Μια νέα επιστημονική μελέτη έρχεται να ανατρέψει έναν από τους μεγαλύτερους φόβους για το μέλλον του πλανήτη. Ενώ η κλιματική αλλαγή εντείνει τα ακραία καιρικά φαινόμενα, οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι οι ίδιοι οι ωκεανοί λειτουργούν ως μια φυσική «ασπίδα», εμποδίζοντας την εμφάνιση μιας καταστροφικής, ταυτόχρονης ξηρασίας σε ολόκληρη τη Γη. Τα ευρήματα όχι μόνο αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τις ξηρασίες, αλλά προσφέρουν και μια σημαντική δόση αισιοδοξίας για την παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια.
Οι θερμοκρασίες των ωκεανών κρατούν τις ξηρασίες υπό έλεγχο
Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Communications Earth & Environment, πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του Ινδικού Ινστιτούτου Τεχνολογίας Gandhinagar (IITGN) σε συνεργασία με το Helmholtz Centre for Environmental Research της Γερμανίας.
Οι επιστήμονες ανέλυσαν κλιματικά δεδομένα που καλύπτουν την περίοδο 1901-2020 και κατέληξαν σε ένα ιδιαίτερα ενθαρρυντικό συμπέρασμα: οι συγχρονισμένες ξηρασίες επηρεάζουν ταυτόχρονα μόλις το 1,8% έως 6,5% της χερσαίας επιφάνειας της Γης.
Το ποσοστό αυτό είναι αισθητά μικρότερο από προηγούμενες εκτιμήσεις, σύμφωνα με τις οποίες έως και το ένα έκτο της ξηράς θα μπορούσε να βρεθεί ταυτόχρονα αντιμέτωπο με σοβαρή ξηρασία.
Ένα παγκόσμιο δίκτυο που αποκάλυψε τα «κέντρα» της ξηρασίας
Η ερευνητική ομάδα αντιμετώπισε τις ξηρασίες σαν ένα τεράστιο παγκόσμιο δίκτυο.
Κάθε φορά που δύο απομακρυσμένες περιοχές εισέρχονταν σε περίοδο ξηρασίας μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, θεωρούνταν ότι τα φαινόμενα ήταν συγχρονισμένα.
Μέσα από χιλιάδες τέτοιες συνδέσεις εντοπίστηκαν οι σημαντικότερες «εστίες» ξηρασίας στον πλανήτη.
Οι βασικότερες περιοχές που λειτουργούν ως «κόμβοι» είναι:
- Η Αυστραλία
- Η Νότια Αμερική
- Η νότια Αφρική
- Τμήματα της Βόρειας Αμερικής
Οι περιοχές αυτές παρουσιάζουν συχνά έντονη δραστηριότητα ξηρασίας, χωρίς όμως να σημαίνει ότι ολόκληρος ο πλανήτης επηρεάζεται ταυτόχρονα.
Οι ωκεανοί αλλάζουν συνεχώς το "μοτίβο" της ξηρασίας
Καθοριστικό ρόλο παίζουν οι μεταβολές της θερμοκρασίας στην επιφάνεια των ωκεανών και κυρίως το φαινόμενο El Niño – Southern Oscillation (ENSO).
Κατά τη διάρκεια ενός El Niño, η Αυστραλία μετατρέπεται συχνά σε ένα από τα σημαντικότερα επίκεντρα ξηρασίας, ενώ άλλες περιοχές του πλανήτη ακολουθούν διαφορετική πορεία.
Αντίθετα, στις περιόδους La Niña, οι ξηρασίες κατανέμονται διαφορετικά, διασκορπίζονται γεωγραφικά και αποφεύγεται η ταυτόχρονη εμφάνιση ακραίων ξηρών συνθηκών σε πολλές ηπείρους.
Με απλά λόγια, οι ωκεανοί λειτουργούν σαν ένας φυσικός «ρυθμιστής», αναδιανέμοντας τις κλιματικές επιπτώσεις και μειώνοντας τον κίνδυνο μιας παγκόσμιας καταστροφής.
Η ξηρασία απειλεί άμεσα τις καλλιέργειες
Οι επιστήμονες εξέτασαν παράλληλα τις επιπτώσεις στις βασικότερες καλλιέργειες του κόσμου, όπως:
- Σιτάρι
- Ρύζι
- Καλαμπόκι
- Σόγια
Τα αποτελέσματα ήταν ιδιαίτερα ανησυχητικά.
Ακόμη και μια μέτρια ξηρασία αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο αποτυχίας της παραγωγής.
Σε πολλές αγροτικές περιοχές η πιθανότητα καταστροφής των καλλιεργειών ξεπερνά το 25%, ενώ για το καλαμπόκι και τη σόγια σε ορισμένες περιοχές αγγίζει ακόμη και το 40%-50%.
Εάν οι μεγάλες αγροτικές ζώνες αντιμετώπιζαν ταυτόχρονα τέτοιες συνθήκες, οι συνέπειες στις διεθνείς αγορές τροφίμων θα ήταν εξαιρετικά σοβαρές.
Η βροχή παραμένει ο σημαντικότερος παράγοντας
Η μελέτη δείχνει ότι περίπου τα δύο τρίτα της μεταβολής στη σοβαρότητα των ξηρασιών εξηγούνται από τις αλλαγές στις βροχοπτώσεις.
Το υπόλοιπο ένα τρίτο συνδέεται με την αύξηση της θερμοκρασίας, η οποία ενισχύει την εξάτμιση και αυξάνει τις ανάγκες των οικοσυστημάτων σε νερό.
Παρότι η βροχόπτωση εξακολουθεί να αποτελεί τον κυριότερο παράγοντα, η επίδραση της υπερθέρμανσης του πλανήτη γίνεται ολοένα και πιο αισθητή, ιδιαίτερα στην Ευρώπη και σε μεγάλες περιοχές της Ασίας.
Νέα όπλα για την προστασία της παγκόσμιας παραγωγής τροφίμων
Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι τα νέα ευρήματα μπορούν να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο οι κυβερνήσεις και οι διεθνείς οργανισμοί διαχειρίζονται τις κρίσεις.
Η έγκαιρη αναγνώριση των περιοχών όπου ξεκινά μια ξηρασία μπορεί να επιτρέψει καλύτερο σχεδιασμό στις εισαγωγές, στις εξαγωγές, στην αποθήκευση τροφίμων και στις διεθνείς εμπορικές συμφωνίες, ώστε να αποφευχθούν μεγάλες ελλείψεις και εκτίναξη των τιμών.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι επειδή οι ξηρασίες δεν πλήττουν όλες τις περιοχές ταυτόχρονα, η παγκόσμια συνεργασία μπορεί να αξιοποιήσει αυτή τη φυσική «ασυγχρονία» για να διατηρήσει σταθερές τις προμήθειες τροφίμων.
Ένα αισιόδοξο μήνυμα μέσα στην κλιματική κρίση
Παρά τις ολοένα αυξανόμενες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, η νέα έρευνα στέλνει ένα ενθαρρυντικό μήνυμα.
Οι ωκεανοί δεν αποτελούν απλώς θύματα της υπερθέρμανσης του πλανήτη, αλλά διαδραματίζουν και καθοριστικό ρόλο στη σταθεροποίηση του παγκόσμιου κλίματος.
Η βαθύτερη κατανόηση της σχέσης ανάμεσα στις θερμοκρασίες των ωκεανών, τις βροχοπτώσεις και τις ξηρασίες μπορεί να προσφέρει πολύτιμα εργαλεία για την προστασία της γεωργίας, της οικονομίας και της επισιτιστικής ασφάλειας των επόμενων δεκαετιών.
Το μήνυμα των επιστημόνων είναι ξεκάθαρο: όσο καλύτερα κατανοούμε τους μηχανισμούς του κλίματος, τόσο περισσότερες δυνατότητες έχουμε να προετοιμαστούμε απέναντι στις προκλήσεις ενός θερμότερου πλανήτη.
www.worldenergynews.gr
