελιξία σε σχέση με ανταγωνιστές όπως η Ford και η BMW, των οποίων η παραγωγή ή τα δίκτυα προμηθευτών είχαν ήδη επηρεαστεί από τους κινεζικούς περιορισμούς στις εξαγωγές. Ωστόσο, οι περισσότερες επιχειρήσεις δεν δημοσιοποιούν τα επίπεδα των αποθεμάτων τους, γεγονός που καθιστά αδύνατο να προσδιοριστεί με ακρίβεια ποιοι θα αντιμετώπιζαν πρώτοι ελλείψεις.
Η REalloys επιχειρεί να δημιουργήσει μια ολοκληρωμένη αλυσίδα παραγωγής στη Βόρεια Αμερική
Η αλυσίδα εφοδιασμού σπάνιων γαιών δεν ξεκινά από τον μαγνήτη. Αρχίζει από την πρώτη ύλη και συνεχίζεται με την παραγωγή οξειδίων, μετάλλων και κραμάτων, πριν καταλήξει στους μόνιμους μαγνήτες. Η REalloys επιχειρεί να συγκεντρώσει όλα αυτά τα στάδια σε μία ενιαία βιομηχανική πλατφόρμα στη Βόρεια Αμερική.
Το πρώτο βήμα είναι η εξασφάλιση της πρώτης ύλης. Μια μονάδα μεταλλοποίησης είναι τόσο ασφαλής όσο και η τροφοδοσία της με υλικά, ενώ η Κίνα εξακολουθεί να κυριαρχεί σε μεγάλο μέρος της παγκόσμιας προσφοράς βαριών σπάνιων γαιών.
Για να περιορίσει αυτή την εξάρτηση, η REalloys επιδιώκει να εξασφαλίσει πολλαπλές πηγές προμήθειας, αντί να βασίζεται σε ένα μόνο ορυχείο. Έχει διασφαλίσει μακροπρόθεσμη πρόσβαση σε διαχωρισμένες βαριές σπάνιες γαίες μέσω του Saskatchewan Research Council, ενώ υπέγραψε συμφωνία απορρόφησης παραγωγής διάρκειας 15 ετών, η οποία καλύπτει το 15% της παραγωγής της πρώτης φάσης του έργου Tanbreez της Critical Metals στη Γροιλανδία. Παράλληλα, διεύρυνε τις μελλοντικές πηγές εφοδιασμού μέσω συμφωνιών στη Βραζιλία, τη Μοντάνα, το Ουαϊόμινγκ και το Καζακστάν.
Η εξεύρεση κοιτασμάτων, ωστόσο, αποτελεί μόνο το πρώτο μέρος της πρόκλησης. Το βασικό εμπόδιο είναι η μετατροπή των σπάνιων γαιών σε διαχωρισμένα οξείδια και στη συνέχεια σε μέταλλα εμπορικών προδιαγραφών. Η Βόρεια Αμερική έχει σε μεγάλο βαθμό απολέσει αυτή τη δυνατότητα και η REalloys επιχειρεί να την ανακτήσει.
Τον Μάρτιο, η Υπηρεσία Αμυντικής Επιμελητείας των ΗΠΑ (Defense Logistics Agency) ανέθεσε στην εταιρεία σύμβαση αξίας έως 1,7 εκατ. δολαρίων για την ανάπτυξη αρθρωτής τεχνολογίας μεταλλοποίησης βαριών σπάνιων γαιών.
Μέσα σε λίγες ημέρες, η REalloys ανακοίνωσε σχέδια για την κατασκευή μιας μονάδας που, σύμφωνα με την εταιρεία, θα μπορούσε να αποτελέσει τη μεγαλύτερη εγκατάσταση μεταλλοποίησης βαριών σπάνιων γαιών εκτός Κίνας.
Η μονάδα θα έχει τη δυνατότητα παραγωγής περίπου 30 τόνων μεταλλικού δυσπροσίου και 15 τόνων μεταλλικού τερβίου ετησίως. Η θέση της σε λειτουργία προβλέπεται να πραγματοποιηθεί σε συνεργασία με το Saskatchewan Research Council, προτού μεταφερθεί στο Οχάιο, όπου θα υποστηρίξει την παραγωγή κραμάτων και μόνιμων μαγνητών.
Η παραγωγή μετάλλου, ωστόσο, δεν αρκεί από μόνη της. Μέχρι να μετατραπεί σε μόνιμο μαγνήτη, δεν μπορεί να ενσωματωθεί σε πυραύλους, μαχητικά αεροσκάφη, ρομπότ ή ηλεκτροκινητήρες. Τον Ιούλιο, η REalloys προχώρησε στο επόμενο στάδιο, συνάπτοντας συνεργασία με την JS Link για την ενσωμάτωση της παραγωγής κραμάτων και μόνιμων μαγνητών στην αναπτυσσόμενη βορειοαμερικανική πλατφόρμα της. Με αυτόν τον τρόπο, επιδιώκει να ολοκληρώσει την παραγωγική αλυσίδα από την πρώτη ύλη έως τον τελικό μαγνήτη.
Τον Ιούνιο, η εταιρεία ολοκλήρωσε επίσης ιδιωτική τοποθέτηση με θεσμικούς επενδυτές, ύψους περίπου 100 εκατ. δολαρίων, με στόχο την επιτάχυνση της κατασκευής της καθετοποιημένης παραγωγικής της πλατφόρμας. Η κίνηση σηματοδοτεί τη μετάβαση από τις συμφωνίες προμήθειας και τα πιλοτικά έργα προς τη βιομηχανική παραγωγή εμπορικής κλίμακας.
Σχέδια για μονάδα επεξεργασίας σε στρατιωτική εγκατάσταση των ΗΠΑ
Η δραστηριότητα της REalloys δεν περιορίζεται πλέον στις δικές της εγκαταστάσεις. Η εταιρεία βρίσκεται σε αποκλειστικές διαπραγματεύσεις με τον αμερικανικό στρατό για την κατασκευή και λειτουργία εμπορικών μονάδων επεξεργασίας βαριών σπάνιων γαιών στο Tooele Army Depot, στρατιωτική εγκατάσταση στη Γιούτα.
Εφόσον οριστικοποιηθεί η συμφωνία, το έργο θα μπορούσε να δημιουργήσει, σύμφωνα με την εταιρεία, την πρώτη εμπορική μονάδα επεξεργασίας κρίσιμων ορυκτών εντός στρατιωτικής εγκατάστασης των ΗΠΑ, με δυνατότητα προμήθειας τόσο κρατικών όσο και εμπορικών πελατών.
Οι ΗΠΑ έχουν ήδη μια εικόνα των επιπτώσεων που θα μπορούσε να προκαλέσει ένας ευρύτερος περιορισμός των εξαγωγών. Η Κίνα κάλυψε περίπου το 70% των άμεσων αμερικανικών εισαγωγών υττρίου την περίοδο 2021-2024. Παράλληλα, το 2025 οι ΗΠΑ δεν διέθεταν παραγωγή πρωτογενούς υττρίου σε εμπορική κλίμακα και παρέμεναν πλήρως εξαρτημένες από τις καθαρές εισαγωγές.
Μετά την αυστηροποίηση των κινεζικών ελέγχων στις εξαγωγές, προμηθευτές επικαλύψεων για την αεροδιαστημική βιομηχανία άρχισαν να περιορίζουν τη διάθεση υλικών, ορισμένοι ανέστειλαν προσωρινά την παραγωγή και κατασκευαστές επανέφεραν παλαιότερες τεχνολογίες επικαλύψεων για να διατηρήσουν σε λειτουργία την παραγωγή εξαρτημάτων στροβίλων.
Ο ευρύτερος ανταγωνισμός για τα κρίσιμα ορυκτά
Οι σπάνιες γαίες αποτελούν μόνο ένα μέρος της ευρύτερης πρόκλησης που αντιμετωπίζουν οι ΗΠΑ στην εξασφάλιση κρίσιμων ορυκτών. Ο χαλκός, το λίθιο και το σκάνδιο είναι επίσης απαραίτητα για τις βιομηχανίες που επιχειρεί να προστατεύσει η Ουάσιγκτον.
Πέρα από εξειδικευμένες εταιρείες όπως η REalloys, τρεις μεγάλοι όμιλοι εξόρυξης και επεξεργασίας υλικών αποτυπώνουν το εύρος του ανταγωνισμού για τον έλεγχο των αλυσίδων εφοδιασμού.
Η Rio Tinto (NYSE: RIO) διευρύνει την παρουσία της σε στρατηγικής σημασίας ορυκτά, κυρίως στον χαλκό και το λίθιο. Το έργο Rincón στην Αργεντινή, ύψους 2,5 δισ. δολαρίων, έχει σχεδιαστεί ώστε, μετά τη βελτιστοποίησή του, να παράγει περίπου 60.000 τόνους ανθρακικού λιθίου κατάλληλου για μπαταρίες ετησίως. Παράλληλα, οι δραστηριότητες της εταιρείας στο Κεμπέκ περιλαμβάνουν την ανάπτυξη εμπορικής παραγωγής σκανδίου για αεροδιαστημικές εφαρμογές και προηγμένα κράματα αλουμινίου. Με σχέδια αύξησης της δυναμικότητας παραγωγής οξειδίου του σκανδίου έως και στους 12 τόνους ετησίως, η Rio Tinto επιδιώκει να ενισχύσει τη θέση της ως προμηθευτής υλικών για τον εξηλεκτρισμό και τη βιομηχανία υψηλής τεχνολογίας.
Η BHP Group (NYSE: BHP) κατέχει εξίσου σημαντική θέση χάρη στον χαλκό, ένα μέταλλο απαραίτητο για τα ηλεκτρικά δίκτυα, τα κέντρα δεδομένων, τα ηλεκτρικά οχήματα και τις στρατιωτικές υποδομές. Η εταιρεία διαχειρίζεται το Escondida στη Χιλή, το μεγαλύτερο ορυχείο χαλκού παγκοσμίως, ενώ η παραγωγή της ανήλθε σε περίπου 1,95 εκατ. τόνους χαλκού κατά το οικονομικό έτος 2026. Ο τομέας χαλκού της απέφερε περίπου 18,2 δισ. δολάρια σε υποκείμενο EBITDA, αντιπροσωπεύοντας για πρώτη φορά περισσότερο από το ήμισυ των συνολικών υποκείμενων EBITDA του ομίλου. Με πρόσθετες προοπτικές ανάπτυξης στη Χιλή, την Αυστραλία και την Αργεντινή, η BHP εκτίθεται ολοένα περισσότερο στην αυξανόμενη παγκόσμια ζήτηση για στρατηγικά βιομηχανικά μέταλλα.
Η Albemarle (NYSE: ALB) συγκαταλέγεται στους κορυφαίους παραγωγούς λιθίου παγκοσμίως, προμηθεύοντας μια βασική πρώτη ύλη για τις μπαταρίες ηλεκτρικών οχημάτων και τα συστήματα αποθήκευσης ενέργειας. Οι δραστηριότητές της εκτείνονται στη Χιλή, την Αυστραλία και τις ΗΠΑ, καλύπτοντας τόσο την εξόρυξη όσο και την επεξεργασία λιθίου κατάλληλου για μπαταρίες.
Ωστόσο, η απόφαση της εταιρείας τον Φεβρουάριο του 2026 να θέσει εκτός λειτουργίας την τελευταία ενεργή γραμμή παραγωγής στη μονάδα υδροξειδίου του λιθίου Kemerton στην Αυστραλία αναδεικνύει μια βασική δυσκολία για την ανεξαρτησία της Δύσης στον τομέα των ορυκτών: η εξασφάλιση πρώτων υλών δεν αρκεί, εάν δεν υπάρχει παράλληλα οικονομικά βιώσιμη δυναμικότητα επεξεργασίας.
Οι τρεις αυτοί όμιλοι καταδεικνύουν ότι η πρόκληση των κρίσιμων ορυκτών εκτείνεται πολύ πέρα από τις σπάνιες γαίες. Ωστόσο, η άμεση ευπάθεια είναι ιδιαίτερα έντονη στις βαριές σπάνιες γαίες, καθώς η κινεζική κυριαρχία στην επεξεργασία και τη μεταλλοποίηση ενδέχεται να αναγκάσει τους αμερικανικούς αμυντικούς κατασκευαστές να ανταγωνιστούν ευθέως τις επιχειρήσεις της πολιτικής οικονομίας για περιορισμένες διαθέσιμες ποσότητες.
Το ενδεχόμενο σύγκρουσης για την Ταϊβάν και οι επιπτώσεις στην αμερικανική αγορά
Η REalloys, η οποία δραστηριοποιείται στην προσπάθεια ανάπτυξης εναλλακτικής αλυσίδας εφοδιασμού κρίσιμων μετάλλων, επισημαίνει τους κινδύνους που θα μπορούσαν να προκύψουν τόσο από την εφαρμογή της απαγόρευσης του Πενταγώνου όσο και από μια ενδεχόμενη κρίση γύρω από την Ταϊβάν, η οποία θα οδηγούσε το Πεκίνο σε πλήρη διακοπή των εξαγωγών σπάνιων γαιών.
«Αυτό μοιάζει με ένα σοκ στην προσφορά σπάνιων γαιών πριν ακόμη επιβληθεί ένα πλήρες εμπάργκο: πρώτα εκτοξεύονται οι τιμές, στη συνέχεια περιορίζεται η διάθεση των υλικών και έπειτα οι μηχανικοί αρχίζουν να επανασχεδιάζουν τα προϊόντα με βάση όσα εξακολουθούν να μπορούν να προμηθευτούν», δήλωσε στο Oilprice.com ο Anupam Ghildyal, επικεφαλής ανάπτυξης της REalloys.
«Και πολύ γρήγορα, το Πεντάγωνο και η πολιτική βιομηχανία θα μπορούσαν να βρεθούν να ανταγωνίζονται για τις ίδιες περιορισμένες προμήθειες», πρόσθεσε.
www.worldenergynews.gr
