Σχετικά Άρθρα
Αtlantic Council: Η παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια στη σκιά της γεωπολιτικής αβεβαιότητας
Έξι μήνες πολέμου ΗΠΑ-Ιράν, μια εκεχειρία που δεν άντεξε ούτε έναν μήνα και μια παγκόσμια ενεργειακή αγορά που κινείται ξανά σε αχαρτογράφητα νερά. Τα Στενά του Ορμούζ, η πιο κρίσιμη θαλάσσια αρτηρία πετρελαίου στον πλανήτη, μετατρέπονται για ακόμη μία φορά σε πεδίο γεωπολιτικής σύγκρουσης, ενώ οι καταναλωτές και οι οικονομίες προετοιμάζονται για το χειρότερο σενάριο.
Η εποχή της «κανονικότητας» στην παγκόσμια ενέργεια φαίνεται να έχει τελειώσει. Οι αγορές δεν αντιμετωπίζουν πλέον μια προσωρινή κρίση, αλλά μια νέα πραγματικότητα, όπου η ασφάλεια των ενεργειακών ροών εξαρτάται από στρατιωτικούς υπολογισμούς, διπλωματικές ισορροπίες και αποφάσεις που λαμβάνονται μέσα σε συνθήκες ακραίας έντασης.
Ένας πόλεμος χωρίς νικητή και χωρίς έξοδο
Η σύγκρουση ακολουθεί έναν επαναλαμβανόμενο κύκλο: περιορισμένες στρατιωτικές επιχειρήσεις, εκκλήσεις για διαπραγματεύσεις, προσωρινή αποκλιμάκωση και στη συνέχεια νέα χτυπήματα.
Το πρόβλημα είναι ότι καμία από τις δύο πλευρές δεν έχει αλλάξει τον βασικό της στόχο.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν να περιορίσουν την περιφερειακή επιρροή του Ιράν, να εμποδίσουν τη στρατιωτική του ενίσχυση και να διατηρήσουν ανοικτές τις παγκόσμιες ενεργειακές οδούς.
Το Ιράν, αντίθετα, αντιμετωπίζει τη σύγκρουση ως αγώνα επιβίωσης του καθεστώτος του και θεωρεί ότι μια επιστροφή στην προηγούμενη κατάσταση δεν αποτελεί πραγματική λύση.
Για την Τεχεράνη, το διακύβευμα δεν είναι απλώς μερικές οικονομικές παραχωρήσεις ή μια προσωρινή συμφωνία. Είναι η απόδειξη ότι μπορεί να αντέξει την αμερικανική πίεση και να διατηρήσει ρόλο-κλειδί στη διαχείριση της σημαντικότερης ενεργειακής πύλης του κόσμου.
Το μεγάλο λάθος της Ουάσιγκτον
Η αμερικανική στρατηγική φαίνεται να βασίστηκε στην εκτίμηση ότι η οικονομική πίεση και οι στρατιωτικές απώλειες θα ανάγκαζαν το Ιράν να συμβιβαστεί.
Όμως αυτή η προσέγγιση αγνόησε μια κρίσιμη παράμετρο: η Τεχεράνη δεν βλέπει τη σύγκρουση ως μια συνηθισμένη διαπραγμάτευση κόστους και ανταλλαγμάτων.
Η αμερικανική κυβέρνηση πίστεψε ότι μια συμφωνία με προσωρινές παραχωρήσεις -όπως η χαλάρωση ορισμένων πιέσεων και η απελευθέρωση οικονομικών πόρων- θα ήταν αρκετή για να επανέλθουν οι ροές πετρελαίου μέσω του Ορμούζ.
Για το Ιράν όμως, η επιστροφή στο παλιό καθεστώς δεν ήταν ποτέ αποδεκτή. Η χώρα θεωρεί ότι η κρίση αυτή μπορεί να της προσφέρει στρατηγικό πλεονέκτημα: μεγαλύτερο έλεγχο στις θαλάσσιες μεταφορές και ισχυρότερη θέση απέναντι στους αντιπάλους της.
Τα Στενά του Ορμούζ: το σημείο όπου κρίνεται η παγκόσμια οικονομία
Τα Στενά του Ορμούζ δεν είναι απλώς ένα γεωγραφικό πέρασμα. Είναι ο λαιμός της παγκόσμιας ενεργειακής αγοράς.
Μέσω αυτής της στενής θαλάσσιας οδού περνά μεγάλο μέρος των εξαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου από τον Περσικό Κόλπο προς τις διεθνείς αγορές.
Οποιαδήποτε σοβαρή διαταραχή στη ναυσιπλοΐα μπορεί να προκαλέσει αλυσιδωτές επιπτώσεις:
- άνοδο στις τιμές πετρελαίου,
- αύξηση του κόστους μεταφορών,
- μεγαλύτερο πληθωρισμό,
- πίεση στις αναπτυσσόμενες οικονομίες που ήδη αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες.
Οι προσπάθειες να δημιουργηθούν εναλλακτικές διαδρομές μεταφοράς πετρελαίου μέσω αγωγών και νέων υποδομών δείχνουν ότι οι παραγωγοί της περιοχής δεν θεωρούν πλέον δεδομένη την ασφάλεια του Ορμούζ.
Η επιστροφή του ναυτικού αποκλεισμού αλλάζει τα δεδομένα
Η απόφαση της Ουάσιγκτον να επαναφέρει τον ναυτικό αποκλεισμό αποτελεί ουσιαστικά το τέλος της τελευταίας προσπάθειας αποκλιμάκωσης.
Παρά τις νέες δηλώσεις περί διαπραγματεύσεων, η πραγματικότητα στο πεδίο δείχνει ότι η σύγκρουση μπαίνει ξανά σε φάση μεγαλύτερης αβεβαιότητας.
Οι αμερικανικές επιθέσεις προκάλεσαν σημαντικές ζημιές στις ιρανικές δυνατότητες, όμως η Τεχεράνη απέδειξε ότι εξακολουθεί να διαθέτει μέσα για να απειλεί τη ναυσιπλοΐα.
Το κρίσιμο ερώτημα πλέον είναι αν οι δυνατότητες αυτές μπορούν να διατηρηθούν για μήνες ακόμη.
Η νέα απειλή: από τον Ορμούζ στην Ερυθρά Θάλασσα
Η κρίση μπορεί να μην περιοριστεί στον Περσικό Κόλπο.
Υπάρχουν αυξανόμενες ενδείξεις ότι οι φιλοϊρανικές δυνάμεις στην Υεμένη ενδέχεται να επανέλθουν δυναμικά, απειλώντας τη ναυσιπλοΐα στη στρατηγική περιοχή του Μπαμπ ελ Μαντέμπ.
Εάν η ένταση επεκταθεί και σε αυτή τη θαλάσσια δίοδο, εκατομμύρια επιπλέον βαρέλια πετρελαίου ημερησίως θα βρεθούν αντιμέτωπα με νέους κινδύνους.
Το αποτέλεσμα θα ήταν μια διπλή πίεση στην παγκόσμια αγορά: από τον Περσικό Κόλπο και από την Ερυθρά Θάλασσα.
Το χειρότερο σενάριο ίσως δεν έχει έρθει ακόμη
Στην αρχή της σύγκρουσης πολλοί προειδοποιούσαν ότι η τιμή του πετρελαίου θα μπορούσε να ξεπεράσει τα 150 δολάρια το βαρέλι. Το γεγονός ότι αυτό δεν συνέβη δημιούργησε την εντύπωση ότι η μεγαλύτερη απειλή πέρασε.
Όμως αυτή η εκτίμηση μπορεί να αποδειχθεί πρόωρη.
Η πραγματική κρίση μπορεί να εμφανιστεί όταν τα στρατηγικά αποθέματα αρχίσουν να μειώνονται και οι αγορές αντιληφθούν ότι δεν υπάρχει εύκολη αντικατάσταση των χαμένων ποσοτήτων.
Τότε οι επιπτώσεις δεν θα περιοριστούν στις τιμές της ενέργειας. Θα αγγίξουν την παγκόσμια οικονομία, τις μεταφορές, τη βιομηχανία και κυρίως τις φτωχότερες χώρες που έχουν ήδη πληρώσει βαρύ τίμημα.
Ο κόσμος πρέπει να προετοιμαστεί για μια νέα ενεργειακή εποχή
Η μεγάλη αβεβαιότητα γύρω από το Ιράν και τα Στενά του Ορμούζ δείχνει ότι η παλιά αντίληψη περί σταθερών ενεργειακών ροών ανήκει στο παρελθόν.
Χωρίς μια ουσιαστική πολιτική ή στρατιωτική ανατροπή, ο κύκλος της έντασης θα συνεχιστεί.
Και όσο οι κυβερνήσεις περιμένουν μια λύση που δεν φαίνεται στον ορίζοντα, οι αγορές θα προετοιμάζονται για το ενδεχόμενο που όλοι φοβούνται περισσότερο: μια μεγάλη ενεργειακή κρίση που αυτή τη φορά μπορεί να μην προειδοποιήσει πριν χτυπήσει.
www.worldenergynews.gr
