Σχετικά Άρθρα
Στενά του Ορμούζ: Το Ιράν τα ελέγχει με checkpoints, συμφωνίες και τέλη - Τάνκερ εξέρχονται με 6 εκ. βαρέλια πετρελαίου
Για να αποκαλύψει πώς το Ιράν εδραιώνει τον έλεγχο αυτού του στρατηγικού σημείου διέλευσης τις τελευταίες εβδομάδες, το Reuters πήρε συνέντευξη από 20 άτομα με γνώση του εξελισσόμενου μηχανισμού, συμπεριλαμβανομένων ασιατικών και ευρωπαϊκών ναυτιλιακών πηγών και Ιρανών και Ιρακινών αξιωματούχων, εξέτασε ιρανικά έγγραφα που σχετίζονται με τη διαδικασία ελέγχου και ανέλυσε τις κινήσεις πλοίων.
Το χρονικό της διέλευσης του Agios Fanourios I
Στο Βιετνάμ, το Ιράκ, την Ελλάδα και αλλού, η πορεία του πλοίου παρακολουθούνταν στενά, μεταξύ άλλων από δύο ανθρώπους που μίλησαν στο Reuters. Κατά διαστήματα, ο αναμεταδότης απενεργοποιούνταν, αλλά το Agios Fanourios I συνέχιζε να πλέει.
Όχι πολύ μακριά εκείνη την ίδια ημέρα, άλλο ένα πλοίο χτυπήθηκε από βλήμα, προκαλώντας μικρή πυρκαγιά, σύμφωνα με βρετανική υπηρεσία ναυτικής ασφάλειας.
Αργά στις 10 Μαΐου, οι οθόνες φωτίστηκαν με το εικονίδιο του Agios Fanourios I. Όμως καθώς το τάνκερ περνούσε από το νησί Ορμούζ, σταμάτησε από ταχύπλοα του IRGC, σύμφωνα με Ιρανό αξιωματούχο.
Οι μαχητές του IRGC που περιπολούσαν στα Στενά, οι οποίοι αρχικά είχαν επιτρέψει στο πλοίο να περάσει, διέταξαν τώρα το πλοίο να σταματήσει. Ο Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε ότι υπήρχε υποψία για λαθραίο φορτίο και ήθελαν να επιθεωρήσουν το πλοίο.
Αρκετές ώρες αργότερα, το πλοίο έλαβε ιρανική άδεια να συνεχίσει, μετατρέποντας αυτό που συνήθως είναι μια διέλευση πέντε ωρών μέσω των Στενών σε δοκιμασία δύο ημερών.
«Μόλις ενημερωθήκαμε ότι το Agios πέρασε το Ορμούζ, ανακουφιστήκαμε», είπε ένας από τους ανθρώπους που παρακολουθούσαν το ταξίδι.
Δεν έγιναν πληρωμές, δήλωσαν ο διαχειριστής του πλοίου, Eastern Mediterranean Shipping, και έξι άτομα με γνώση της διέλευσης.
«Έχουμε λόγους να πιστεύουμε ότι οι Ιρανοί έκαναν τα στραβά μάτια στη διέλευση του Agios Fanourios I, μετά από πιέσεις από το Ιράκ και το Βιετνάμ», έγραψε ο Κωνσταντίνος Σακελλαρίδης, διευθυντής επιχειρήσεων της Eastern Mediterranean Shipping, σε ερώτηση του Reuters.
Η πλοήγηση στα Στενά
Το Agios Fanourios I χάραξε μια περίπλοκη πορεία με το φορτίο ιρακινού πετρελαίου καθώς προσπαθούσε να εγκαταλείψει τον Κόλπο μέσω των Στενών του Ορμούζ τον Απρίλιο και τον Μάιο.
Το πλοίο ακινητοποιήθηκε από αμερικανικές δυνάμεις στον Κόλπο του Ομάν από τις 11 έως τις 16 Μαΐου πριν κατευθυνθεί προς τον προορισμό του, το Βιετνάμ.
Μέχρι τις αρχές Μαΐου, περίπου 1.500 πλοία με περίπου 22.500 ναυτικούς επί του σκάφους είχαν παγιδευτεί στον Κόλπο, σύμφωνα με τον αμερικανικό στρατό. Αυτό το ναυτικό μποτιλιάρισμα προκύπτει από την ικανότητα του Ιράν να πλήττει πλοία στα Στενά από θέσεις κατά μήκος της ακτής.
Ο έλεγχός του έχει μετατρέψει τη σύγκρουση σε αυτό που ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA) περιέγραψε ως τη χειρότερη ενεργειακή κρίση στην ιστορία του κόσμου.
Το αμερικανικό ναυτικό αντέδρασε επιβάλλοντας τον δικό του αποκλεισμό σε ιρανικά πλοία και φορτία με ζώνη αποκλεισμού έξω από τα Στενά.
Μόνο λίγα πλοία έχουν περάσει από την πλωτή οδό. Μεταξύ 18 Απριλίου και 6 Μαΐου, λιγότερα από 60 πλοία κατάφεραν να περάσουν, σύμφωνα με αδημοσίευτη ανάλυση της αμερικανικής εταιρείας SynMax Intelligence.
Πριν από τον πόλεμο, περίπου 120 έως 140 πλοία διέσχιζαν τα Στενά - Τα μισά ήταν πετρελαιοφόρα
Απαγορεύεται στους Αμερικανούς πολίτες να συμμετέχουν σε συναλλαγές με την ιρανική κυβέρνηση βάσει των αμερικανικών νόμων περί κυρώσεων. Μη Αμερικανοί μπορεί επίσης να αντιμετωπίσουν «δευτερογενείς κυρώσεις» για συναλλαγές με ιρανικές οντότητες.
Επιπλέον, πολλές δυτικές κυβερνήσεις διατηρούν δικές τους κυρώσεις και περιορισμούς που σχετίζονται με το Ιράν.
Το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ εξέδωσε ανακοίνωση την 1η Μαΐου προειδοποιώντας «για τους κινδύνους κυρώσεων από την πραγματοποίηση αυτών των πληρωμών προς, ή την αναζήτηση εγγυήσεων από, το ιρανικό καθεστώς για ασφαλή διέλευση».
Προτεραιότητα στους συμμάχους του Ιράν
Μεταξύ 18 Απριλίου και 6 Μαΐου, λιγότερα από 60 πλοία κατάφεραν να περάσουν, σύμφωνα με αδημοσίευτη ανάλυση της αμερικανικής εταιρείας SynMax Intelligence.
Ο νέος ιρανικός μηχανισμός περιλαμβάνει ένα κλιμακωτό σύστημα που δίνει προτεραιότητα σε πλοία που συνδέονται με συμμάχους του, τη Ρωσία και την Κίνα, ακολουθούμενα από χώρες όπως η Ινδία και το Πακιστάν με στενούς δεσμούς με την Τεχεράνη, και στη συνέχεια διακρατικές συμφωνίες που επιτρέπουν σε πλοία όπως το Agios Fanourios I να περάσουν, διαπίστωσε το Reuters.
«Το υπουργείο είναι έτοιμο να αναλάβει δράση εναντίον οποιασδήποτε ξένης εταιρείας που υποστηρίζει παράνομο ιρανικό εμπόριο», ανέφερε το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ σε απάντηση σε ερωτήσεις του Reuters σχετικά με το σύστημα.
Το Ιράν έχει δηλώσει ότι πλοία που συνδέονται με τις ΗΠΑ ή το Ισραήλ, το οποίο εξαπέλυσε αεροπορικές επιθέσεις στο Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου, ενδέχεται να μην επιτραπεί να διασχίσουν τα Στενά.
Δύο ευρωπαϊκές ναυτιλιακές πηγές δήλωσαν ότι ορισμένα πλοία που δεν καλύπτονται από διακρατικές συμφωνίες πληρώνουν στις ιρανικές αρχές πάνω από 150.000 δολάρια για να εξασφαλίσουν ασφαλή διέλευση μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Στα πλοία επιβάλλονται μερικές φορές τέλη ασφαλείας και πλοήγησης, τα οποία ποικίλλουν ανάλογα με το φορτίο, δήλωσαν στο Reuters δύο ανώτεροι Ιρανοί αξιωματούχοι. Κανένας από τους δύο δεν παρείχε συγκεκριμένα ποσά, αλλά ο ένας είπε ότι «δεν υπόκεινται όλες οι χώρες σε αυτές τις χρεώσεις».
Η νέα κανονικότητα στο Ορμούζ
Βάσει του διεθνούς ναυτικού δικαίου, οι κυβερνήσεις δεν μπορούν να χρεώνουν για ασφαλή διέλευση μέσω ενός στενού. Ωστόσο, μπορεί να υπάρχουν χρεώσεις που σχετίζονται με την ασφάλεια ή τις υπηρεσίες, αρκεί τα πλοία όλων των χωρών να αντιμετωπίζονται ισότιμα.
Αυτές οι πληρωμές και τα ονόματα των πλοιοκτητών που έχουν πληρώσει τις ιρανικές αρχές για να απελευθερώσουν τα πλοία τους αποτελούν αυστηρά φυλασσόμενα μυστικά, καθώς τέτοιες πληρωμές θα παραβίαζαν τις αμερικανικές οικονομικές κυρώσεις κατά της ιρανικής κυβέρνησης.
Εκτός από πιθανές χρεώσεις, οι παραβάτες θα έχαναν επίσης την ασφαλιστική τους κάλυψη για πληρωμές που θα μπορούσαν να ωφελήσουν το IRGC, επειδή αποτελεί διεθνώς χαρακτηρισμένη τρομοκρατική οργάνωση, σύμφωνα με δύο ειδικούς ναυτασφαλίσεων.
Η προθυμία των πλοιοκτητών να διαπραγματευτούν απευθείας με το Ιράν παρά τους κινδύνους δείχνει τον βαθμό στον οποίο τα Στενά βρίσκονται υπό τον έλεγχο της Ισλαμικής Δημοκρατίας, δήλωσε ο Danny Citrinowicz, πρώην αξιωματικός των ισραηλινών μυστικών υπηρεσιών που ειδικεύεται στην έρευνα και ανάλυση για το Ιράν.
Σε απάντηση στα ευρήματα του Reuters σχετικά με τον νέο μηχανισμό ελέγχου του Ιράν, το Υπουργείο Εξωτερικών της Κίνας κάλεσε να ανοίξει το Ορμούζ και δήλωσε ότι ανησυχεί για «τις μελλοντικές ρυθμίσεις για τα Στενά».
«Τέτοιες ρυθμίσεις θα πρέπει να συμμορφώνονται με το διεθνές δίκαιο και την πρακτική και να λαμβάνουν υπόψη τις νόμιμες ανησυχίες ασφαλείας των παράκτιων κρατών και τις νόμιμες απαιτήσεις των χωρών της περιοχής και της διεθνούς κοινότητας», ανέφερε η ανακοίνωση του υπουργείου.
Έλεγχος για πιθανές διασυνδέσεις με ΗΠΑ-Ισραήλ
Εκτός των διακρατικών συμφωνιών, η διαδικασία εξασφάλισης ιρανικής άδειας διέλευσης περιλαμβάνει λεπτομερή διαδικασία ελέγχου που διεξάγεται από το IRGC, την επίλεκτη στρατιωτική δύναμη του Ιράν, σύμφωνα με τρεις ιρανικές πηγές και μία ευρωπαϊκή ναυτιλιακή πηγή.
Το IRGC εξετάζει ένα λεγόμενο έγγραφο διασύνδεσης που παρέχεται από πλοιοκτήτη ή διαχειριστή πλοίου και υποβάλλεται μέσω μεσάζοντα, ανέφεραν οι πηγές.
«Ο έλεγχος διασύνδεσης γίνεται για να εντοπιστεί αν το πλοίο έχει οποιαδήποτε σύνδεση με τις ΗΠΑ ή το Ισραήλ», δήλωσε η ευρωπαϊκή ναυτιλιακή πηγή.
Χρειάζεται περίπου μία εβδομάδα για να εξετάσουν οι Φρουροί την τεκμηρίωση και κατά τη διάρκεια της διαδικασίας μπορεί να θελήσουν να επιθεωρήσουν φυσικά το πλοίο, είπε η πηγή.
Το IRGC απαιτεί από τους πλοιοκτήτες να αποκαλύπτουν λεπτομέρειες όπως η αξία του φορτίου του πλοίου, η σημαία, η προέλευση και ο προορισμός του, ο καταχωρημένος ιδιοκτήτης και διαχειριστής και οι εθνικότητες του πληρώματος, σύμφωνα με έγγραφα που εξέτασε το Reuters και τα οποία στάλθηκαν σε πηγές της ναυτιλιακής βιομηχανίας από την Persian Gulf Strait Authority (PGSA) του Ιράν. Η αρχή αυτή συστάθηκε τις τελευταίες εβδομάδες για να εγκρίνει και να φορολογεί τις διελεύσεις πλοίων.
Ο έλεγχος πραγματοποιείται από ιρανικά κρατικά ιδρύματα, συμπεριλαμβανομένων του Οργανισμού Λιμένων και Ναυτιλίας, του Υπουργείου Βιομηχανίας, Ορυχείων και Εμπορίου, της εθνικής ναυτιλιακής οργάνωσης και του φορέα ασφαλείας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας.
Το IRGC, το οποίο έχει ευρεία εποπτεία επί της ιρανικής ασφάλειας, συμμετέχει επίσης στην αξιολόγηση των πλοίων, δήλωσαν οι αξιωματούχοι.
Οι διμερείς συμφωνίες διέλευσης περιλαμβάνουν ένα επιπλέον βήμα: Οι χώρες επικοινωνούν με τον υπουργό Εξωτερικών του Ιράν για να ζητήσουν άδεια. Ο υπουργός προωθεί τα αιτήματα στο Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας, στο οποίο συμμετέχουν το IRGC και εκπρόσωποι του Ανώτατου Ηγέτη Mojtaba Khamenei, δήλωσε ένας από τους αξιωματούχους.
«Στη συνέχεια λαμβάνεται απόφαση και κοινοποιείται στα αρμόδια όργανα, συμπεριλαμβανομένου του IRGC», είπε ο αξιωματούχος. Πρόσθεσε ότι το IRGC παρέχει τις συντεταγμένες και τις οδηγίες που απαιτούνται για ασφαλή διέλευση.
Για το Agios Fanourios I, η κυβέρνηση του Ιράκ συνεργάστηκε με τον κρατικό οργανισμό εμπορίας πετρελαίου SOMO για να καταλήξει σε συμφωνία με το Ιράν υπό την επίβλεψη του τότε πρωθυπουργού του Ιράκ Mohammed Shia al-Sudani.
Τρεις αξιωματούχοι του ιρακινού υπουργείου Πετρελαίου δήλωσαν ότι διαβίβασαν στους Ιρανούς το φορτωτικό έγγραφο και τις πληροφορίες πληρώματος του Agios Fanourios I πριν από τη διέλευση.
Πώς η Ινδία περνά το Ορμούζ
Μεταξύ αυτών είναι η Ινδία, η οποία εισάγει περίπου το 90% των αναγκών της σε πετρέλαιο και περίπου το 50% του φυσικού αερίου της, μεγάλο μέρος των οποίων περνά μέσω του Ορμούζ.
Το Νέο Δελχί χρησιμοποιεί την πρεσβεία του στην Τεχεράνη για να επικοινωνεί με τις ιρανικές αρχές, συμπεριλαμβανομένων του IRGC και του ιρανικού ναυτικού, το οποίο ελέγχει τα πλοία που η Ινδία θέλει να αποπλεύσουν από τον Κόλπο, σύμφωνα με αξιωματούχο του ινδικού υπουργείου Ναυτιλίας.
«Μόλις επαληθευτούν τα πάντα, δίνεται στον καπετάνιο του πλοίου μια διαδρομή που πρέπει να ακολουθήσει και το πλοίο αποπλέει από την περιοχή με καθοδήγηση από το ιρανικό ναυτικό.
Στους καπετάνιους λέγεται αυστηρά να ακολουθούν τη δοθείσα διαδρομή», δήλωσε ο αξιωματούχος. Τα πλοία λαμβάνουν οδηγίες να απενεργοποιούν τους αναμεταδότες τοποθεσίας τους και να μη χρησιμοποιούν δορυφορικές επικοινωνίες, πρόσθεσε.
Αφού το Ιράν χορηγήσει άδεια, το ινδικό ναυτικό επικοινωνεί απευθείας με τους πλοιάρχους πλοίων με ινδική σημαία στον Κόλπο και τους δίνει σημεία πορείας, δήλωσε πηγή της ινδικής ναυτιλιακής βιομηχανίας με άμεση γνώση της διαδικασίας.
«Το ινδικό ναυτικό μάς είπε επίσης ότι αν οι Ιρανοί σας ζητήσουν να σταματήσετε, τότε πρέπει να σταματήσετε. Αν σας ζητήσουν να κινηθείτε, πρέπει να κινηθείτε», είπε η πηγή, «Και ακολουθούμε αυτές τις οδηγίες».
Μέχρι στιγμής, 13 πλοία με ινδική σημαία έχουν διασχίσει τα Στενά του Ορμούζ, ενώ 13 παραμένουν αποκλεισμένα δυτικά της πλωτής οδού, ανακοίνωσε το ινδικό Υπουργείο Ναυτιλίας στις 14 Μαΐου.
Η Ινδία, η Ρωσία, το Πακιστάν και το Βιετνάμ δεν απάντησαν σε αιτήματα για σχόλιο σχετικά με τον έλεγχο των Στενών από το Ιράν.
Περιπετειώσεις διελεύσεις - Οι κίνδυνοι
Για πολλά πλοία, η διαδρομή εξόδου από τον Κόλπο και μέσω των Στενών του Ορμούζ περιλαμβάνει τη διέλευση από πολλαπλά ιρανικά σημεία ελέγχου, συχνά επανδρωμένα με ένοπλο προσωπικό, σύμφωνα με δύο πηγές της ναυτιλιακής βιομηχανίας και τρεις Ιρανούς.
Το Agios Fanourios I πέρασε δίπλα από ιρανικά στρατιωτικά σημεία ελέγχου στο Abu Musa, το Greater Tunb και το Larak.
Όταν πλησίασε το νησί Ορμούζ, στην είσοδο των Στενών, το πλοίο σταμάτησε προσωρινά από ταχύπλοα του IRGC, σύμφωνα με τον Ιρανό. Είπε ότι υπήρχαν πληροφορίες για πιθανό λαθραίο φορτίο επί του πλοίου.
Οι πληροφορίες αποδείχθηκαν λανθασμένες, είπε, και μετά από σύντομη περίοδο σύγχυσης και επιθεώρηση του πλοίου, το Agios Fanourios I συνέχισε το ταξίδι του.
Παρόμοια χαοτική επικοινωνία ήταν πιθανότατα η αιτία επίθεσης σε δύο πλοία με ινδική σημαία που επιχείρησαν να διασχίσουν τα Στενά του Ορμούζ τον περασμένο μήνα, δήλωσε η πηγή της ινδικής ναυτιλιακής βιομηχανίας.
Τα περιστατικά έχουν τρομοκρατήσει τους Ινδούς ναυτικούς που έχουν εγκλωβιστεί στον Κόλπο.
«Αυτά τα πλοία δεν έχουν θωράκιση ή κάτι παρόμοιο», δήλωσε η πηγή της ινδικής ναυτιλιακής βιομηχανίας. «Οι σφαίρες τα διαπερνούν».
Οι μόνοι στόχοι για τους σκοπευτές, πρόσθεσε, είναι οι χώροι διαμονής του πληρώματος: «Δεν μπορούν να πυροβολήσουν τις δεξαμενές επειδή μεταφέρουν εύφλεκτα υγρά».
Ένας Ινδός ναυτικός που κατάφερε να περάσει τα Στενά του Ορμούζ πάνω σε φορτηγό πλοίο χύδην φορτίου είπε ότι το πλοίο περίμενε στον Κόλπο μέχρι η ναυτιλιακή του εταιρεία να εξασφαλίσει άδεια από το IRGC.
Στη συνέχεια έλαβε οδηγία να προσεγγίσει το νησί Λαράκ και το ιρανικό ναυτικό εγκατέστησε επικοινωνία. Αξιωματούχοι του ναυτικού διέταξαν τον καπετάνιο να επιδείξει τη σημαία του πλοίου και να αποκαλύψει στοιχεία του πλοίου και έπειτα ξεκίνησαν συνομιλίες με τη ναυτιλιακή εταιρεία. Οι Ιρανοί ρωτούσαν επανειλημμένα για την εθνικότητα του πληρώματος, είπε ο ναυτικός.
«Μετά από μερικές ώρες, ο καπετάνιος έλαβε διαδρομή από το IRGC», είπε. Συνοδευόμενο από μικρότερα σκάφη του ιρανικού ναυτικού, το πλοίο έλαβε οδηγία να κινηθεί προσεκτικά λόγω φόβου για θαλάσσιες νάρκες.
«Ήταν τρομακτικό θέαμα», είπε. «Ακόμη και στα πιο τρελά μου όνειρα, δεν μπορώ να φανταστώ να ξαναβγώ στη θάλασσα κατά τη διάρκεια πολέμου».
Όμως ακόμη και για τα πλοία που καταφέρνουν να περάσουν τα Στενά του Ορμούζ, η δοκιμασία δεν τελειώνει απαραίτητα εκεί.
Μία ημέρα αφότου βγήκε από τα ιρανικά ύδατα, το Agio Fanourios I παγιδεύτηκε στον αποκλεισμό του αμερικανικού ναυτικού. Για έξι ημέρες, το τάνκερ παρασυρόταν σχηματίζοντας ένα στενό τρίγωνο, ενώ ο αμερικανικός στρατός εξέταζε τα έγγραφά του.
«Οι αμερικανικές δυνάμεις διέταξαν το πλοίο με σημαία Μάλτας να επιστρέψει ως μέρος της εφαρμογής του συνεχιζόμενου αποκλεισμού», δήλωσε ο πλοίαρχος Tim Hawkins, εκπρόσωπος της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ.
Ο Σακελλαρίδης, διευθυντής επιχειρήσεων της Eastern Mediterranean Shipping, δήλωσε ότι το Βιετνάμ άσκησε πίεση στις ΗΠΑ να επιτρέψουν στο πλοίο να περάσει. Δεν υπήρχε λόγος να σταματήσει εξαρχής, πρόσθεσε, επειδή το «πλοίο και το φορτίο δεν είχαν καμία ιρανική εμπλοκή».
Το Agio Fanourios I αφέθηκε ελεύθερο στις 16 Μαΐου χωρίς εξήγηση. Τώρα κατευθύνεται προς το Βιετνάμ, φορτωμένο με 2 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου.
www.worldenergynews.gr
