Για αρκετά χρόνια η αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας αποτελούσε τον «χαμένο κρίκο» της ελληνικής ενεργειακής μετάβασης. Ενώ οι επενδύσεις σε φωτοβολταϊκά και αιολικά πάρκα αυξάνονταν με ταχύ ρυθμό, το ηλεκτρικό σύστημα στερούνταν της αναγκαίας ευελιξίας για να αξιοποιήσει το σύνολο της παραγόμενης πράσινης ενέργειας. Το αποτέλεσμα ήταν η αύξηση των περικοπών παραγωγής ΑΠΕ, η εμφάνιση ολοένα συχνότερων ωρών με πολύ χαμηλές ή ακόμη και αρνητικές τιμές στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και η ενίσχυση της ανάγκης για έργα που θα μπορούν να αποθηκεύουν την περίσσεια παραγωγή και να την επαναδιοχετεύουν στο δίκτυο όταν υπάρχει ζήτηση.
Το τελευταίο δωδεκάμηνο, ωστόσο, η εικόνα έχει αρχίσει να αλλάζει. Η αγορά περνά σταδιακά στη φάση της υλοποίησης, με τα πρώτα μεγάλα έργα αποθήκευσης να ηλεκτρίζονται, τις διαδικασίες για νέες εμπορικές («merchant») μονάδες να προχωρούν και το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας να θέτει πλέον συγκεκριμένους ποσοτικούς στόχους για την ανάπτυξη του κλάδου.
Από τα πρώτα έργα στον στόχο των 1,5 GW
Σύμφωνα με τον πρόσφατο σχεδιασμό που παρουσίασε στη Βουλή ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας κ. Νίκος Τσάφος, η εγκατεστημένη ισχύς συστημάτων αποθήκευσης στην Ελλάδα αναμένεται να προσεγγίσει το 1 GW έως το τέλος του 2026 και να φθάσει περίπου τα 1,5 GW έως τα μέσα του 2027. Παράλληλα, η χώρα έχει αναλάβει σε ευρωπαϊκό επίπεδο τη δέσμευση ανάπτυξης 3 GW αποθηκευτικής ισχύος έως το 2028, γεγονός που αναδεικνύει τον στρατηγικό ρόλο της αποθήκευσης για την επόμενη φάση της ενεργειακής μετάβασης.
Η αφετηρία, πάντως, παραμένει σχετικά περιορισμένη. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΥΠΕΝ, σήμερα βρίσκονται ήδη σε λειτουργία περίπου 530 MW συστημάτων αποθήκευσης στο σύστημα μεταφοράς του ΑΔΜΗΕ, ενώ λειτουργούν ακόμη περίπου 100 MW στο δίκτυο διανομής του ΔΕΔΔΗΕ. Σε κάθε περίπτωση αγορά βρίσκεται στο στάδιο της ανάπτυξης χωρίς ωστόσο να έχουν ακόμη καλυφθεί οι ανάγκες που δημιουργεί η ταχεία διείσδυση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας.
Την ίδια στιγμή, η πραγματικότητα του ηλεκτρικού συστήματος καθιστά σαφές γιατί η αποθήκευση εξελίσσεται σε άμεση προτεραιότητα. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία για τη λειτουργία του συστήματος, μόνο τον Μάιο του 2026 περικόπηκαν 418 GWh παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 14% της συνολικής παραγωγής ΑΠΕ του μήνα. Παρά το γεγονός ότι οι πρώτες μπαταρίες έχουν ήδη αρχίσει να λειτουργούν, απορρόφησαν μόλις 9,5 GWh, δηλαδή περίπου το 2,2% των περικοπών, στοιχείο που αναδεικνύει το μεγάλο έλλειμμα αποθηκευτικής ισχύος που εξακολουθεί να υπάρχει. Συνολικά, στο πρώτο πεντάμηνο του 2026 οι περικοπές πράσινης παραγωγής ξεπέρασαν ήδη τις 1,3 TWh, καταγράφοντας νέο ιστορικό υψηλό
Πρώτο μεγάλο βήμα οι τρεις διαγωνισμοί της ΡΑΑΕΥ
Καθοριστική ώθηση στην αγορά έδωσαν οι τρεις ανταγωνιστικές διαδικασίες που υλοποίησε η ΡΑΑΕΥ τε τελευταία χρόνια στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Μέσω των διαγωνισμών επιλέχθηκαν έργα συνολικής ισχύος περίπου 900 MW. Όσα από αυτά προλάβουν τις σφιχτές προθεσμίες του ΤΑΑ θα λάβουν επενδυτική και λειτουργική ενίσχυση, δημιουργώντας το πρώτο χαρτοφυλάκιο μεγάλων σταθμών αποθήκευσης με μπαταρίες στη χώρα. Τα περισσότερα έργα των δύο πρώτων διαγωνισμών βρίσκονται έχουν καταφέρει να τηρήσουν τα κρίσιμα ορόσημα του Ταμείου Ανάκαμψης, γεγονός ιδιαίτερα σημαντικό τόσο για τη διασφάλιση της χρηματοδότησης όσο και για την αξιοπιστία του προγράμματος. Αντίθετα, προβληματισμός εξακολουθεί να υπάρχει για τα έργα του τρίτου διαγωνισμού.
Το επόμενο στοίχημα
Αν το προηγούμενο στάδιο της ελληνικής αγοράς αποθήκευσης χαρακτηριζόταν από διαγωνισμούς, αδειοδοτήσεις και σχεδιασμό, το 2026 είναι η πρώτη χρονιά όπου η εικόνα αρχίζει να μεταφέρεται ουσιαστικά στο πεδίο της λειτουργίας και της φυσικής υλοποίησης έργων. Για πρώτη φορά, η Ελλάδα δεν συζητά μόνο για «πόσα MW αποθήκευσης χρειάζεται», αλλά βλέπει σταθμούς να ηλεκτρίζονται, εμπορικές μπαταρίες να μπαίνουν σε αξιολόγηση και ένα μεγάλο χαρτοφυλάκιο έργων να περνά από το στάδιο των αδειών στο στάδιο της πραγματικής δέσμευσης υλοποίησης.
Το πιο απτό σημάδι ωρίμανσης της αγοράς είναι ότι τα πρώτα μεγάλης κλίμακας έργα αποθήκευσης έχουν ήδη τεθεί ή εισέρχονται σε φάση λειτουργίας, όπως οι τρεις σταθμοί αποθήκευσης συνολικής ισχύος 72 MW της MORE που μπήκαν στην… πρίζα σε Φωκίδα, Φλώρινα και Βοιωτία αποτελώντας τα πρώτα standalone έργα μπαταριών που έφτασαν στο στάδιο εμπορικής λειτουργίας στην Ελλάδα.
Όσο για τη ΔΕΗ, ο όμιλος έχει ανακοινώσει και προωθεί ένα ευρύτερο χαρτοφυλάκιο αποθήκευσης που περιλαμβάνει μεγάλα έργα αντλησιοταμίευσης (pumped storage) και ένα αναπτυσσόμενο pipeline μπαταριών (BESS) που συνδέεται με τον μετασχηματισμό του χαρτοφυλακίου ΑΠΕ, με τα πρώτα της έργα να είναι επίσης έτοιμα να εισέλθουν σε φάση ευρείας εμπορικής λειτουργίας.
Στο πεδίο της αντλησιοταμίευσης, ο όμιλος προωθεί δύο εμβληματικά έργα στη Δυτική Μακεδονία, στην περιοχή της Καρδιάς και του Νότιου Πεδίου, τα οποία αξιοποιούν παλαιές λιγνιτικές εκτάσεις για τη δημιουργία μεγάλων «ενεργειακών ταμιευτήρων». Τα έργα αυτά έχουν λάβει περιβαλλοντική αδειοδότηση και βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο ωρίμανσης, με στόχο να αποτελέσουν κρίσιμους πυλώνες ευελιξίας για το ηλεκτρικό σύστημα τα επόμενα χρόνια. Παράλληλα, η ΔΕΗ διαθέτει ήδη υφιστάμενες μονάδες αντλησιοταμίευσης (στη Σφηκιά και τον Θησαυρό), οι οποίες λειτουργούν ως βάση για την περαιτέρω ανάπτυξη του χαρτοφυλακίου της στον τομέα της αποθήκευσης.
METLEN: από τους πιο επιθετικούς επενδυτές στην αποθήκευση
Σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση της νέας αγοράς αποθήκευσης έχει και η METLEN. Η στρατηγική της δεν περιορίζεται στην Ελλάδα, αλλά περιλαμβάνει ανάπτυξη έργων αποθήκευσης σε ευρύτερη ευρωπαϊκή κλίμακα, ενσωμάτωση μπαταριών σε χαρτοφυλάκια ΑΠΕ και συμμετοχή σε δομές που στοχεύουν στη λειτουργία των έργων μέσα στις αγορές εξισορρόπησης. Στο εσωτερικό της ελληνικής αγοράς, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η συνεργασία της METLEN με τον Όμιλο Εταιρειών Καράτζη μέσω συμμετοχής τους σε κοινό επενδυτικό σχήμα με ποσοστά 49% και 51% αντίστοιχα, για την ανάπτυξη, κατασκευή, λειτουργία και εμπορική διαχείριση (energy management) Μονάδας Αποθήκευσης Ηλεκτρικής Ενέργειας (BESS) ισχύος 330MW / 790MWh στη Θεσσαλία.
Πρόκειται για την μεγαλύτερη αυτόνομη (standalone) μονάδα αποθήκευσης που έχει δρομολογηθεί έως σήμερα στην Ελλάδα και μία από τις μεγαλύτερες στην Ευρώπη. Η συγκεκριμένη επένδυση έρχεται να συμπληρώσει και να διευρύνει τη συνεργασία των δύο Εταιρειών για την πώληση και απορρόφηση «πράσινης» ενέργειας, που ήδη από τον Αύγουστο του 2024 αφορά στην υλοποίηση χαρτοφυλακίου φωτοβολταϊκών σταθμών συνολικής ισχύος 262MW στην ίδια περιοχή. Η METLEN επενδύοντας στη συγκεκριμένη μονάδα, αναλαμβάνει την κατασκευή, λειτουργία και συντήρηση της μονάδας, μέσω της M Renewables. Σημειώνεται, πως ο Τομέας M Renewables του Κλάδου Ενέργειας της METLEN διαθέτει αποδεδειγμένη εμπειρία στην υλοποίηση σύνθετων έργων αποθήκευσης ενέργειας (BESS), με παρουσία και έργα σε πέντε ηπείρους.
Το έργο της Αμφιλοχίας
Καθοριστικό ρόλο διατηρεί η ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή, η οποία αναπτύσσει το μεγαλύτερο έργο αντλησιοταμίευσης στη χώρα. Η μονάδα της Αμφιλοχίας, συνολικής ισχύος περίπου 680 MW, αποτελεί τη μεγαλύτερη επένδυση αποθήκευσης ενέργειας στην Ελλάδα και ένα από τα μεγαλύτερα έργα του είδους στην Ευρώπη. Περιλαμβάνει δύο ταμιευτήρες και αξιοποιεί τη φυσική γεωμορφολογία της περιοχής για αποθήκευση ενέργειας σε μεγάλη κλίμακα, με στόχο τη λειτουργία του μέσα στην τρέχουσα δεκαετία. Παράλληλα, η εταιρεία συνεχίζει να διευρύνει το χαρτοφυλάκιό της στην αντλησιοταμίευση, με νέα έργα να λαμβάνουν περιβαλλοντικούς όρους και να ενισχύουν το ήδη ισχυρό pipeline που διαμορφώνεται στον συγκεκριμένο τεχνολογικό τομέα.
Πέρα από τους μεγάλους ομίλους, ένα δεύτερο κύμα επενδυτών έχει ήδη εισέλθει δυναμικά στον τομέα της αποθήκευσης, όπως αποτυπώνεται στις πρώτες μονάδες που μπαίνουν στην “πρίζα” ή ολοκληρώνουν τη φάση σύνδεσης. Μια σειρά έργων, μικρότερης κλίμακας, διαφορετικών developers έχουν ήδη τεθεί σε λειτουργία ή βρίσκονται στο τελικό στάδιο ηλεκτροδότησης ή προχωρούν σε φάση δοκιμών και ένταξης στην αγορά ηλεκτρισμού.
Συνολικά, η ελληνική αγορά αποθήκευσης βρίσκεται σήμερα σε ένα κρίσιμο μεταίχμιο. Από τη μία πλευρά, τα πρώτα έργα έχουν ήδη περάσει σε λειτουργία, από την άλλη, το μεγαλύτερο μέρος του επενδυτικού κύματος βρίσκεται ακόμη σε φάση ωρίμανσης ή αξιολόγησης, ενώ παράλληλα διαμορφώνεται ένα νέο μοντέλο αγοράς που θα καθορίσει τη βιωσιμότητα των έργων σε βάθος χρόνου.
www.worldenergynews.gr
