Εν μέσω γεωπολιτικής αναταραχής γύρω από την προμήθεια ορυκτών καυσίμων, η Ευρώπη δυσκολεύεται να καλύψει με βιώσιμο τρόπο τη μεγάλη ενεργειακή της ζήτηση χωρίς να προκαλέσει εσωτερικές αντιδράσεις στην επέκταση των ΑΠΕ.
Κυβερνήσεις και βιομηχανίες αναζητούν εναγωνίως εναλλακτικές λύσεις
Σε αυτές συμπεριλαμβάνονται η μεταφορά της παραγωγής ανανεώσιμης ενέργειας και -ασφαλώς- των συνεπειών αυτής της μετακίνησης της στο εξωτερικό.
Το πράσινο υδρογόνο προτείνεται σήμερα ως αποδοτικός φορέας ενέργειας χαμηλών εκπομπών άνθρακα για την εισαγωγή ανανεώσιμης ενέργειας στα κέντρα κατανάλωσης της Ευρώπης.
Παραγόμενο μέσω ηλεκτρόλυσης νερού που τροφοδοτείται από ανανεώσιμη ηλεκτρική ενέργεια, το πράσινο υδρογόνο μπορεί να μεταφερθεί σε μεγάλες αποστάσεις μέσω αγωγού ή να αποσταλεί με τη μορφή πράσινης αμμωνίας.
Ποιός είναι ο διάδρομος SoutH2 και ποιους θα εξυπηρετεί
Το βασικό έργο υποδομής που σχεδιάζεται για να υλοποιήσει αυτό το όραμα εισαγωγής ανανεώσιμης ενέργειας στην Ευρώπη είναι ο προτεινόμενος διάδρομος SoutH2.
Στην ουσία, ένας αγωγός 3.300 χλμ. που συνδέει τις εγκαταστάσεις παραγωγής πράσινου υδρογόνου στην Αλγερία και την Τυνησία με καταναλωτές στην Ιταλία, την Αυστρία και τη Γερμανία.
Μόλις τεθεί σε λειτουργία, θα μπορεί να μεταφέρει έως και 4 εκατομμύρια τόνους πράσινου υδρογόνου ετησίως, περίπου το 40% του στόχου της ΕΕ για εισαγωγές ανανεώσιμου υδρογόνου έως το 2030, όπως ορίζεται στη στρατηγική REPowerEU.
Πόσο αποτελεσματική είναι αυτή η μέθοδος
Ωστόσο, η μετατροπή της ηλεκτρικής ενέργειας σε πράσινο υδρογόνο και αντίστροφα είναι μια αναποτελεσματική διαδικασία που σπαταλά περίπου το 75% της εισερχόμενης ενέργειας.
Επομένως, η πλήρης κάλυψη της χωρητικότητας του SoutH2 θα απαιτούσε περίπου 230 τεραβατώρες ανανεώσιμης ηλεκτρικής ενέργειας - περισσότερο από δέκα φορές την τρέχουσα παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας της Τυνησίας και σχεδόν το μισό της Γερμανίας.
Η κάλυψη αυτής της ζήτησης απαιτεί τεράστια επέκταση των ΑΠΕ. Ειδικά έργα ηλιακής και αιολικής ενέργειας θα καταλάμβαναν περίπου 6.300 τετραγωνικά χιλιόμετρα γης, περίπου το 3,8% της επικράτειας της Τυνησίας.
Επιπλέον, θα καταναλώνονταν 140 δισεκατομμύρια λίτρα νερού, δημιουργώντας ετησίως εκτιμώμενα 210 δισεκατομμύρια λίτρα αποβλήτων άλμης από την αφαλάτωση νερού.
Οι ενεργειακές ανάγκες της Ευρώπης «πιέζουν» τις χώρες της Βόρειας Αφρικής
Η κάλυψη των αναγκών της Ευρώπης σε υδρογόνο θα ασκήσει τεράστια οικολογική πίεση σε περιοχές της Βόρειας Αφρικής με έλλειψη νερού και ενεργειακά επισφαλείς κοινότητες, μακριά από μια «δίκαιη και βιώσιμη ενεργειακή μετάβαση» την οποία η Κομισιόν ισχυρίζεται ότι θα υλοποιήσει ο αγωγός.
Το υλικό αποτύπωμα του SoutH2 αποκαλύπτει αυτό που αποκρύπτει η ρητορική του πράσινου υδρογόνου: η ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης θα βασιζόταν στην ιδιοποίηση γης, νερού και ανανεώσιμης ηλεκτρικής ενέργειας από τους νότιους γείτονές της, μετατοπίζοντας οικολογικά βάρη αντί να τα εξαλείφει.
Αυτό δεν είναι ένα δίκαιο και ασφαλές ενεργειακό μέλλον για όλους, αλλά μια μορφή πράσινης ενεργειακής αποικιοκρατίας που πρέπει να αμφισβητηθεί
Οι πιθανές επιπτώσεις του SoutH2, και η εμπλοκή της ΕΕ, δεν έχουν περάσει απαρατήρητες. Τον Απρίλιο του 2025, παρά την καταστολή του δημόσιου χώρου και την αυταρχική διακυβέρνηση του προέδρου της Τυνησίας Kais Saïed, διαδηλώσεις που ηγήθηκαν από το Κίνημα Stop Pollution και το Τυνησιακό Φόρουμ για τα Οικονομικά και Κοινωνικά Δικαιώματα έξω από έναν ενεργειακό κόμβο της GIZ στην Τύνιδα κατήγγειλαν μια νεοαποικιακή ενεργειακή στρατηγική.
Τοπικοί ακτιβιστές προειδοποίησαν ότι το πράσινο υδρογόνο θα καταστρέψει χιλιάδες εκτάρια γης και θα αξιοποιήσει τους ήδη σπάνιους υδάτινους πόρους τους.
Τον Μάρτιο του 2025, ένας παγκόσμιος συνασπισμός 87 οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών κατήγγειλε τη νεοαποικιακή εξορυκτική λογική του έργου, την προώθηση δημόσιου χρέους στις χώρες της Βόρειας Αφρικής και την επέκταση των δικτύων φυσικού αερίου της ΕΕ.
Πράγματι, ο διάδρομος SoutH2 υποστηρίζεται ότι είναι κατά πάνω από 65% επαναχρησιμοποιημένη υποδομή αγωγών φυσικού αερίου. Αυτή η συμβατότητα του υδρογόνου με τα υπάρχοντα συστήματα φυσικού αερίου προβάλλεται ως αποδοτικότητα, αλλά θα πρέπει αντίθετα να θεωρηθεί ως προειδοποίηση. Ο διάδρομος λειτουργεί ως πρόσχημα για την παράταση της ζωής των υποδομών ορυκτών καυσίμων.
Ευρωπαϊκές εταιρείες όπως η RWE, η OMV και η TotalEnergies ήδη τοποθετούνται ώστε να αυξήσουν τα κέρδη τους στην αναδυόμενη βιομηχανία πράσινου υδρογόνου
Αυτές οι εταιρείες είναι επίσημοι υποστηρικτές του SoutH2 και σημαντικοί λομπίστες της ΕΕ. Από τους 24 εταιρικούς και θεσμικούς επίσημους υποστηρικτές του διαδρόμου, οι 23 έχουν έδρα στην Ευρώπη, γεγονός που καταδεικνύει την κυριαρχία της Ευρώπης στην ενεργειακή πορεία της Βόρειας Αφρικής.
Ο αγωγός μπορεί κάποια μέρα να μεταφέρει ένα νέο καύσιμο, αλλά πολιτικά φέρει μια παλαιότερη λογική, σύμφωνα με την οποία η ευρωπαϊκή ευημερία διασφαλίζεται μέσω εξόρυξης και οικολογικής θυσίας πέρα από τα σύνορά της.
Αλλά δεν έχουν όλα αποφασιστεί. Με τον SoutH2 ακόμη στα αρχικά στάδια ανάπτυξης, υπάρχει ακόμη χρόνος για να αποτραπεί η υλοποίηση του διαδρόμου. Οι εταιρείες δεν έχουν λάβει τις τελικές επενδυτικές τους αποφάσεις και η ΕΕ θα μπορούσε να πιεστεί να αποσύρει την πολιτική και οικονομική της υποστήριξη.
Ένα διαφορετικό ενεργειακό μέλλον παραμένει δυνατό, ένα στο οποίο η Ευρώπη αναλαμβάνει πλήρη κυριαρχία των ενεργειακών της πηγών και αναλαμβάνει την ευθύνη των σχετικών επιπτώσεών τους, χωρίς να μεταφέρει το κόστος στον Παγκόσμιο Νότο.
www.worldenergynews.gr
