Όταν ο καταστροφικός σεισμός μεγέθους 9,0 Ρίχτερ έπληξε την Ιαπωνία στις 11 Μαρτίου 2011, προκαλώντας το φονικό τσουνάμι και την πυρηνική κρίση στη Φουκουσίμα, οι επιστήμονες πίστευαν ότι είχαν καταγράψει όλες τις βασικές συνέπειες του γεγονότος.
Mία νέα έρευνα αποκαλύπτει ότι περίπου 15 λεπτά μετά τον κύριο σεισμό, σχεδόν ολόκληρη η Ιαπωνία μετατοπίστηκε προς τα ανατολικά κατά 5 έως 6 χιλιοστά σε μια κίνηση που μέχρι σήμερα παρέμενε ανεξήγητη.
Η μετατόπιση ήταν μικρή αλλά μόνιμη και καταγράφηκε από το εκτεταμένο δίκτυο GPS της χώρας.
Για χρόνια θεωρήθηκε πιθανό σφάλμα μέτρησης, μέχρι που οι ερευνητές κατάφεραν να αποδείξουν ότι επρόκειτο για ένα πραγματικό και εξαιρετικά σπάνιο γεωφυσικό φαινόμενο.
Το ταξίδι των σεισμικών κυμάτων μέχρι τον πυρήνα της Γης
Η ομάδα της γεωφυσικού Sunyoung Park διαπίστωσε ότι τα σεισμικά κύματα του μεγάλου σεισμού ταξίδεψαν βαθιά στο εσωτερικό του πλανήτη, έφτασαν μέχρι τα όρια του εξωτερικού πυρήνα της Γης και στη συνέχεια επέστρεψαν προς την επιφάνεια.
Κατά την επιστροφή τους, τα κύματα αυτά φαίνεται πως ενεργοποίησαν ξανά μεγάλα τμήματα τεκτονικών ορίων, προκαλώντας μια σχεδόν ταυτόχρονη μετατόπιση που εκτεινόταν από το Χοκάιντο έως το Κιούσου.
Το φαινόμενο κάλυψε μια περιοχή μήκους σχεδόν 3.000 χιλιομέτρων, αποτελώντας μία από τις μεγαλύτερες συγχρονισμένες μετακινήσεις εδάφους που έχουν καταγραφεί ποτέ.
Ένα φαινόμενο που αλλάζει όσα γνωρίζαμε για τους σεισμούς
Οι σεισμολόγοι γνώριζαν ότι τα κύματα από μεγάλους σεισμούς μπορούν να διασχίσουν ολόκληρο τον πλανήτη.
Μέχρι σήμερα όμως θεωρούσαν ότι η ενέργειά τους εξασθενούσε σημαντικά πριν επιστρέψει στον φλοιό της Γης.
Η νέα μελέτη υποδεικνύει ότι υπό ορισμένες συνθήκες τα κύματα αυτά μπορούν να διατηρήσουν αρκετή ενέργεια ώστε να προκαλέσουν πραγματικές μετακινήσεις τεκτονικών πλακών σε τεράστια γεωγραφική κλίμακα.
Πρόκειται για μια ανακάλυψη που ενδέχεται να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο οι επιστήμονες αντιλαμβάνονται τη συμπεριφορά των μεγάλων σεισμών.
Τι σημαίνει για τον σχεδιασμό ενεργειακών υποδομών
Η ανακάλυψη αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τις χώρες που διαθέτουν εκτεταμένες ενεργειακές εγκαταστάσεις σε σεισμογενείς περιοχές.
Μέχρι σήμερα, ο σχεδιασμός αγωγών φυσικού αερίου, ηλεκτρικών διασυνδέσεων, τερματικών LNG, λιμανιών, διυλιστηρίων και μεγάλων μονάδων παραγωγής βασιζόταν κυρίως στις επιπτώσεις του κύριου σεισμού και των μετασεισμών.
Το νέο φαινόμενο δείχνει ότι μπορεί να υπάρξει και μια δεύτερη φάση εδαφικής μετακίνησης σε πολύ μεγάλη κλίμακα, η οποία ενδέχεται να επηρεάσει κρίσιμες υποδομές που εκτείνονται σε εκατοντάδες χιλιόμετρα.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι τα ευρήματα θα μπορούσαν να ενσωματωθούν σε μελλοντικά μοντέλα αξιολόγησης κινδύνου για στρατηγικές ενεργειακές επενδύσεις και δίκτυα μεταφοράς ενέργειας.
Πυρηνική ασφάλεια και το κρίσιμο παράθυρο των 15 λεπτών
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η επιστροφή των σεισμικών κυμάτων από τον πυρήνα της Γης απαιτεί περίπου 15 λεπτά.
Σε αντίθεση με τους μετασεισμούς, οι οποίοι δεν μπορούν να προβλεφθούν με ακρίβεια, η εμφάνιση αυτού του φαινομένου θα μπορούσε θεωρητικά να εκτιμηθεί αμέσως μετά την εκδήλωση ενός πολύ μεγάλου σεισμού.
Για τις πυρηνικές εγκαταστάσεις και άλλες κρίσιμες ενεργειακές υποδομές, το χρονικό αυτό παράθυρο θα μπορούσε να αποδειχθεί πολύτιμο.
Συστήματα ασφαλείας, αυτοματοποιημένες διαδικασίες ελέγχου και πρωτόκολλα έκτακτης ανάγκης θα μπορούσαν να ενεργοποιηθούν προληπτικά, προσφέροντας επιπλέον χρόνο αντίδρασης πριν εκδηλωθεί η δευτερογενής εδαφική μετατόπιση.
Ένα νέο κομμάτι στο παζλ της σεισμικής επιστήμης
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι η Ιαπωνία κατέστησε δυνατή την ανακάλυψη χάρη στο εξαιρετικά πυκνό δίκτυο σεισμολογικών και δορυφορικών σταθμών που διαθέτει.
Δεν αποκλείεται παρόμοια φαινόμενα να έχουν συμβεί και σε άλλες περιοχές του πλανήτη χωρίς ποτέ να καταγραφούν με επαρκή ακρίβεια.
Εφόσον τα συμπεράσματα της μελέτης επιβεβαιωθούν και από μελλοντικές έρευνες, οι επιστήμονες θα έχουν εντοπίσει μια νέα, μέχρι σήμερα άγνωστη πηγή σεισμικού κινδύνου, η οποία θα μπορούσε να επηρεάσει τόσο την αντισεισμική προστασία όσο και τον σχεδιασμό κρίσιμων υποδομών σε ολόκληρο τον κόσμο.
www.worldenergynews.gr
