Η καναδικής ιδιοκτησίας Westinghouse Electric είναι μεταξύ των εταιρειών που παραλαμβάνουν χαμηλά εμπλουτισμένο ουράνιο (LEU) από τη Ρωσία για τον εφοδιασμό εμπορικών πυρηνικών αντιδραστήρων στις ΗΠΑ, σύμφωνα με στοιχεία μεταφορών που ανέλυσε η εκπομπή The Fifth Estate του CBC
Ενώ ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν συνεχίζει την κατοχή του μεγαλύτερου πυρηνικού σταθμού της Ουκρανίας και οι ρωσικές επιθέσεις πλήττουν τις ενεργειακές υποδομές της χώρας, η Ευρώπη και οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να εξαρτώνται από ρωσικά πυρηνικά καύσιμα για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
Η καναδικής ιδιοκτησίας Westinghouse Electric είναι μεταξύ των εταιρειών που παραλαμβάνουν χαμηλά εμπλουτισμένο ουράνιο (LEU) από τη Ρωσία για τον εφοδιασμό εμπορικών πυρηνικών αντιδραστήρων στις ΗΠΑ, σύμφωνα με στοιχεία μεταφορών που ανέλυσε η εκπομπή The Fifth Estate του CBC.
Οι ΗΠΑ απαγόρευσαν την εισαγωγή ρωσικού εμπλουτισμένου ουρανίου τον Αύγουστο του 2024, με στόχο «να τερματίσουν την εξάρτηση των ΗΠΑ από το ρωσικό υλικό και να διασφαλίσουν ισχυρή εγχώρια προσφορά πυρηνικού καυσίμου», σύμφωνα με το αμερικανικό υπουργείο Ενέργειας.
Ωστόσο, ο νόμος Prohibiting Russian Uranium Imports Act επιτρέπει στο υπουργείο να χορηγεί εξαιρέσεις όταν «δεν υπάρχει διαθέσιμη εναλλακτική βιώσιμη πηγή LEU» ή όταν «η εισαγωγή του LEU εξυπηρετεί το εθνικό συμφέρον».
Οι εξαιρέσεις αυτές προβλέπεται να ισχύουν έως την 1η Ιανουαρίου 2028.
Περίπου 400 τόνοι ρωσικού ουρανίου στις ΗΠΑ το 2025
Το Bellona Environmental Transparency Center, με έδρα το Βίλνιους της Λιθουανίας, ανέφερε τον Ιούνιο ότι οι ΗΠΑ εισήγαγαν μόνο το 2025 περίπου 400 τόνους χαμηλά εμπλουτισμένου ουρανίου από τη Ρωσία, συνολικής αξίας περίπου 1 δισ. δολαρίων.
Μεταξύ των σημαντικότερων παραληπτών ήταν θυγατρικές της γαλλικής πυρηνικής εταιρείας Framatome, με περισσότερους από 127 τόνους, η αμερικανική Global Nuclear Fuel Americas, με περισσότερους από 110 τόνους, και η Westinghouse, με περίπου 27 τόνους.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει επιβάλει απαγόρευση στις εισαγωγές ρωσικού εμπλουτισμένου ουρανίου, ενώ ούτε ο Καναδάς έχει επιβάλει κυρώσεις στη ρωσική κρατική εταιρεία πυρηνικής ενέργειας Rosatom ή στον εξαγωγικό της βραχίονα, Tenex.
«Είμαστε αντίθετοι σε αυτές τις εξαγωγές όσο συνεχίζεται αυτή η κατάσταση πολέμου και η άμεση απειλή για την Ουκρανία», δήλωσε ο Dmitry Gorchakov, πυρηνικός σύμβουλος της Bellona και συντάκτης της έκθεσης του Ιουνίου για τη ρωσική πυρηνική βιομηχανία και τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Από τη Ρωσία στο εργοστάσιο της Westinghouse
Το The Fifth Estate ανέλυσε στοιχεία μεταφορών μεταξύ της Westinghouse και της Tenex από την αμερικανική Υπηρεσία Τελωνείων και Προστασίας Συνόρων, τα οποία συγκεντρώθηκαν από την εμπορική πλατφόρμα ImportYeti.
Κατά την τετραετία του πολέμου στην Ουκρανία, η Tenex μετέφερε διάφορες ποσότητες ουρανίου από τη Ρωσία στη μεγάλη μονάδα κατασκευής πυρηνικών καυσίμων της Westinghouse έξω από την Columbia της Νότιας Καρολίνας.
Σε μία από τις αποστολές, τον Μάρτιο του 2026, η Tenex φέρεται να παρέδωσε στη Westinghouse 50.612 κιλά ουρανίου σε τέσσερα εμπορευματοκιβώτια. Η αποστολή αναχώρησε από τη Ρωσία μέσω του λιμανιού της Αγίας Πετρούπολης και έφτασε στις ΗΠΑ μέσω του λιμανιού της Βαλτιμόρης.
Το εμπλουτισμένο ουράνιο που φτάνει στις εγκαταστάσεις της Westinghouse στη Νότια Καρολίνα μετατρέπεται σε pellets καυσίμου και στη συνέχεια σε συγκροτήματα ράβδων καυσίμου, τα οποία αποστέλλονται σε εμπορικούς πυρηνικούς αντιδραστήρες.
Πώς λειτουργεί η αλυσίδα πυρηνικού καυσίμου
«Συνήθως μια εταιρεία κοινής ωφέλειας αγοράζει ουράνιο από μια πηγή και στη συνέχεια το ουράνιο μεταφέρεται», εξήγησε ο Curtis Roberts, αντιπρόεδρος επικοινωνίας της Orano USA, θυγατρικής της γαλλικής εταιρείας πυρηνικών καυσίμων.
Η εταιρεία κοινής ωφέλειας έχει τη σύμβαση με τον κατασκευαστή καυσίμου, ο οποίος παραλαμβάνει το ουράνιο και το μετατρέπει στη μορφή καυσίμου που απαιτεί ο πελάτης. Στη συνέχεια, τα έτοιμα συγκροτήματα καυσίμου παραδίδονται στον πυρηνικό σταθμό.
Η ιδιοκτησία της Westinghouse
Η Westinghouse Electric ανήκει κατά 51% στην Brookfield Renewable Partners, θυγατρική της καναδικής επενδυτικής εταιρείας Brookfield Corporation. Το υπόλοιπο 49% ανήκει στην Cameco Corporation, με έδρα το Saskatchewan, έναν από τους μεγαλύτερους παραγωγούς ουρανίου και προμηθευτές πυρηνικών καυσίμων στον κόσμο.
Η Westinghouse και η Brookfield δεν απάντησαν σε ερωτήσεις σχετικά με τις συγκεκριμένες αποστολές.
Έγγραφα lobbying στις ΗΠΑ δείχνουν ότι η Cameco δήλωσε πως άσκησε lobbying στην Ουάσινγκτον σχετικά με τον νόμο για την απαγόρευση των ρωσικών εισαγωγών ουρανίου νωρίτερα φέτος. Η εταιρεία, ωστόσο, δεν διευκρίνισε τον λόγο και ανέφερε ότι «δεν διαχειρίζεται εμπλουτισμένο ουράνιο», παραπέμποντας στις αμερικανικές εταιρείες κοινής ωφέλειας.
Η Ρωσία παραμένει ο μεγαλύτερος ξένος πάροχος υπηρεσιών εμπλουτισμού
Η αμερικανική Energy Information Administration δεν δημοσιοποιεί το συνολικό ποσό ουρανίου που αγοράζουν οι ΗΠΑ από τη Ρωσία, επικαλούμενη μέτρα προστασίας των εμπορικά ευαίσθητων δεδομένων.
Ωστόσο, στην τελευταία ετήσια έκθεσή της για την αγορά ουρανίου, που δημοσιεύθηκε στις 29 Ιουλίου, αναφέρει ότι το 2025 η Ρωσία ήταν ο μεγαλύτερος ξένος πάροχος υπηρεσιών εμπλουτισμού ουρανίου στις ΗΠΑ.
«Είναι ένας τρόπος για τη Ρωσία και τη Rosatom να λένε ότι εξαρτάστε από εμάς και ότι δεν μπορείτε να κάνετε τίποτα χωρίς εμάς», δήλωσε ο Gorchakov. «Είναι σημαντικό για αυτούς να είναι προμηθευτές των Ηνωμένων Πολιτειών — και αποφέρει καλά χρήματα».
Δεκαετίες εξάρτησης από τη Ρωσία
Οι ΗΠΑ και η Ευρώπη εξαρτώνται εδώ και δεκαετίες από το ρωσικό εμπλουτισμένο ουράνιο, ενώ οι δυτικές κυβερνήσεις και η πυρηνική βιομηχανία προσπαθούν πλέον να περιορίσουν αυτή την εξάρτηση ενισχύοντας την εγχώρια παραγωγή.
Σύμφωνα με εκτίμηση του αμερικανικού υπουργείου Ενέργειας τον Νοέμβριο του 2025, η Ρωσία αντιπροσωπεύει περίπου το 44% της παγκόσμιας παραγωγής εμπλουτισμένου ουρανίου και το 20%-30% του εμπλουτισμένου ουρανίου που χρησιμοποιείται στις ΗΠΑ και την Ευρώπη.
«Η Ρωσία είναι εδώ και πολλά χρόνια ο βασικός προμηθευτής χαμηλά εμπλουτισμένου ουρανίου και χρειάζεται πολύς χρόνος για να αλλάξει η παγκόσμια υποδομή», δήλωσε ο Jeremy Whitlock, Καναδός πυρηνικός επιστήμονας και επίκουρος καθηγητής στο McMaster University.
Όπως εξήγησε, υπάρχει πρόθεση να δημιουργηθούν νέες υποδομές και εναλλακτικοί προμηθευτές, αλλά ταυτόχρονα πρέπει να διατηρηθεί η σύνδεση με τη ρωσική αγορά όσο δεν υπάρχουν επαρκείς εναλλακτικές.
Η Westinghouse στο επίκεντρο της αμερικανικής πυρηνικής επέκτασης
Η Westinghouse αποτελεί σημαντικό παράγοντα της αμερικανικής πυρηνικής βιομηχανίας. Ο διευθύνων σύμβουλος της Brookfield Corporation, Bruce Flatt, συμμετείχε τον περασμένο Οκτώβριο σε τελετή στο Τόκιο, όπου φωτογραφήθηκε με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ και τον υπουργό Εμπορίου Howard Lutnick.
Τότε ανακοινώθηκε ότι η Westinghouse θα επενδύσει έως και 100 δισ. δολάρια σε αμερικανικούς πυρηνικούς αντιδραστήρες, στο πλαίσιο της προσπάθειας της Ουάσινγκτον να αποκαταστήσει την «ενεργειακή κυριαρχία» των ΗΠΑ.
Η Westinghouse θα μπορούσε επίσης να επωφεληθεί από την πρόσφατη ανακοίνωση του Τραμπ για συμφωνία πολιτικής πυρηνικής συνεργασίας με τη Σαουδική Αραβία, η οποία περιλαμβάνει την κατασκευή νέων αντιδραστήρων.
Ο Καναδάς δεν διαθέτει υποδομές εμπλουτισμού
Παρότι η Cameco διαθέτει δύο ενεργά ορυχεία ουρανίου στο βόρειο Saskatchewan, ο Καναδάς δεν χρειάζεται σήμερα εγκαταστάσεις εμπλουτισμού, καθώς οι 16 εν λειτουργία αντιδραστήρες τύπου CANDU —15 στο Οντάριο και ένας στο New Brunswick— χρησιμοποιούν φυσικό ουράνιο.
Ωστόσο, οι νέοι αντιδραστήρες που εξετάζονται στον Καναδά, μεταξύ των οποίων και μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες (SMRs), θα χρειάζονται εμπλουτισμένο ουράνιο.
Το 2024 η ομοσπονδιακή κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι προτίθεται να στηρίξει συμβάσεις αγοράς εμπλουτισμένου πυρηνικού καυσίμου από συμμαχικές χώρες ύψους έως 500 εκατ. δολαρίων.
Ούτε η Rosatom ούτε η Tenex υπό καναδικές κυρώσεις
Παρά το γεγονός ότι ο Καναδάς έχει επιβάλει κυρώσεις σε 875 οντότητες και 1.739 άτομα που συνδέονται με τη Ρωσία, η Global Affairs Canada επιβεβαίωσε ότι ούτε η Rosatom ούτε η Tenex βρίσκονται στη λίστα κυρώσεων.
«Η κυβέρνηση του Καναδά δεν έχει επιβάλει κυρώσεις στην κρατική εταιρεία ατομικής ενέργειας Rosatom ή στην Techsnabexport (Tenex)», ανέφερε το υπουργείο, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι έχουν επιβληθεί κυρώσεις σε ορισμένες θυγατρικές και πρόσωπα που συνδέονται με τη Rosatom.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει υιοθετήσει 21 πακέτα κυρώσεων κατά της Ρωσίας, στοχεύοντας σχεδόν 3.000 άτομα και οντότητες, αλλά δεν έχει απαγορεύσει τις εισαγωγές ρωσικού εμπλουτισμένου ουρανίου.
Σύμφωνα με τη Bellona, οι χώρες της ΕΕ εισήγαγαν το 2025 από τη Ρωσία 583,4 τόνους εμπλουτισμένου ουρανίου, αξίας 251,8 εκατ. ευρώ.
Η πυρηνική εξάρτηση και η Ουκρανία
Η Cameco υπογράμμισε παράλληλα τη στήριξή της προς την Ουκρανία. Η καναδική εταιρεία υπέγραψε το 2023 μακροπρόθεσμη συμφωνία με την κρατική πυρηνική εταιρεία Energoatom για την προμήθεια εξαφθοριούχου ουρανίου, το οποίο χρησιμοποιείται για την παραγωγή εμπλουτισμένου ουρανίου.
Η Westinghouse έχει επίσης συνάψει συμφωνίες με την Energoatom για την προμήθεια πυρηνικού καυσίμου στην Ουκρανία και την κατασκευή νέων αντιδραστήρων, με στόχο την αντικατάσταση της Ρωσίας ως προμηθευτή πυρηνικών καυσίμων της χώρας.
Μετά από σκάνδαλο διαφθοράς που φέρεται να αφορούσε μίζες σε συμβάσεις της Energoatom πέρυσι, ο πρώην διευθύνων σύμβουλος της Westinghouse Patrick Fragman και η πρώην επικεφαλής της Canadian Nuclear Safety Commission, Rumina Velshi, διορίστηκαν τον περασμένο Ιανουάριο στο νέο εποπτικό συμβούλιο της Energoatom.
Το παράδοξο παραμένει: ενώ η Δύση επιχειρεί να αποκόψει τη Ρωσία από τις κρίσιμες ενεργειακές και τεχνολογικές αλυσίδες της, η πυρηνική βιομηχανία εξακολουθεί να εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από το ρωσικό εμπλουτισμένο ουράνιο. Η μετάβαση σε εναλλακτικές πηγές βρίσκεται σε εξέλιξη, αλλά η δημιουργία επαρκούς δυναμικότητας εμπλουτισμού απαιτεί χρόνια και αφήνει τη Rosatom σε στρατηγική θέση στην παγκόσμια αγορά.
www.worldenergynews.gr
