Ο πρόεδρος Trump δήλωσε το Σαββατοκύριακο ότι το Ισραήλ «δεν θα έχει άλλη επιλογή» παρά να αποδεχθεί οποιαδήποτε συμφωνία προτείνουν οι Ηνωμένες Πολιτείες. Στην ίδια συνέντευξη στους Financial Times επανέλαβε πολλές φορές τη φράση «εγώ παίρνω τις αποφάσεις»
Οι διαφορετικοί στόχοι ΗΠΑ και Ισραήλ στον πόλεμο έγιναν ιδιαίτερα εμφανείς κατά τη διάρκεια της εβδομάδας.
Το προηγούμενο Geopolitics Weekly του Geopolitical Monitor είχε επισημάνει πως η εκστρατεία στον Λίβανο έφερνε σταδιακά το Ισραήλ στο επίκεντρο των συνομιλιών μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.
Την 1η Ιουνίου, οι ιρανικές αρχές ανέστειλαν τις διμερείς διαπραγματεύσεις με την Ουάσιγκτον και απείλησαν με πλήρες κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, επικαλούμενες παραβιάσεις της εκεχειρίας στον Λίβανο από το Ισραήλ.
Αργότερα την ίδια ημέρα, ο πρόεδρος Τραμπ χαρακτήρισε τον πρωθυπουργό Νετανιάχου «εντελώς τρελό» κατά τη διάρκεια έντονης τηλεφωνικής επικοινωνίας, κατά την οποία φέρεται να τον κάλεσε να προχωρήσει σε αποκλιμάκωση στον Λίβανο.
Όπως είχε συμβεί και στο παρελθόν, η κυβέρνηση Τραμπ αξιοποίησε τις απευθείας συνομιλίες μεταξύ του Λιβάνου και του Ισραήλ προκειμένου να επαναφέρει το Ιράν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Οι συνομιλίες αυτές οδήγησαν σε νέα συμφωνία εκεχειρίας στις 4 Ιουνίου. Ωστόσο, η συμφωνία ήταν εξαρχής δύσκολο να σταματήσει τις συγκρούσεις στον νότιο Λίβανο για τρεις βασικούς λόγους: πρώτον, απορρίφθηκε κατηγορηματικά από τη Χεζμπολάχ· δεύτερον, το σχέδιο δημιουργίας «πιλοτικών ζωνών», με αντικατάσταση θέσεων της Χεζμπολάχ από μονάδες του εθνικού στρατού, κρίθηκε ανεφάρμοστο χωρίς τη συναίνεση της οργάνωσης· και τρίτον, η εκεχειρία υπονομεύτηκε από την πρώτη στιγμή λόγω των συνεχιζόμενων ισραηλινών πληγμάτων και της επέκτασης των εντολών εκκένωσης στον νότιο Λίβανο.
Η υπονόμευση αυτή έγινε ακόμη πιο εμφανής με τα πλήγματα στη Βηρυτό προς το τέλος της εβδομάδας, τα οποία έθεσαν υπό αμφισβήτηση όχι μόνο την εκεχειρία του Απριλίου αλλά ενδεχομένως και την προσωπική σχέση Τραμπ – Νετανιάχου.
Η εκεχειρία απέτυχε να σταματήσει τις συγκρούσεις, όπως αναμενόταν. Στο παρελθόν, όμως, ακόμη και μια μερική αποκλιμάκωση αρκούσε ώστε το Ιράν να επανεκκινήσει τις διμερείς συνομιλίες με την Ουάσιγκτον.
Αυτή τη φορά δεν συνέβη το ίδιο. Οι πρόσφατες αποκαλύψεις περί ισραηλινής κατασκοπείας στις αμερικανικές συνομιλίες έχουν επιδεινώσει περαιτέρω το κλίμα.
Ο πρόεδρος Τραμπ δήλωσε το Σαββατοκύριακο ότι το Ισραήλ «δεν θα έχει άλλη επιλογή» παρά να αποδεχθεί οποιαδήποτε συμφωνία προτείνουν οι Ηνωμένες Πολιτείες. Στην ίδια συνέντευξη στους Financial Times επανέλαβε πολλές φορές τη φράση «εγώ παίρνω τις αποφάσεις».
Καθ’ όλη τη διάρκεια της εβδομάδας καταγράφηκε σειρά κλιμακούμενων επιθέσεων που αποδυνάμωσαν περαιτέρω την εκεχειρία του Απριλίου. Στις 2 Ιουνίου οι Ηνωμένες Πολιτείες έπληξαν ένα άδειο δεξαμενόπλοιο που κατευθυνόταν προς το νησί Χαργκ.
Στις 3 Ιουνίου το Ιράν εξαπέλυσε επιθέσεις με drones και πυραύλους εναντίον στόχων στο Μπαχρέιν και το Κουβέιτ, με ένα drone να πλήττει το Διεθνές Αεροδρόμιο του Κουβέιτ, τραυματίζοντας 60 ανθρώπους και προκαλώντας έναν θάνατο. Την ίδια ημέρα, οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις πραγματοποίησαν, όπως ανέφεραν, «αμυντικά πλήγματα» στο νησί Κεσμ στα Στενά του Ορμούζ.
Στις 5 Ιουνίου η CENTCOM ανακοίνωσε ότι αναχαίτισε κύμα ιρανικών drones που στόχευαν κράτη του Κόλπου, ενώ οι αμερικανικές δυνάμεις έπληξαν εγκαταστάσεις ραντάρ στο Κεσμ και στην πόλη Γκορούκ.
Στις 7 Ιουνίου το Ισραήλ εξαπέλυσε αεροπορικές επιδρομές στα νότια προάστια της Βηρυτού και την ίδια ημέρα το Ιράν απάντησε με πυραυλικά πλήγματα κατά του Ισραήλ, απειλώντας με «μια ολόκληρη εβδομάδα συνεχών επιθέσεων».
Οι επιθέσεις αυτές αναδεικνύουν μια εκεχειρία που παραμένει περισσότερο σε ρητορικό παρά σε πρακτικό επίπεδο, με το Ιράν να αντιδρά προβλέψιμα σε κάθε κίνηση που θεωρεί παραβίαση της συμφωνίας.
Σύμφωνα με την ανάλυση, οι αντιδράσεις της Τεχεράνης αποσκοπούν στο να επιβάλουν κόστος στις Ηνωμένες Πολιτείες, να ενισχύσουν τη διαπραγματευτική τους θέση μέσω της πίεσης στις διεθνείς αγορές και να υπενθυμίσουν στους συμμάχους της Ουάσιγκτον στον Κόλπο τις στρατηγικές τους ευπάθειες.
Πιέσεις και από τα πιο ισχυρά λόμπι
Την ίδια στιγμή, η αμερικανική πετρελαϊκή βιομηχανία προειδοποιεί την κυβέρνηση Τραμπ ότι η σημερινή κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ δεν μπορεί να διατηρηθεί για πολύ.
Σύμφωνα με πληροφορίες του Politico, στελέχη του κλάδου έχουν προειδοποιήσει για σημαντικές αυξήσεις στις τιμές του πετρελαίου τις επόμενες εβδομάδες εάν δεν αποκατασταθεί η ελεύθερη ναυσιπλοΐα στην περιοχή. Οι προειδοποιήσεις αυτές έρχονται σε συνέχεια αντίστοιχων δηλώσεων του διευθύνοντος συμβούλου της Chevron αλλά και πρόσφατων εκτιμήσεων ότι τα εμπορικά αποθέματα βρίσκονται στα χαμηλότερα επίπεδα των τελευταίων 20 ετών. Οι εκτιμήσεις για το χρονικό περιθώριο που απομένει κυμαίνονται από μερικές εβδομάδες έως λίγους μήνες.
Οι σημερινές τιμές του πετρελαίου δεν αντικατοπτρίζουν τις συνήθεις συνθήκες προσφοράς και ζήτησης, αλλά επηρεάζονται σε μεγάλο βαθμό από τη χρήση στρατηγικών αποθεμάτων σε εθνικό και διεθνές επίπεδο. Τα αποθέματα αυτά λειτουργούν ως μηχανισμοί απορρόφησης κραδασμών, αλλά δεν είναι ανεξάντλητα. Όταν εξαντληθούν, οι διακυμάνσεις στις τιμές ενδέχεται να γίνουν ακόμη πιο έντονες. Αυτό δημιουργεί ένα αυστηρό χρονικό περιθώριο για τις διπλωματικές προσπάθειες της κυβέρνησης Τραμπ με στόχο την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ. Εάν το χρονικό αυτό όριο ξεπεραστεί, οι επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία ενδέχεται να επιταχυνθούν.
Οικονομικές πιέσεις καταγράφονται και στο εσωτερικό του Ιράν. Παρά το παρατεταμένο μπλακ άουτ στο διαδίκτυο και τον αυστηρό κρατικό έλεγχο της πληροφόρησης, αναφορές από αγορές της Τεχεράνης κάνουν λόγο για αυξανόμενες πιέσεις στο κόστος ζωής, ιδιαίτερα σε βασικά αγαθά και υπηρεσίες κοινής ωφέλειας. Παράλληλα, καταγράφονται εκτεταμένες διακοπές ηλεκτροδότησης, ενώ το κράτος εντείνει την καταστολή απέναντι σε διαφωνούντες.
Στερημένη από τα έσοδα πετρελαίου και φυσικού αερίου, τα οποία αντιστοιχούν στο 25% έως 30% του κρατικού προϋπολογισμού, η ιρανική κυβέρνηση διαθέτει περιορισμένα μέσα για να ανακόψει τις οικονομικές απώλειες. Σύμφωνα με την ανάλυση, ο αμερικανικός αποκλεισμός έχει ήδη κοστίσει στο Ιράν έως και 6 δισ. δολάρια σε χαμένα πετρελαϊκά έσοδα, ενώ η χώρα αρχίζει να αντιμετωπίζει έλλειψη διαθέσιμων αποθηκευτικών χώρων για το αδιάθετο πετρέλαιο.
