Σοβαρές πιέσεις αντιμετωπίζει η εξορυκτική βιομηχανία της Χιλής, καθώς τα γηρασμένα μεταλλεία, τα ακραία καιρικά φαινόμενα, τα θανατηφόρα εργατικά δυστυχήματα και οι επιχειρησιακές δυσκολίες περιορίζουν την παραγωγή χαλκού.
Όπως διαβάζουμε στο mining.com, η εικόνα αυτή δημιουργεί αβεβαιότητα για την ανάκαμψη του μεγαλύτερου παραγωγού παγκοσμίως, σε μια περίοδο κατά την οποία η διεθνής ζήτηση ενισχύεται λόγω της επέκτασης των κέντρων δεδομένων και των ηλεκτρικών δικτύων.
Τουλάχιστον επτά εργαζόμενοι έχουν χάσει τη ζωή τους σε μεταλλευτικές εγκαταστάσεις της Χιλής μέσα στον τελευταίο μήνα, μεταξύ των οποίων δύο άνθρωποι που σκοτώθηκαν από χιονοστιβάδα στο μεταλλείο El Teniente της κρατικής εταιρείας Codelco. Ταυτόχρονα, ισχυρές βροχοπτώσεις και χιονοπτώσεις έχουν προκαλέσει επανειλημμένες διακοπές στη λειτουργία μεταλλείων και υποδομών, ενώ οι εργασιακές εντάσεις εξακολουθούν να απειλούν την ομαλή λειτουργία του κλάδου.
Οι εξελίξεις βρίσκονται στο επίκεντρο των συζητήσεων κατά τη διάρκεια της LME Week στο Λονδίνο, όπου παραγωγοί, επενδυτές και έμποροι μετάλλων διαπραγματεύονται συμφωνίες και συμβόλαια για το 2027. Η περιορισμένη προσφορά από τα ορυχεία αναμένεται να αποτελέσει βασικό ζήτημα, καθώς τα προβλήματα στην παραγωγή ενισχύουν τις ανησυχίες για την επάρκεια χαλκού στη διεθνή αγορά.
Παρότι οι εμπορικές ανακατατάξεις που συνδέονται με τους δασμούς έχουν αποτελέσει σημαντικό παράγοντα πίσω από τις φετινές ιστορικά υψηλές τιμές, οι δυσκολίες στην εξόρυξη αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη σημασία. Η Χιλή καλύπτει περισσότερο από το 20% της παγκόσμιας παραγωγής εξορυγμένου χαλκού, γεγονός που καθιστά τις επιδόσεις της καθοριστικές για την ισορροπία της αγοράς. Οι τελευταίες αναταράξεις αυξάνουν, μάλιστα, τον κίνδυνο να καταγραφεί η πρώτη ετήσια μείωση της παγκόσμιας μεταλλευτικής παραγωγής από το 2017.
Τα ακραία καιρικά φαινόμενα επιβαρύνουν τα ήδη γερασμένα ορυχεία
Οι πρόσφατες καιρικές διαταραχές αναδεικνύουν τις δυσκολίες προσαρμογής ενός κλάδου που αναπτύχθηκε επί δεκαετίες βασιζόμενος στις ιδιαίτερα ξηρές κλιματολογικές συνθήκες της Χιλής. Οι ανησυχίες εντείνονται ενόψει της ανάπτυξης ενός ισχυρού φαινομένου El Niño, το οποίο ενδέχεται να επιφέρει νέες μεταβολές στις καιρικές συνθήκες.
Οι υψηλότερες θερμοκρασίες κατά τους θερινούς μήνες μπορεί να προκαλέσουν μετακινήσεις μαζών πάγου σε ορυχεία μεγάλου υψομέτρου, επηρεάζοντας τη σταθερότητα των πρανών και την ασφάλεια των οδικών διαδρομών που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά προσωπικού και μεταλλεύματος.
Ο Κριστιάν Σιφουέντες, επικεφαλής έρευνας στο χιλιανό Κέντρο Μελετών Χαλκού Cesco, επισημαίνει ότι η κλιματική αλλαγή επηρεάζει ολοένα περισσότερο τις εξορυκτικές δραστηριότητες, ενώ οι δυνατότητες προσαρμογής του κλάδου παραμένουν περιορισμένες.
Πέρα από τις καιρικές συνθήκες, η βιομηχανία βρίσκεται αντιμέτωπη με βαθύτερα διαρθρωτικά προβλήματα. Τα μεγάλα μεταλλεία της χώρας γερνούν, τα ορυχεία ανοιχτού τύπου γίνονται βαθύτερα και η περιεκτικότητα του μεταλλεύματος σε χαλκό μειώνεται. Ως αποτέλεσμα, οι εταιρείες πρέπει να εξορύσσουν και να επεξεργάζονται μεγαλύτερες ποσότητες υλικού προκειμένου να παράγουν την ίδια ποσότητα μετάλλου.
Αναλυτές της Jefferies εκτιμούν ότι τα υπαίθρια ορυχεία της Χιλής αντιμετωπίζουν φυσική ετήσια υποχώρηση της παραγωγής της τάξης του 2%, την οποία οι πρόσφατες επενδύσεις δεν έχουν καταφέρει να αντισταθμίσουν πλήρως.
Προς τα χαμηλότερα επίπεδα παραγωγής από το 2003
Τον Σεπτέμβριο, ο υπουργός Οικονομικών της Χιλής, Χόρχε Κιρόζ, περιέγραψε την κατάσταση ως «μεγάλη ύφεση της μεταλλευτικής δραστηριότητας». Ο ίδιος εκτιμά ότι η παραγωγή χαλκού θα μειωθεί κατά περίπου 7% φέτος, προτού ακολουθήσει μερική ανάκαμψη το 2027.
Εφόσον επιβεβαιωθεί αυτή η πρόβλεψη, η ετήσια παραγωγή θα διαμορφωθεί κοντά στους 5 εκατ. μετρικούς τόνους, στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2003. Η σύγκριση με εκείνη την περίοδο αναδεικνύει τη σημασία της σημερινής υποχώρησης: πριν από περισσότερες από δύο δεκαετίες, η παγκόσμια ζήτηση χαλκού ήταν περίπου 45% χαμηλότερη, ενώ η Χιλή αντιπροσώπευε πάνω από το ένα τρίτο της παγκόσμιας εξορυκτικής παραγωγής, καθώς η κινεζική οικονομία εισερχόταν σε περίοδο έντονης ανάπτυξης.
Οι προηγούμενες εκτιμήσεις για τις δυνατότητες του κλάδου αποδείχθηκαν ιδιαίτερα αισιόδοξες. Πριν από μία δεκαετία, η κρατική επιτροπή χαλκού Cochilco υπολόγιζε ότι η χώρα θα μπορούσε να φτάσει σε παραγωγή 8,5 εκατ. τόνων έως το 2025, εφόσον υλοποιούνταν τα σχεδιαζόμενα έργα. Ακόμη και το 2022, η πρόβλεψη της υπηρεσίας για το 2025 παρέμενε στα 6,4 εκατ. τόνους.
Στην πράξη, όμως, τα νέα έργα και οι επεκτάσεις υφιστάμενων εγκαταστάσεων δεν κατάφεραν να αντισταθμίσουν τη μείωση της περιεκτικότητας των κοιτασμάτων και τη σταδιακή εξάντληση των δυνατοτήτων των παλαιότερων μεταλλείων.
Οι προβλέψεις για τη φετινή παραγωγή εξακολουθούν να διαφέρουν. Η Cochilco αναμένει πτώση 2,6% το 2026 και ανάκαμψη 5,2% το 2027. Αντίθετα, η συμβουλευτική εταιρεία CRU Group προσανατολίζεται σε αναθεώρηση της εκτίμησής της για μείωση περίπου 3%, προς μια υποχώρηση πλησιέστερη στο 5%.
Σύμφωνα με τον αναλυτή της CRU Νικολάς Μουνιόζ, ενδέχεται να χρειαστεί έως το 2030 για να επιστρέψει η παραγωγή της Χιλής στα 6 εκατ. τόνους, λόγω της έλλειψης μεγάλων νέων εξορυκτικών έργων. Όπως εξηγεί, η επιφυλακτικότητα δεν οφείλεται σε απαισιόδοξη προσέγγιση, αλλά στην απουσία τεχνικών δεδομένων που να δικαιολογούν ταχύτερη ανάκαμψη.
Η Codelco στο επίκεντρο των προβλημάτων
Καθοριστικό ρόλο στην πορεία της χιλιανής παραγωγής διαδραματίζει η κρατική Codelco, η οποία δυσκολεύεται να σταθεροποιήσει την παραγωγή της μετά από πολυετή πτώση. Οι προσπάθειες αναβάθμισης των παλαιών μεταλλείων έχουν αντιμετωπίσει καθυστερήσεις και προβλήματα υλοποίησης, ενώ οι απώλειες ανθρώπινων ζωών και οι καιρικές διακοπές έχουν επιβαρύνει τη λειτουργία της μεγαλύτερης μονάδας της εταιρείας.
Παράλληλα, η Codelco διερευνά πιθανές παρατυπίες στα στοιχεία παραγωγής για τα έτη 2024 και 2025, προσθέτοντας ένα ακόμη ζήτημα στην προσπάθεια αποκατάστασης της επιχειρησιακής της αξιοπιστίας.
Υπό τον νέο πρόεδρο του διοικητικού συμβουλίου, Μπερνάρντο Φοντέιν, η εταιρεία αναπροσαρμόζει τη στρατηγική της. Αντί να δίνει αποκλειστική προτεραιότητα στην επιστροφή της παραγωγής στα ιστορικά επίπεδα, στρέφεται περισσότερο στην παραγωγικότητα, την κερδοφορία και τον έλεγχο του κόστους. Η αλλαγή αυτή ενδέχεται να οδηγήσει και σε περιορισμό του προσωπικού, καθώς η διοίκηση επιδιώκει να αξιοποιήσει αποτελεσματικότερα τις υφιστάμενες εγκαταστάσεις.
Η οικονομική κατάσταση της Codelco περιπλέκει περαιτέρω την προσπάθεια ανάκαμψης. Το υψηλό χρέος και οι πιεσμένες οικονομικές δυνατότητες δυσχεραίνουν τη χρηματοδότηση των επενδύσεων που απαιτούνται για τη σταθεροποίηση και την αύξηση της παραγωγής. Ωστόσο, ακόμη και οι εταιρείες με ισχυρότερη ρευστότητα καλούνται να αντιμετωπίσουν την υποβάθμιση της ποιότητας των κοιτασμάτων, τις ακραίες καιρικές συνθήκες και τις ολοένα δυσκολότερες γεωλογικές συνθήκες.
Πτώση παραγωγής στα μεγάλα μεταλλεία και εργασιακές εντάσεις
Τα προβλήματα δεν περιορίζονται στην Codelco. Η παραγωγή χαλκού στο Escondida της BHP, του μεγαλύτερου μεταλλείου χαλκού στον κόσμο, υποχώρησε κατά 28% σε ετήσια βάση τον Αύγουστο. Στο Collahuasi, το οποίο ανήκει στις Anglo American και Glencore, η παραγωγή μειώθηκε κατά 25%, με εκπρόσωπο των εργαζομένων να αποδίδει την πτώση, μεταξύ άλλων, στις καιρικές συνθήκες και στις εργασίες συντήρησης.
Η εικόνα δεν είναι, ωστόσο, ομοιόμορφα αρνητική. Η Antofagasta κατέγραψε αύξηση παραγωγής κατά το τρίτο τρίμηνο, αν και με βραδύτερο ρυθμό από εκείνον που ανέμεναν οι αναλυτές.
Παράλληλα, οι εργασιακές διαφορές παραμένουν σημαντική πηγή αβεβαιότητας. Περισσότεροι από 1.000 επόπτες και εργαζόμενοι στο Escondida αποδέχθηκαν συμφωνία της τελευταίας στιγμής, αποτρέποντας την προγραμματισμένη απεργία. Στο μεταλλείο Centinela της Antofagasta, 709 εργαζόμενοι επέστρεψαν στις θέσεις τους μετά από απεργία διάρκειας άνω της μίας εβδομάδας.
Την ίδια στιγμή, η Codelco επιδιώκει να ανακτήσει μπόνους που είχαν καταβληθεί σε εργαζομένους, μετά τη διόρθωση στοιχείων παραγωγής που είχαν εμφανιστεί υψηλότερα από τα πραγματικά.
Στο μεταλλείο Spence της BHP, η εταιρεία έχει προσφύγει δικαστικά κατά του συνδικάτου των εργαζομένων για διακοπές εργασιών που χαρακτηρίζει παράνομες. Το συνδικάτο, από την πλευρά του, περιγράφει την αγωγή ως προσπάθεια εκφοβισμού και υποστηρίζει ότι η εταιρεία παραβλέπει τις μακροχρόνιες ανησυχίες για την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων.
Η στενότητα προσφοράς ενισχύει τις προβλέψεις για τις τιμές
Η επιδείνωση των συνθηκών παραγωγής ενισχύει τις ανησυχίες για τη διαθεσιμότητα χαλκού τα επόμενα χρόνια. Οι αναλυτές της Jefferies εκτιμούν ότι οι διαρθρωτικές δυσκολίες του κλάδου θα απαιτήσουν ολοένα μεγαλύτερες επενδύσεις ακόμη και για τη διατήρηση της σημερινής παραγωγής.
Αντίστοιχα, η CRU Group έχει υιοθετήσει πιο θετική στάση ως προς την πορεία των τιμών, λόγω των αυξανόμενων κινδύνων για την προσφορά. Η εταιρεία προβλέπει ότι η μέση τιμή του χαλκού θα διαμορφωθεί περίπου στα 6,20 δολάρια ανά λίβρα το 2027, επίπεδο αισθητά υψηλότερο από την εκτίμησή της τον Ιούνιο, αν και χαμηλότερο από τις τρέχουσες τιμές, οι οποίες κινούνται κοντά στα 6,60 δολάρια ανά λίβρα.
Παρά τις δυσκολίες, ο Κριστιάν Σιφουέντες του Cesco προειδοποιεί ότι η φετινή πτώση δεν πρέπει να ερμηνεύεται ως ένδειξη αναπόφευκτης μακροχρόνιας συρρίκνωσης. Εκτιμά ότι η Χιλή μπορεί να επιστρέψει σε αναπτυξιακή πορεία, χωρίς όμως να διατηρήσει απαραίτητα το σημερινό μερίδιό της στην παγκόσμια παραγωγή.
Για να επιτευχθεί αυτό, θα πρέπει να προχωρήσουν τα ιδιωτικά επενδυτικά σχέδια, η Codelco να υλοποιήσει τις απαραίτητες διαρθρωτικές επενδύσεις και να αξιοποιηθούν νέες τεχνολογίες που θα επιτρέψουν την αποδοτικότερη εξόρυξη χαλκού από τα υφιστάμενα κοιτάσματα.
Το βασικό ζητούμενο για την παγκόσμια αγορά είναι, συνεπώς, εάν η Χιλή θα καταφέρει να ανακτήσει σταδιακά την παραγωγή της σε μια περίοδο αυξανόμενης ζήτησης. Όπως σημειώνει ο Σιφουέντες, οι αγορές θα πρέπει να προσαρμοστούν στην προοπτική μιας χώρας με στάσιμη παραγωγή και μικρότερο μερίδιο στην παγκόσμια προσφορά, αντί να θεωρούν ότι η εξορυκτική της βιομηχανία βρίσκεται σε πορεία ανεξέλεγκτης κατάρρευσης.
www.worldenergynews.gr
