Τη δημιουργία ενός νέου ευρωπαϊκού οργανισμού και ενός ταμείου 2 δισ. ευρώ για τις κρίσιμες πρώτες ύλες υποστήριξε με μεγάλη πλειοψηφία το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με στόχο να περιορίσει την εξάρτηση της Ευρώπης από την Κίνα σε μέταλλα και ορυκτά που χρειάζονται η βιομηχανία, η ενέργεια και η άμυνα.
Αλλά να δούμε τι θα γίνει μετά από αυτό το βήμα, καθώς η ψηφοφορία δεν σημαίνει ότι ο νέος οργανισμός και το ταμείο έχουν ήδη εγκριθεί οριστικά. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα διαπραγματευτεί τώρα με τα κράτη μέλη το τελικό κείμενο και η καλή εφαρμογή του μέτρου επαφίεται στην Κομισιόν…
Πάντως οι ευρωβουλευτές ενέκριναν τις προτεινόμενες αλλαγές στον ευρωπαϊκό κανονισμό για τις Κρίσιμες Πρώτες Ύλες (CRMA) με 470 ψήφους υπέρ, 83 κατά και 108 αποχές. Στο επίκεντρο βρίσκονται οι σπάνιες γαίες, το λίθιο, το κοβάλτιο και άλλες πρώτες ύλες που χρησιμοποιούνται σε ηλεκτρικά αυτοκίνητα, μπαταρίες, ανεμογεννήτριες, ηλεκτρονικά συστήματα και στρατιωτικό εξοπλισμό.
Το σχέδιο προβλέπει τη δημιουργία ενός αυτόνομου ευρωπαϊκού οργανισμού, ο οποίος θα συγκεντρώνει πληροφορίες για την αγορά, θα συντονίζει τις κοινές αγορές πρώτων υλών και τη δημιουργία στρατηγικών αποθεμάτων και θα στηρίζει επενδύσεις στην εξόρυξη, την επεξεργασία και την ανακύκλωση.
Παράλληλα, οι ευρωβουλευτές προτείνουν ειδικό ταμείο 2 δισ. ευρώ, στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού για την περίοδο 2028-2034. Στόχος είναι να εξασφαλιστεί χρηματοδότηση για νέα έργα και να περιοριστεί ο κίνδυνος που αντιμετωπίζουν οι επενδυτές από τις μεγάλες διακυμάνσεις στις τιμές των πρώτων υλών.
Για τον σκοπό αυτό προτείνονται και μηχανισμοί σταθεροποίησης τιμών, όπως συμβάσεις που προστατεύουν τα έσοδα των παραγωγών από τις μεταβολές της αγοράς.
Περιορισμοί στις εξαγωγές και κοινά αποθέματα
Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόταση να μπορεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να περιορίζει, υπό προϋποθέσεις, τις εξαγωγές αποβλήτων και θραυσμάτων μόνιμων μαγνητών, ώστε η Ευρώπη να κρατά περισσότερα υλικά για ανακύκλωση.
Οι μαγνήτες αυτοί περιέχουν πολύτιμες σπάνιες γαίες, όπως νεοδύμιο και δυσπρόσιο, και χρησιμοποιούνται μεταξύ άλλων στους κινητήρες ηλεκτρικών αυτοκινήτων και στις ανεμογεννήτριες. Με την ανακύκλωσή τους, η ΕΕ επιδιώκει να ανακτά πρώτες ύλες αντί να εξαρτάται αποκλειστικά από νέες εισαγωγές.
Το σχέδιο ενισχύει επίσης τις κοινές προμήθειες και τη δημιουργία στρατηγικών αποθεμάτων από κράτη και επιχειρήσεις, ώστε να υπάρχουν διαθέσιμες ποσότητες σε περίπτωση προβλημάτων στον εφοδιασμό.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα αναλάβει να εντοπίζει τις μεγάλες επιχειρήσεις που εξαρτώνται από κρίσιμες πρώτες ύλες και να τους ζητά να καταγράφουν τους προμηθευτές τους και να λαμβάνουν μέτρα για τον περιορισμό των κινδύνων. Οι υποχρεώσεις θα αφορούν στρατηγικούς κλάδους όπως οι μπαταρίες, το υδρογόνο, τα αεροσκάφη, τα drones, οι δορυφόροι και οι προηγμένοι ημιαγωγοί.
Οι ευρωβουλευτές ζητούν ακόμη να ανοίγουν τουλάχιστον δύο φορές τον χρόνο οι αιτήσεις για νέα στρατηγικά έργα, ώστε οι επιχειρήσεις να μπορούν να προγραμματίζουν καλύτερα τις επενδύσεις τους.
Σύνδεση με την ευρωπαϊκή άμυνα
Η νέα πρωτοβουλία δίνει ιδιαίτερο βάρος και στην αμυντική βιομηχανία, καθώς η πρόσβαση σε κρίσιμα μέταλλα επηρεάζει άμεσα την παραγωγή στρατιωτικού εξοπλισμού και προηγμένων τεχνολογικών συστημάτων.
Για τον λόγο αυτό, οι ευρωβουλευτές ζητούν να αξιοποιηθεί και το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Αμυντικής Βιομηχανίας για τη χρηματοδότηση στρατηγικών έργων εξόρυξης και επεξεργασίας πρώτων υλών που είναι απαραίτητες για την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
«Οι κρίσιμες πρώτες ύλες έχουν γίνει το νόμισμα της γεωπολιτικής ισχύος. Αυτοί που τις ελέγχουν ελέγχουν το βιομηχανικό μας μέλλον, την ενεργειακή μας μετάβαση και την ασφάλειά μας», δήλωσε ο Ολλανδός ευρωβουλευτής Mohammed Chahim.
Οι προτάσεις αποτελούν μέρος των αλλαγών στον ευρωπαϊκό κανονισμό για τις Κρίσιμες Πρώτες Ύλες, τις οποίες παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Δεκέμβριο του 2025, στο πλαίσιο του σχεδίου RESourceEU.
www.worldenergynews.gr
